ЧПГӐИ сайтӗнчен илнӗ сӑнӳкерчӗк

Нарӑс уйӑхӗн 28-мӗшӗнче Мускав хулинчи «Чӑваш культурин обществи» обществӑлла организаци хутшӑннипе тата Василий Семенов ертсе пынипе «Чӑваш халӑхӗн историйӗпе чӗлхин ҫивӗч ыйтӑвӗсем» темӑпа ҫавра сӗтел иртнӗ.

Мероприяти вӑхӑтӗнче ЧПГӐИ ӑслӑлӑх сотруднӗ Андрей Сараев «Пӗр саспалли кӑна» докладпа тухса калаҫнӑ. Вӑл авалхи чӑваш историйӗпе ҫӑлкуҫсем ҫителӗксӗр пулнӑ май тӗрӗс фактсене палӑртасси мӗнле йывӑр пулни ҫинчен каласа панӑ. Ӑсчах чӑвашсеп пулса кайни ҫинчен шухӑшласа кӑларнӑ концепцисем мӗнле ҫуралнине кӑтартнӑ: вӗсенче тӗрӗс ӑслӑлӑх пӗлӗвӗпе пӗрлех авторсем шухӑшласа кайни пӗрлешсе каять.

Ку доклада хӗрӳ мӳтсе явнӑ.

Ҫавра сӗтел ӗҫне ҫавӑн пекех лингвист-чӑвашҫӑ, Раҫҫей ӑслӑлӑхсен академийӗн Чӗлхе пӗлӗвӗн институчӗн урал-алтай чӗлхисен пайӗн аслӑ ӑслӑлӑх ӗҫченӗ Александр Савельев хутшӑннӑ. Вӑл тӗрӗк чӗлхисен ҫемйинче чӑваш чӗлхин историйӗн тӗп тапхӑрӗсене ҫутӑ кӑтартнӑ, хунсен, аварсен, хасарсен тапхӑрӗсем ҫинче чарӑнса тӑнӑ.

ШӖМ тунӑ сӑн

Шупашкарти хӗрарӑм банк карттине ҫухатнӑ. Ӑна вара 51 ҫулти арҫын тупнӑ. Анчах арҫын карттӑна тавӑрса пама шутламан та – унти укҫапа вӑл 4 кун лавккана йӑркканӑ.

Ҫав кунсенче арҫын 12 пин тенке яхӑн тӑкаклама ӗлкӗрнӗ. Хӑй ӑнлантарнӑ тӑрӑх, ытларах вӑл ют ҫын укҫи-тенкипе эрех туяннӑ.

Тытса чарнӑ чухне арҫын ҫумӗнче хӗрарӑмӑн карттине тупнӑ. Вӑрланӑ тесе ун тӗлӗшпе пуҫиле ӗҫ пуҫарнӑ. Шар курнӑ хӗрарӑмӑн тӑкакне саплаштарас тесе йӗрке хуралҫисем унӑн телевизорне конфискациленӗ.

Литература музейӗн сӑнӳкерчӗкӗ

Пуш уйӑхӗн 3-мӗшӗнче Шупашкарти Константин Иванов ячӗпе хисепленекен Литература музейӗнче сӑвӑ-кӗвӗ янӑранӑ. Пултарулӑх ҫыннисене пуҫтарнӑ ҫак мероприятие Тӗнчери ҫыравҫӑсен кунне халалланӑ. Александр Николаевӑн «Тушь, перо, хут» графика куравӗпе те паллашнӑ.

Раҫҫей ҫыравҫисен пӗрлӗхӗн Чӑваш Енри уйрӑмӗн председателӗ, чӑваш халӑх ҫыравҫи Сергей Павлов хӗрарӑмсене ҫурхи уявпа саламланӑ. Арсений Тарасов, Василий Кервен, Анатолий Хмыт, Олег Кульев ҫыравҫӑсем хӗрарӑмсен чӗрине тыткӑнлакан илемлӗ сӑвӑсем вуласа панӑ.

Улькка Эльмень, Светлана Гордеева, Лидия Филиппова, Зоя Сывлӑмпи, Нина Пӑрчӑкан, Галина Кӗмӗл, Раиса Воробьева, Наталия Селезнева, Ольга Васильева, Лариса Петрова, Ольга Австрийская ҫыравҫӑсемпе поэтсем сӑвӑсем вуланӑ. Чӑваш эстради юрӑҫи Роза Степанова юрӑсем шӑрантарнӑ.

Прокуратура тунӑ сӑн

Кӑҫал юр нумай пулнӑран республикӑра ҫуртсен тӑррисем ҫине-ҫинех йӑтӑнса анчӗҫ. Хальхинче кун пекки Ҫӗрпӳ округӗнчи Кӑнар поселокӗнче пулнӑ.

