Хапăлласа кĕтсе илетпĕр

 

Ку сайтра эсир чăвашла çырнă хайлавсене тупма пултаратăр. Пур хайлава та авторĕ, çырнă çул тăрăх çăмăллăн тупма пулать. Ку архива ятарласа хатĕрленĕ — сире килĕшекен хайлавсене эсир ку сайтра та, уйрăммăн уçласа илсе те вулама пултаратăр.

 

Кĕнекесем

ÇăлтăрчăксемСар ачапа сарă хĕрХĕн-хур айĕнчеПирвайхи юратуĔмĕр сакки сарлака. 2-мĕш томТом Сойер темтепĕр курса çӳрениÇич çунатлă курак

Полк ывăлĕ


1

Кĕркуннехи лăпкă, ним сас-хурасăр каç пулнă. Шăп çурçĕр çитнĕ. Вăрманта пите нӳрле те сивĕ пулнă. Çĕрме пуçланă вĕтĕ çулçăсемпе витĕннĕ хура шурлăхсенчен çăра тĕтре йăсăрланса хăпарнă.

Тӳпере шурă уйăх çакăнса тăнă. Вăл питĕ вăйлăн çутатнă, анчах унăн çутти тĕтре витер аран çапса тухнă. Чалăшшăн ӳкекен уйăх çуттинче йывăç тĕмĕсем капланнă, шурлăхсенчен хăпаракан пăс йывăç тăррисем çийĕпе тĕлĕнмелле явăна-явăна ишнĕ.

Вăрманĕ кунта пĕр пек пулман. Уйăх çуттинче пĕрре темĕн пысăкĕш чăрăшăн хуп-хура, нумай хутлă çурт евĕрлĕ мĕлки курăннă, тепре сасартăк пĕр ĕрет илемле шурă хурăнсем палăрнă, унтан уçланкăра, татăк-татăк пĕлĕт çинче уйăх çуттипе шуралнă ăвăссен çара тураттисем усăнса тăна.

Вăрман сайрарах пулнă вырăнсенче пур çĕрте те уйăх çути сарнă шурă пир тăрăхĕсем пек курăнса выртнă.

Пĕтĕмĕшпе илсе каласан, кунта юмахри пек илемлĕ пулнă; çавăн пек илем вырăс çыннин чĕришĕн чăнах çав тери çывăх та хаклă, вăл тĕрлĕрен асаилӳсем çуратать: акă Иван-патша кашкăр çинче утланса пырать, Иван-патши пуçĕ çинчи пĕчĕкçеç çĕлĕкне чалăшшăн лартнă, хĕвне вут-кайăкăн тĕкне тутăрпа чĕркесе чикнĕ; ак тата арçурин темĕн пысăкĕш çăмламас урисем; акă чăх урисем çинче тăракан юмахри пĕчĕк пӳрт аса килет, — тата, тата темĕн те пĕр!

Малалла

Сана супӑнь парас-и?


Пĕчĕк Ира кĕтесре

Пуканисемпе вылять.

Юнашар ула кушак

Мăрласа питне çăвать.

 

Пирĕн Иран куласси —

Янăрать çинçе сасси:

— Эпĕ çурăм супăньпе,

Сана супăнь парас-и?

Пулла


Тухрăм эп вăлтапала,

Пăхрăм эп урамалла:

 

Анаталла, тăвалла.

Атя пулла, Ярмулла!

 

Шывĕ ăшă пулмалла,

Паян пула туртмалла.

 

Тыт аллуна вăлтуна,

Атя пулла, Ярмулла!

Мӗншӗн?


— Эс пĕлетĕн-и, Çеруш,

Эс чухлатăн-и, Çеруш,

Мĕн пирки-ши çулсерен

Мулкач шурă юр ӳксен?

— Çук, пĕлместĕп, каласам...

— Юр çиет вăл хĕл ларсан...

Шыв хӗрринче


Пысăк Якур шыва кĕрет,

Кăвакал пек чăмкалать,

Кӳлĕ тĕпне ик аллипе

Хыпашласа пăхкалать.

Пилĕк таран тăрă шыва

Пăтратать те пăтратать,

Шыв хĕрринчи ачасене

Шак чул тупса кăтартать.

Пĕчĕк Якур шыва кĕмест,

Хальлĕхе ишме пĕлмест.

Амăшĕ асăрхаттарнă —

Урине те йĕпетмест.

Сар чечек


Эпĕ — сап-сарă чечек,

Улăхра ӳсеп чечен.

Кăпăшка ман çеçкĕмсем —

Сап-сара шевле-хĕмсем.

 

Эпĕ — сап-сарă чечек,

Пит ачаш, хитре, черчен.

Киленетĕп хампа хам.

Илеме сана парам.

 

Эпĕ — сап-сарă чечек.

Тап-таса çут сывлăм пек.

Çынсене сĕнеп хаваслăх,

Парашютлă ман пуласлăх.

 

Эпĕ — сап-сарă чечек,

Хĕвел пек çиçетĕп тек.

Чир-чĕртен те эп сиплетĕп,

Сан патна вĕçсе çитетĕп!

