|
Культура
 culture.cap.ru сӑнӳкерчӗкӗ Черетлӗ театр сезонне Чӑваш патшалӑх академи драма театрӗ утӑ уйӑхӗн 10-мӗшӗнче ҫеҫ вӗҫлӗ. Кӑҫалхи ҫулла артистсем «Боспорские агоны» пӗтӗм тӗнчери авалхи ӳнерӗн ХХVIII фестивальне хутшӑнӗҫ. Унта вӗсем Чингиз Айтамтов пьесипе лартнӑ «Хуркайӑк ҫулӗ» спектакль кӑтартӗҫ. Крымри куракансем чӑваш театрӗн ӗҫне утӑ уйӑхӗн 11-мӗшӗнче курсакурайӗҫ. Эпос драмине унччен театр ӳнерӗн «Чӗнтӗрлӗ чаршав» республик ӑри конкурсӗнче «Чи лайӑх спектакль» тесе йышӑннӑ. Унсӑр пуҫне вӑл патриотла спектакльсен «Za жизнь» IV пӗтӗм Раҫҫейри фестивалӗнче те палӑрнӑ. Ҫурла уйӑхӗнче артистсем Мускавра иртекен «Территория будущего» форум-фестивале хутшӑнӗҫ. Ҫурла уйӑхӗн 5 тата 9-мӗшӗсенче вӗсем «Нарспи» спектакль сыпӑкне «Зарядье» паркра кӑтартӗҫ. Хыпар ҫӑлкуҫӗ:
|
|
Пӑтӑрмахсем
 pravdapfo.ru сайтран илнӗ сӑнӳкерчӗк Сӗнтӗрвӑрри районӗнче пурӑнакан арҫын хыснаран суйса укҫа илнӗ. Пӑтӑрмах ҫиеле тухса унӑн ҫав укҫана каялла тавӑрса пама тивнӗ, ҫийӗнчен ӑна суд 120 пин тенкӗ штраф тӳлеттерме йышӑннӑ. 2023 ҫулхи ака уйӑхӗнче арҫын автосервис уҫасшӑн тесе социаллӑ контракт алӑ пуснӑ. Ун валли вӑл республика хыснинчен 350 пин тенкӗ укҫа илнӗ. Кӑштахран сӑмаха ҫирӗплетсе пама документсем те тӑратнӑ. Анчах вӑл хут суя пулнӑ иккен. Арҫын нимӗнле автосервис та уҫман, укҫана хӑй пӗлнӗ те тӑкакланӑ. Ултав ҫиеле тухсан арҫын тӗлӗшпе пуҫиле ӗс пуҫарнӑ. Вӑл хыснана тӑкак кӳнине пӗтӗмпех саплаштарнӑ. Унсӑр пуҫне ӑна суд штраф хурса панӑ. Сахал та мар, нумай та мар: 120 пин тенкӗ. Вӑл укҫана та арҫыннӑн кӑларса хума тивнӗ. Хыпар ҫӑлкуҫӗ:
|
|
Кӑсӑклӑ
Чӑваш чӗлхи
Ҫӗнетнӗ ГигаЧат ИИ-Пулӑшуҫӑ Раҫҫей тата СНГ ҫӗршывӗн 30 ытла халӑх чӗлхипе усӑ курса текста ӑнланас тата ҫырас пахалӑхне ӳстерчӗ. Вӗсен шутӗнче тутар, пушкӑрт, чӑваш, удмурт, якут, бурят, осетин, чечен, кабардин-черкес тата ыттисем те. Тӗплӗн суйласа илнӗ вӗрентӳ даннӑйӗсемпе тивӗҫтернине пула хуравсен пахалӑхне ӳстерсе кашни чӗлхешӗн уйрӑм модель шутласа кӑларма май пулчӗ. Пӗтӗм тӗнчери ытти чӗлхесене шута илсе ГигаЧат пурӗ 40 ытла чӗлхепе усӑ курса тӗрлӗ тӗллевсене пурнӑҫлама пултарать. ИИ-Пулӑшуҫӑна вӗрентмешкӗн даннӑйсем пухма «Раҫҫей халӑхӗсен ҫурчӗ» ФПБУ тата «Рувики» интернет-энциклопеди, ҫавӑн пекех регионти ӑслӑлӑх академийӗсем, Раҫҫей халӑхӗсен вырӑнти чӗлхепе культура еткерлӗхне упрас сферӑра ӗҫлекен ӑслӑлӑхпа вӗренӳ организацийӗсемпе коммерциллӗ мар фондсем пулӑшрӗҫ. Наци чӗлхисене пулӑшас ӗҫре текст формачӗсемпе усӑ курассине пурнӑҫа кӗртнӗ. ГигаЧат ИИ-Пулӑшуҫӑран кирек мӗнле чӗлхепе ыйту парсан та вӑл ҫав чӗлхепе усӑ курса хурав пама пултарать. ИИ-Пулӑшуҫӑпа усӑ куракансем тӑван чӗлхепе цифра сервисӗсенче хуравсем, консультацисем тата ытти пулӑшу илме пултараҫҫӗ: кунта информаци тупас тата вӗренӳре пулӑшу илессинчен пуҫласа текстсемпе, обращенисем хатӗрлесе патшалӑх органӗсемпе ҫыхӑнса ӗҫлеме пулать. |
