|
Персона
![]() Николай Максимов страницинчен илнӗ сӑнӳкерчӗк Николай Максимов писатель халӑх тетелӗнчи хӑйӗн пабликӗнче нумаях пулмасть пӗлтернӗ тӑрӑх, унӑн «Спасение Европы» тата «Камаево поле» кӗнекисем «Озон» маркетплейсра сутӑнса пӗтнӗ. Автор каланӑ тӑрӑх, вӑл кӗнекесем — «хамӑр халӑх историйӗпе ҫыхӑннӑ» романсем. ««Вайлдберризра» вара кӑштах пур-ха. Шел пулин те, республикӑри Культура министерстви вӗсене библиотекӑсем валли туянман. Анчах, ман шутпа, ҫак икӗ романа хӑйне чӑваш текен кашни ҫыннӑн вуласа тухмаллах. Вӗсене эпӗ ҫырнӑран мар, эпир хамӑрӑн историе пӗлме тивӗҫрен. Ҫавӑнпа ҫак икӗ кӗнеке Раҫҫейре сутӑнса пӗтиччен вӗсене туянса юлма сӗнетӗп. Уйрамах, икӗ пин ҫурӑ тенке шеллемесӗр, тӑван ял библиотеки валли туянни питӗ вырӑнлӑ пулӗччӗ. Ман сӗнӗвӗме чуна хывакансене пысӑк тав! Пурсӑра та хисеплесе Николай Максимов», — ҫапла ҫырса хунӑ вӑл. Унтан хушса ҫырни те пур. «Озонра» унӑн «Дар императрицы» тата «Сокровища юродивого» романӗсем те сутӑнса пӗтнӗ иккен. Вӗсем те чӑваш историйӗпе тачӑ ҫыхӑннӑ. Хыпар ҫӑлкуҫӗ:
|
|
Спорт
![]() vk.ru/gov_cap_ru сӑнӳкерчӗкӗ Сӗнтӗрвӑрринче йӗлтӗр спорчӗпе кӑсӑклантарма земство тренерӗ пулӑшать. «Земство тренерӗ» программӑпа унта Марина Латышева ӗҫе кӳлӗннӗ. Вырӑнтисем пӗлтерне тӑрӑх, ку хула тахӑҫан Чӑваш Енри йӗлтӗр кадрӗсене туптакан вырӑн шутланнӑ. «Матрешка» йӗлтӗр йӗрӗ ҫинче республика шайӗнчи ӑмартусем иртнӗ, вырӑнти спорстменсем республика чысне сумлӑн хӳтӗлекенсен йышӗнче пулнӑ. Анчах юлашки ҫулсенче сӗнтӗвӑррисен иртсе кайнӑ ырӑ вӑхӑта аса илсе ассӑн сывласси ҫеҫ юлать. Халӗ ку йӗлтӗр йӗрӗн ҫӗнӗрен вӑй илес шанчӑк пур. Елена Николаева ячӗллӗ спорт шкулӗнче Марина Латышева тренер-преподаватель ӗҫе кӳллӗннӗ. Хӗрарӑм пуян опытлӑскер, унӑн ӗҫ стажӗ — 32 ҫул. Сӗнтӗрвӑррине вӑл «Земство тренерӗ» федераци программипе ӗҫлет. Марина Латышева — Чӑваш Енӗн йӗлтӗр спорчӗн пӗрлштернӗ командин тренерӗ, Йӗлтӗр ӑмӑртӑвӗн федерацийӗн правленийӗн пайташӗ, пӗрремеш категориллӗ судья. Хыпар ҫӑлкуҫӗ:
|
|
Ял пурнӑҫӗ