Унта пуш уйӑхӗн 3-мӗшӗнче ҫӗрле ача пахчин тӑррин пӗр пайӗ ишӗлсе аннӑ. Ҫурт 1973 ҫулта тунӑскер. Ун тӑрринче юр нумай пухӑннӑ. Ҫитменнине, юрӗ нӳрӗ халӗ.

Ҫак ача пахчине 22 шӑпӑрлан ҫӳрет. Тӑрӑ йӑтӑнса аннӑран ашшӗ-амӑшне ачисене вӑхӑтлӑха урӑх шкул умӗнхи пӗлӳ учрежденине яма сӗннӗ. Вырӑнти администраци вара юсав ӗҫӗсене тума контракт алӑ пуснӑ.

Вырӑна район прокурорӗ Евгений Петров ҫитнӗ. Ҫав самант тӗлне тӑрӑран юра, пӑра тасатман пулнӑ. Халӗ тӗрӗсле пырать.

cap.ru сайтри сӑн

Ӗнер тата паян Шупашкарта «Ҫӗрлуми-2026» курав иртни пирки пӗлтернӗччӗ. ЧР Ял хуҫалӑх министерстви ӗнер курав мӗнле иртнине пӗтӗмлетнӗ.

Ӗнер курава 4 пин ҫын ҫитсе курнӑ, пӗтӗмпе 33 тонна вӑрлӑх ҫӗрулми сутнӑ.

Аса илтеретпӗр: «Ҫӗрулми-2026» курав МТВ-центрта тата «Каскад» суту-илӳ центрӗнче вырнаҫнӑ «Пехет» агромаркетра иртет. МТВ-центр патӗнчи шатерта та вӑрлӑх ҫӗрулми сутаҫҫӗ.

Кӑҫал курава Раҫҫейри 78 регионти 78 компани хутшӑнать. Ҫавӑн пекех ӑсталӑх класӗсем иртеҫҫӗ, ҫӗрулмирен хатӗрленӗ 100 ытла ҫимӗҫе тутанса пӑхма та пулать.

old.chuvsu.ru сайтри сӑн

Лайӑх хыпар: Чӑваш Ерри виҫӗ аслӑ шкул Атӑлҫи федераци округӗнчи чи лайӑх аслӑ шкулсен йышне кӗнӗ. Унта И.Н.Ульянов ячӗллӗ Чӑваш патшалӑх университечӗ, И.Я.Яковлев ячӗллӗ Чӑваш патшалӑх педагогика университечӗ, Чӑваш патшалӑх аграри университечӗ лекнӗ.

«РАЭКС-Аналитика» агентство ТОП-100 рейтинг хатӗрленӗ. Унта Раҫҫейри 100 чи лайӑх вӗренӳ заведенийӗ кӗнӗ. Вӗсен ӗҫӗ-хӗлне хакланӑ чухне пӗлтӗрхи кӑтартусене шута илнӗ. Ҫакна палӑртмалла: ку ТОПра ытларах – Мускаври аслӑ шкулсем. Атӑлҫи федераци округӗнчен 15 аслӑ шкул ку списока лекнӗ. Вӗсен йышӗнче Тутарстанри – тӑватӑ, Чулхулари — икӗ аслӑ шкул. Шел те, Чӑваш Енрен ҫук.

Анчах пирӗн аслӑ шкулсем локаллӑ рейтинга лекнӗ. Унта – 52 аслӑ шкул. ЧПУ – 1-мӗш, ЧППУ – 33-мӗш, Чӑваш аграри университечӗ 46-мӗш вырӑнта пулнӑ.

Прокуратура архивӗнчи сӑн

Хӗрлӗ Чутайра ҫурт тӑрринчен юр аннине пула виҫӗ ҫурт газсӑр тата ӑшӑсӑр тӑрса юлнӑ. Халӗ район прокуратури тӗрӗслев ирттерет. «Жилсервис Красночетайский» управляющи компанийӗнчи хӑш сотрудник ҫурт тӑрринчен юр антарма тивӗҫ пулнине тупса палӑртӗҫ.

Ку ӗнер, пуш уйӑхӗн 4-мӗшӗнче, пулса иртнӗ. Ҫурт тӑрринчен юр ансан Ленин урамӗнчи нумай хваттерлӗ виҫӗ ҫурт шар курнӑ: юр харпӑр хутса ӑшӑтмалли системӑн тӗтӗм тухмали вырӑна сиенлетнӗ, ҫавна май унта пурӑнакансем газсӑр тата ҫутӑсар юлнӑ.

Ҫуртсене тӳрех юсав ӗҫӗсене пуҫӑннӑ, хӑш-пӗр хваттерте ӗҫсене вӗҫленӗ ӗнтӗ.

https://culture.cap.ru/press_center сӑнӳкерчӗкӗ

Пуш уйӑхӗн 11-мӗшӗнче Шупашкарти Трактор тӑвакансен культура керменӗнче тӗнчипе паллӑ коллектив — Раҫҫей Федерацийӗн Президенчӗн Ӗҫӗсен управленийӗн «Берёзка» патшалӑх академи хореографи ансамблӗ концерт кӑтартӗ.