Ҫурла уйӑхӗ, ҫӗрле


1-мĕш сыпăк

...Çĕр варринче телефон шăнкравланипе вăранса кайрĕ Платон. Ырра маррине сиссе чĕри сиксе тухасла тапма тытăнчĕ. Вырăн çинчен сиксе тăрса сасă енне ыткăнчĕ арçын.

— Да! — кăшкăрчĕ чĕтрекен аллипе телефон кĕпçине ярса тытса.

— Сирĕн Виталийĕр каллех пăкă пек ӳсĕр килчĕ. Чараймарăм. Гараж алăкне çĕмĕрсе кĕрсех машинапа таçта тухса кайрĕ… — «савăнтарчĕ» кинĕ.

— Хăçан?!

— Пĕр çур сехет кайĕлле.

— Эпĕ мĕн тăваяп вара?! — хăтăрса тăкрĕ кинне вăл. — Ыран ирех ĕçе каймалла. Эсир мана канлĕ çывăрма памастăр. Хăвăрăнне хăвăр пĕлĕр! — çилĕпе вăрчĕ телефон кĕпçине хăй вырăнне.

— Кам вăл? Мĕн пулнă? — илтĕнчĕ тĕттĕмре арăмĕн хăранă сасси.

— Кин шăнкравлать. Витали каллех ĕçнĕ тет. Гаражĕнчен машинине илсе тухса кайнă...

Çĕрĕпе сӳнмерĕ çутă. Ывăлне тарăхнипе пӳртрех сигарет тивертсе ячĕ Платон. Пӳлĕмре унта-кунта уткаларĕ.

«Мĕншĕн сирĕн Виталийĕр? Мĕншĕн ман мăшăрăм темест. Тахçанах çемье çавăрнă ывăлĕшĕн ашшĕпе амăшĕ яваплă-и?» — кинне те тарăхрĕ вăл. — «Хăçанччен çав ăнман ачашăн пăшăрханса пурăнмалла?»

Малалла

Ҫумӑр ташши


Пысăк ялăн çийĕнче

Пысăк пĕлĕт чарăнчĕ,

Унăн йывăр кутамккинчен

Çумăр пĕрчи сапăнчĕ.

Шăпăр-шăпăр юрласа,

Тăпăр-тăпăр ташласа

Ак пĕри çĕре сикет,

Ак теприйĕ сирпĕнет...

Шăппи-шаппи, пăтти-пат,

Çара ури çăтти-çат.

Йывăç тăрри, пӳрт тăрри,

Курăк тăрри, шыв тăрри,

Çумăр пĕрчипе пĕр харăс

Тапăртатса-шапăртатса

Çатăлтатса юлтăр-и?..

Кӑвакал чӗпписен юрри


Нарт-нарт-нарт, нарт-нарт-нарт!

Шурăмпуç шуралчĕ, нарт!

Ĕнтĕ вăхăт выляма,

Васкар халĕ урама.

 

Нарт-нарт-нарт, нарт-нарт-нарт!

Хаваспа утатпăр, нарт!

Килтĕмĕр пĕве хĕрне,

Шыв сапатпăр пĕр-пĕрне!

 

Нарт-нарт-нарт, нарт-нарт-нарт!

Ишнĕ май чăматпăр, нарт!

Выльăпăр пытанмалла,

Хӳререн вăшт тытмалла.

 

Нарт-нарт-нарт, нарт-нарт-нарт!

Каçхи шуçăм çитрĕ, нарт!

Килелле халь каймалла,

Килĕпĕр ыран, калла!

Вӑрӑм мӑйлӑ жираф


Утать кĕллин-келлĕн

Ярапа шлепкеллĕ

Питĕ вăрăм мăйлă жираф.

Ачасем чупаççĕ —

Тĕлĕнсе супаççĕ.

Йытăсем вĕреççĕ: Хав-хав-хав!

 

Жи-жи-жи-жи-жи

Жи-раф...

Питĕ вăрăм мăйлă жираф.

Халăх пăхкалать кăн-кан:

— Ǎçта танккан?

Хĕвĕшет çын ун тавра.

Кăшкăрашрĕ пĕр павра:

— Кай-кай-кай! Вăт тăрнаккай!

 

Африкăран килнĕ

Артист ятне илнĕ —

Çулпала пырать жираф.

Гастроле вăл тухнă,

Тус-юлташсем пухнă,

Тум-юмлавĕ унăн — пысăк лав!

 

Жи-жи-жи-жи-жи

Жи-раф...

Питĕ вăрăм мăйлă жираф.

Вăл утать юрласа,

Хăйне хăй ырласа:

- Хĕвеле чуп тăвап питĕнчен!

Çăлтăрсем пуçтарап тĕм çинчен.

 

Юрататăп эп пурнăçа,

Шав шанатăп шеп ăнăçа.

Шăрăх çĕртен килтĕм,

Халăх пилне илтĕм,

Сирĕн çĕрсем тăрăх

Халь утатăп йăрă.

Чаплă артист эпĕ!

Паллă артист эпĕ.

 

Халăх тăрать хапхасем патĕнче,

Çăварне карса тĕлĕнет;

- Ах, тĕнче!

Мĕн катемпийĕ ку?! Ай, тур-тур!!

Малалла

■ Страницăсем: 1 2 3 4 5 ... 723