![]() Валерий Воронов сӑнӳкерчӗкӗ Муркаш районӗнчи Очӑкасси ял клубӗнче кӗнеке хӑтлавӗ иртнӗ. Ҫавна май Муркаш районӗнчи тӗп вулавӑш тата Очӑкассинчи ял вулавӑшӗ вулав конференцийӗ йӗркеленӗ. Леонид Морозовя ятлӑ автор «Слово ученика об учителях» кӗнеке кун ҫути кӑтартнӑ. Тиражӗ пысӑк мар-ха. 100 экземпляр. Сӑмах май каласан, Леонид Петрович 15 кӗнеке авторӗ иккен. Леонид Петрович Морозов хӑйӗн пӗрремӗш кӗнекинче («Малая родина Оточево», 2014 ҫул) Шурик Матвеев ҫывӑх юлташӗ пирки пичетлесе кӑларнӑ. Александр Витальевич — инженер тата конструктор. Александр Витальевич сӑвӑ та ҫырать иккен. «Мой мир в рифмах» сӑвӑсен пуххине вӑл 30 экземплярпа тӑванӗсем валли кӑларнӑ. Кӗнеке 198 страницӑран тӑрать, унта 150 ытла сӑвӑ. Муркаш муниципалитет округӗн администрацийӗн культура тата архив ӗҫӗсен пайӗн пуҫлӑхӗ Любовь Рыжкова Л. П. Морозова тата А. В. Матвеева Муркаш тӑрӑхӗн пуҫлӑхӗн Тав хучӗпе чысланӑ. Хыпар ҫӑлкуҫӗ:
|
|
Хӗсмет
![]() Инкеклӗ лару-тӑру министерстви тунӑ сӑн Ӗнер, каҫ кӳлӗм, Шупашкар хулинчи «Промтрактор» савут патӗнче тӗтӗм тухнине ҫынсем хулан чылай кӗтесӗнчен курнӑ. Мӗн ҫуннӑ унта? Инкеклӗ лару-тӑру министерствин Чӑваш Енри Тӗп управленийӗ пӗлтернӗ тӑрӑх, савутӑн пӗр цехӗнче пушар тухнӑ. Ҫулӑма пӗр сехет ҫурӑра сӳнтерсе пӗтернӗ. Ведомство пӗлтернӗ тӑрӑх, пушар тухни пирки 17 сехет те 21 минутра пӗлтернӗ. Вырӑна ҫӑлавҫӑсем, полици ӗҫченӗсем тата тухтӑрсем ҫитнӗ. Пушара 4 техника тата 10 ҫын сӳнтернӗ. Телее, инкекре никам та шар курман. Хыпар ҫӑлкуҫӗ:
|
|
Персона
![]() «Муркаш сасси» пабликран илнӗ сӑнӳкерчӗк «Раҫҫей чӑваш пики» конкурс ҫӗнтерӳҫи ята Муркаш пики Мария Кириллова тивӗҫнӗ. Конкурса нумаях пулмасть Тутарстанри Сиктӗрмери «Сӑвар» этнокомплексра ирттернӗ. Халӑх тетелӗнчи «Муркаш сасси» пабликра пӗлтернӗ тӑрӑх, Мария кӑҫал Муркаш шкулӗнчен кӗмӗл медальпе вӗренсе тухнӑ, вӑл учитель профессине алла илме ӗмӗтленет. Пике Муркашри ӳнер шкулӗнче вӗреннӗ май музыка инструменчӗсемпе калама вӗреннӗ, хитре ташлать тата юрлать. Конкурс вӑхӑтӗнче Мария Муркаш тӑрӑхӗпе паллаштарнӑ, кӗскен хӑйӗн пирки сӑвӑлласа каласа панӑ. Пултарулӑх конкурсне Ҫуткӳлпе ҫыхӑнтарнӑ. Конкурса хатӗрленме пикене Муркаш муниципалитет округӗн депутатсен пухӑвӗн председателӗ Александр Давыдов, Муркаш муниципалитет округӗн администрацийӗн культура тата архив ӗҫӗсен пайӗн пуҫлӑхӗ Любовь Рыжкова чылай пулӑшнӑ. Хыпар ҫӑлкуҫӗ:
|
|
Ял пурнӑҫӗ