XX ӗмӗр варринче никӗсленӗ ансамбль паянхи кун та концерт залӗсене туп-тулли пухать.

«Куракансем «Берёзка» концерчӗсене хӑйне евӗрлӗ атмосферӑна лекес тесе курма килеҫҫӗ, — тесе каланӑ коллектив директорӗ Татьяна Сельгмяэ. — Надежда Надеждинапа Мира Кольцова маттур хореографсем хатӗрленӗ репертуара куракансем ӑшшӑн йышӑнаҫҫӗ». Ҫавна мау

Шупашкарта та пултаруллӑ «Берёзка» ансамбле куракансем ӑшшӑн йышӑнасса шанаҫҫӗ. Репертуарта шӳтлӗ ташӑ пур, ҫав шутра шӳтлӗ номерсем те.

https://chuvashia.media сӑнӳкерчӗкӗ

Хӗрлӗ Чутай округӗнче «Аваллӑхсӑр малашлӑх ҫук» регионсем хушшинчи фестиваль иртнӗ. Вӑл республика ҫыннисене тата кӳршӗ регионсенчен килнӗ хӑнасене пӗрлештернӗ. Хӗрлӗ Чутайри вӑтам шкул тӑваттӑмӗш ҫул ӗнтӗ хӑй патне пухать.

Фестивале Чӑваш Республикин Вӗренӳ институчӗ тата Хӗрлӗ Чутайри вӑтам шкул пӗрле йӗркеленӗ.

Фестиваль программи сакӑр секцирен тӑнӑ:

1. «Халӑх хитре — йӑлипе»,

2. «Халӑх юрри-кёвви — чунӑм усҫи»,

3. «Ай, ташлар-и ташшине…»,

4. «Халӑхсен туслӑхӗ — ҫӗршыв мӑнасҫалӑхӗ»,

5. «Халӑх йӑли — пурнӑҫ йӗрки»,

6. «Сӗр пин тӗрӗс ҫӗршывӗнче»,

7. «Туслӑх асамачӗ»

8. «Пирӗн ҫемьен юратнӑ наци апачӗ».

Фестиваль хӑнисен йышӗнче паллӑ телерадиожурналистсем, ҫыравҫӑсем, художниксем тата ыттисем пулнӑ. Хӑнасем культура еткерне упраса хӑварасси питӗ пӗлтерӗшлӗ пулнине палӑртнӑ Чӑваш халӑх поэчӗ Раиса Сарпи фестивале чӑтӑмсӑррӑн кӗтнине пӗлтернӗ.

https://chgign.ru сӑнӳкерчӗкӗ

Чӑваш патшалӑх гуманитари ӑслӑлӑхӗсен институчӗ (ЧПГӐИ) тата «Раҫҫейри эрменсен союзӗ» обществӑлла организацин Чӑваш Республикинчи уйрӑмӗ «Чӑваш-вырӑс-эрмен словарӗ» пичетлесе кӑларнӑ. «Ку лексикографи ӗҫӗ Чӑваш Енре пурӑнакан халӑхсен пӗрлӗхӗпе туслӑхӗн хӑйне евӗрлӗ символӗ пулса тӑрать», – тесе шухӑшлаҫҫӗ институтра.

Кӗнекене тӗрлӗ халӑх ҫыннисенчен тӑракан туслӑ коллектив хатӗрленӗ. Ҫак хӑйне евӗрлӗ словаре ӑсталас шухӑша «Раҫҫейри эрменсен союзӗ» обществӑлла организацин Чӑваш Республикинчи уйрӑмӗн председателӗ Александр Ахвердян тытнӑ. Словарӗн ӑслӑлӑх редакторӗ — ЧПГӐИ директорӗ Юрий Исаев.

ЧПГӐИ аслӑ ӑслӑлӑх сотруднӗ Алевтина Долгова ҫапларах палӑртнӑ: «Пирӗн института ҫак сӗнӳпе Чӑваш Енре пурӑнакан эрменсем килчӗҫ, эпир, паллах, пӗрле ӗҫлеме килӗшрӗмӗр. М.М. Геворкянӑн аллинче алӑпа ҫырнӑ чӑваш-эрмен словарӗн пысӑк тетрачӗ пурччӗ, унта эрмен сӑмахӗсен транскрипцийӗсене те палӑртнӑ. Ҫак пысӑк ӗҫе К.Э. Мурадян хатӗрлени паллӑ пулчӗ. Ҫакӑн пек чун-чӗререн парӑнса тата вӑйлӑ тӑрӑшса тунӑ ӗҫ хавхалантарать. Ҫапла майпа эпӗ ҫак чаплӑ ӗҫе — виҫӗ чӗлхеллӗ чӑваш-вырӑс-эрмен словарӗн авторӗсен ушкӑнне лекрӗм.

Малалла...