![]() Зинаида Михайлова страницинчен илнӗ сӑнӳкерчӗк Иртнӗ шӑматкун Красноармейски районӗнчи Ҫырмапуҫӗнче ял кунне ирттернӗ. Вырӑнти хастар Зинаида Михайлова халӑх тетелӗнчи хӑйӗн страницинче пӗлтернӗ тӑрӑх, сырмапуҫсем хӑнасене ҫавра ҫӑкӑрпа та чӑваш сӑрипе кӗтсе илнӗ. Ял уявне Карай территори пайӗн ертӳҫи Геннадий Сверчков уҫнӑ. Вӑл хӑнасене, ял-йыша паллӑ кунпа саламланӑ, пурне те ӑнӑҫуллӑ ӗҫлесе пыма, ытлӑ-ҫитлӗ те ӑраскалпа пурӑнма ҫирӗп сывлӑхпа ҫитӗнӳ суннӑ. Ҫырмапуҫ ялӗн историйӗпе ҫак ялта ҫуралса ӳснӗ Виталий Михайлов, Нестер Янкас ячӗллӗ пӗрлӗх ертӳҫин ҫумӗ, Красноармейски округӗн энциклопедийӗн тӗп редакторӗ, хисеплӗ тавра пӗлӳҫӗ, Чӑваш наци академикӗ каласа кӑтартнӑ. Сӑмах май каласан, педагогика ветеранӗ эпир маларах асӑнса хӑварнӑ Зинаида Михайлован мӑшӑрӗ пулать. Ял уявне Красноармейски тӑрӑхӗн пуҫлӑхӗн ҫумӗ Олег Николаев та ҫитнӗ, вӑл вырӑнти хастарсене, ятлӑ-сумлӑ ҫынсене Тав хучӗпе чысланӑ. Сӑмах май каласан, вырӑс чӗлхи ялсенче те чӑваш чӗлхипе тупӑшсах янӑрать те, ҫырмапуҫсем те ял кунӗ валли хатӗрленӗ баннера «С праздником» тесе вырӑсла ҫырса хунӑ. Хыпар ҫӑлкуҫӗ:
|
|
Хулара
![]() stv92.ru сайтри сӑн Шупашкар хулинче пурӑнакан 32 ҫулти арҫын ятарлӑ ҫар операцине хутшӑннӑ арҫыннӑн 1,5 миллион тенкине вӑрланӑ тесе шутлаҫҫӗ. Йӗрке хуралҫисем тӗпчесе пӗлнӗ тӑрӑх, 2024 ҫулхи ҫулла арҫын ятарлӑ ҫар операцине кайма контракт ҫырнӑ, тӳлевсене куҫара банк картти илнӗ. Кайран хӑрушсӑрлӑх тӗллевӗпе тесе вӑл тепӗр ҫавӑн пек картта кӑларнӑ, ӑна 32 ҫулти пӗлӗшне панӑ. Вӑл вилсен лешӗн карттӑна арӑмӗ пулнӑ хӗрарӑма тата ачине памалла пулнӑ. Анчах пӗлӗшӗ таса чунлӑ пулман. Вӑл ют укҫана илсе хӑйӗн парӑмӗсене татнӑ. 2024 ҫулхи ҫурла уйӑхӗнчен пуҫласа 2025 ҫулхи утӑ уйӑхӗччен вӑл карттӑран 1,5 миллион ытла тенкӗ илнӗ. Айӑпланакан арҫыннӑн пурлӑхне, ҫав шутра хваттер пайне, арестленӗ. Пуҫиле ӗҫе кӗҫех суд пӑхса тухӗ. Хыпар ҫӑлкуҫӗ:
|
|
Кӑсӑклӑ
Чӑваш чӗлхи
Паян пӗр хайлав вуланӑ май кӑсӑклӑ саспалли куҫа тӑрӑнчӗ. Вӑл ҫакнашкалтарах: «ꈊ». Унпа усӑ курса каомодзи (яппунла 顔文字 — «пит-сӑнар») йӗркеленӗччӗ. Ку мана самай кӑсӑклантарса ячӗ те Дипсикран (вӑл ялан уҫӑ тӑрать, чылай чухне хӑвӑрт хуравлать) мӗнле чӗлхери саспалли пулнине ыйтса пӗлес терӗм. Ҫапла май вара Йи (Yi) текен чӗлхе пирки пӗлтӗм. Ку чӗлхе тибет-бирман чӗлхисен йышне кӗрет-мӗн, унӑн алфавичӗ ҫавнашкал пиктограммӑсенчен тӑрать. Вӗсен йышӗ питӗ пысӑк, пӗр пин ытла (1164 теҫҫӗ). Халӑхӗ Китайра Сычуань провинцире пурӑнать. Чӑвашсемпе танлаштарсан йышӗ пысӑкрах — йи (yi) ятлӑ халӑхӑн (китайла: 彝族 — Yizú) пӗтӗмӗшле йышӗ 2–3 миллион. Дипсика, паллах, алфавитне туллирех кӑтартма сӗнтӗм те мӗнле кӑна саспалли ҫук пуль вӗсен. Акӑ хӑш-пӗрисем: ꈍ, ꈎ , ꀨ , ꀕ, ꊛ . Чӑваш карт ҫырӑвӗнчи йышшисем те пур: ꋍ. Питӗ кӑсӑклӑ ҫыруллӑх пек туйӑнчӗ те Дипсика ҫак чӗлхепе текст ҫырса пама ыйтрӑм. ИИ мана мӗн хуравларӗ? Ҫыраймастӑп тет. Саспаллисене пӗлетӗп тет, анчах текст хатӗрлейместӗп тет. Халӑххи 2-3 миллион йышлӑ, анчах Дипсик унӑн чӗлхине пӗлмест иккен. Мӗншӗн ҫапла пулса тухни пирки ыйтрӑм. |
|
Республикӑра
![]() «Контактри» сӑн Вӑрнар поселокӗнче кун кунлакан Аршуткисем ҫак кунсенче ылтӑн туйне паллӑ тунӑ. Виталий Георгиевичпа Юлия Ивановна 1976 ҫулта Вӑрнар округӗнчи Мӑн Явӑшри ял канашӗнче ҫемье ҫавӑрнӑ. Ҫемье пуҫӗ Вӑрнарти ял хуҫалӑх техникумӗнче вӗреннӗ, кайран салтака кайнӑ. Унтан таврӑнсан тӗрлӗ ҫӗрте вӑй хунӑ. Тивӗҫлӗ канӑва тухиччен вара шкул директорӗнче тӑрӑшнӑ. Вӑл Раҫҫей пӗтӗмӗшле вӗрентӗвӗн хисеплӗ ӗҫченӗн ятне тивӗҫнӗ. Юлия Ивановнӑн ӗҫ стажӗ 40 ҫулпа танлашать. Вӑл чылай ҫул Пенси фондӗнче вӑй хунӑ. Аршуткинсем ывӑлпа хӗр ҫуратса вӗсене ура ҫине тӑратнӑ. Халӗ вӗсем 3 мӑнукӗпе савӑнса пурӑнаҫҫӗ. Хыпар ҫӑлкуҫӗ:
|
|
Сывлӑх
![]() cap.ru сайтри сӑн 48 сехетре санитари вертолечӗ Патӑрьел районӗн тӗп пульници умне тӑватӑ хутчен анса ларнӑ, тӑватӑ пациента Шупашкара илсе ҫитернӗ. Елчӗк тӑрӑхӗнчи арҫынна васкавлӑ медпулӑшупа пульницӑна илсе килнӗ. Вӑл чӗрепе аптӑраса ӳкнӗ. Тухтӑрсем ӑна пӑхнӑ та Республикӑри кардиологи диспансерне ӑсатма йышӑннӑ. Ҫав каҫах Шӑмӑршӑ округӗнчи арҫынна кардиодиспансера илсе ҫитернӗ. Вӑл та чӗре тӗлӗнчен ыратнине каланӑ. Ирхине Патӑрьел округӗнчи Шӑнкӑртам ялӗнчи арҫынна пульницӑна илсе килнӗ. Унӑн миокард инфаркчӗ пулнӑ. Ӑна та Шупашкара вертолетпа илсе кайнӑ. 68 ҫулти хӗрарӑм вара ҫул ҫинче аманнӑ. Патӑрьел районӗн тӗп пульницин тухтӑрӗсем унӑн сывлӑхне кӑшт йӗркене кӗртсен Шупашкар хулине Васкавлӑ медпулӑшу пульницине вертолетпа ӑсатнӑ. Хыпар ҫӑлкуҫӗ:
|