|
Раҫҫейре
 Ҫӗнтерӳ кунӗ умӗн «Вилӗмсӗр полк онлайн» акци старт илнӗ. Аса илтерер: кӑҫал Ҫӗнтерӳ парачӗ тата уяв салючӗ пулмассине, «Вилӗмсӗр полк» акци куҫӑн майпа иртмессине пӗлтернӗ. Ҫу уйӑхӗн 9-мӗшӗнче 12:00 сехетре Тӑван ҫӗршывӑн Аслӑ вӑрҫине хутшӑннӑ паттӑрсем онлайн майпа полка тӑрӗҫ. Акцие хутшӑнас тесен ҫу уйӑхӗн 6-мӗшӗччен акци сайтӗнче (2026.polkrf.ru/) е «Вконтакте» (vk.com/polk_app), Одноклассники (ok.ru/app/polk), МАКС (max.ru/polk_app_bot) мини-сарӑмсенче заявка памалла. Унтан паттӑр пирки информацие тата унӑн сӑнӳкерчӗкне кӗртмелле. Пӗтӗм заявкӑна тӗрӗслӗҫ (унта историксем хутшӑнӗҫ). Ҫакна йӑнӑш тата фальсификаци ан пултӑр тесе тӑваҫҫӗ Хыпар ҫӑлкуҫӗ:
|
|
Ҫурт-йӗр
 Ҫӗнӗ Шупашкарта ҫӗр ишӗлсе пырать. Вырӑнта пурӑнакаенсем ҫав пулӑм хӑйсен ҫурчӗсем патне ҫитесрен хӑраҫҫӗ. Ҫӗр унти Ольдеево ялӗнчи Зелинский урамӗнче ишӗлсе пырать иккен. Ҫырма хӗрринчи тӑпра ишӗлсе пырать. Ҫул леш енче вара ҫынсен уйрӑм ҫурчӗсем вырнаҫнӑ. Ҫӗр ишӗлекен вырӑна специалистсене чӗнсе илнӗ. Вӗсем ҫутҫанталӑкӑн ҫак пулӑмне сӑнама ятарлӑ паллӑсем вырнаҫтарнӑ. Вырӑнти администрацире ҫӗр ишӗлнине хирӗҫ ятарлӑ мера йышӑнма палӑртаҫҫӗ, ун валли вӗсем план туса хатӗрлесшӗн. Ҫӗр ишӗлнине хирӗҫ туса ирттерекен ӗҫсене кансӗрлесрен ҫынсене унта машинӑсем лартма чарнӑ. Сӑмах май каласан, кӑҫал ҫуркунне ҫынсем Ҫӗнӗ Шупашкарта ҫеҫ мар, Шупашкарта та, Шупашкар районӗнче те ҫӗр ишӗлсе пынине асӑрханӑ. Хыпар ҫӑлкуҫӗ:
|
|
Чӑвашлӑх
 Паян, ака уйӑхӗн 29-мӗшӗнче, Чӑваш Республикин Патшалӑх элемӗсен кунӗ. Ҫав куна Чӑваш Енӗн Элтеперӗн 2004 ҫулхи ака уйӑхӗн 8-мӗшӗнчи «О Дне государственных символов Чувашской Республики» (чӑв. Чӑваш Республикин Патшалах элемеӗсен кунӗ ҫинчен) 24-мӗш номерлӗ Хушӑвӗпе и тата Чӑваш Республикин 2004 ҫулхи ака уйӑхӗн 19-мӗшӗнчи «О Дне государственных символов Чувашской Республики» (чӑв. Чӑваш Республикин патшалӑх элемӗсен кунӗ ҫинчен) 1-мӗш номерлӗ саккунӗпе ҫирӗплетнӗ. Уява Чӑваш Енӗн Патшалӑх гербне, ялавне тата гимне халалланӑ. Гимн авторсем: Герман Лебедев композитор тата Илья Тукташ поэт; ялавпа герба Элли Юрьев художник хатӗрленӗ. Уяв ячӗпе культура тата вӗренӳ учрежденийӗсенче тӗрлӗ мероприяти иртӗ. Хыпар ҫӑлкуҫӗ:
|
|
Персона
 pravdapfo.ru сайтран илнӗ сӑнӳкерчӗк Чӑваш Енри паллӑ художник тата общество ӗҫченӗ Юрий Пичугин пурнӑҫран уйрӑлса кайнӑ. Вӑл 70 ҫулта пулнӑ. Юрий Пичугин — Чӑваш Республикин культурӑн тава тивӗҫлӗ ӗҫченӗ, 1996-1999 ҫулсенче Шупашкар хулин тӗп художникӗ пулнӑ. Вӑл — Шупашкарта 2003 тата 2008 ҫулсенче хӑвӑрт утассипе иртнӗ Европа тата Тӗнче кубокӗсен талисманӗн авторӗ. Юрий Викторович 1955 ҫулхи раштав уйӑхӗн 3-мӗшӗнче ҫуралнӑ. 2002-2013 ҫулсенче Чӑваш Енри Реклама паракансемпе реклама хатӗрлекенсен ассоциацине ертсе пынӑ, 2020 ҫулччен «Чӗрӗ журналта» блог тытса пынӑ. Юрий Пичугин художникпа Шупашкарта ыран, ака уйӑхӗн 30-мӗшӗнче, Ведени соборӗнче (вӑл Константин Иванов урамӗнчи 21-мӗш ҫуртра вырнаҫнӑ) 11 сехетре сывпуллашӗҫ. Хыпар ҫӑлкуҫӗ:
|
|
Ҫурт-йӗр
 pravdapfo.ru сӑнӳкерчӗкӗ Шупашкарти Алькешра чикансем хӑйсем тӗллӗн ҫурт-йӗр хӑпартса лартнӑран ҫавсене хула ертӳҫисем сӳтме йышӑннӑ. Кун пирки эпир унччен пӗлтернӗччӗ-ха. Аса илтерер: асӑннӑ микрорайонта пӗлтӗрхи раштав уйӑхӗнче Федерацин хӑрушсӑрлах службин, Шалти ӗҫсен министерствин, Росгвардин, военкоматӑн ӗҫченӗсемпе пӗрле рейд ирттернӗ. Алькешри ҫӑв вырӑнта ҫынсем хӑйсем тӗллӗн хӑпартса лартнӑ 23 хуралтӑна сӳтнӗ. Асӑннӑ ҫурт-йӗр хула строительствин нормисемпе килӗшсе тӑмасть иккен, ҫавӑнпа муниципалитетӑн ҫӗрне саккуна пӑсса хӑпартса лартнӑ объектсенчен тасатма йышӑннӑ. Анчах хула ертӳҫисем ҫынсене хӗрхеннӗ, вӗсене 70 миллион тенкӗ субсили уйӑрса панӑ, хӑшӗсене вӑхӑтлӑх пурӑнмалли вырӑна куҫса кайма сӗннӗ. Хыпар ҫӑлкуҫӗ:
|
|
Культура
 «Контактри» сӑн Паян ирхине Вӑрмар поселокне «Ҫӗнтерӳ пуйӑсӗ» ҫитсе чарӑннӑ. Вӑл килесси пирки унччен сайтра пӗлтернӗччӗ. . Вӑрмарта «Ҫӗнтерӳ пуйӑсне» курма станцире ҫӗр-ҫӗр ҫын пухӑннӑ. Ку йышра ачасем те, аслисем те пулнӑ. Пуйӑсри курав пуян: тӗнчипе паллӑ «Катюша» тата «Т-34» танк, ГАЗ-76Б джип, вӑрҫӑ вӑхӑтӗнчи экспозицисем. Паян Вӑрмар тӑрӑхӗнче пурӑнакансем салтак пӑтти те ҫинӗ. Аса илтерер: «Ҫӗнтерӳ пуйӑсӗ» ака уйӑхӗн 24-мӗшӗнче Чулхуларан ҫула тухнӑ. Маршрутра пӗтӗмпе – 29 станци, пӗри – Вӑрмарта. Унта вӑл ака уйӑхӗн 29-мӗшӗнче ирхи 7 сехет те 35 минутра ҫитнӗ. Вӑрмарта вӑл 40 минут тӑнӑ. Пуйӑс маршрута ҫу уйӑхӗн 4-мӗшӗнче Чулхуларах вӗҫлӗ. Сӑмах май, пӗлтӗр «Ҫӗнтерӳ пуйӑсӗ» Чӑваш Енре пилӗк вырӑнта чарӑннӑ: Вӑрнар, Ҫӗмӗрле, Улатӑр, Канаш, Шупашкар. Хыпар ҫӑлкуҫӗ:
|
|
Тӗнчере
 «Контактри» сӑн Эстонин тӗп хулинче, Таллинра, чӑваш ӳнерҫин Алексей Ястребовӑн куравӗ уҫӑлнӑ. «Мере» культура центрӗнче унӑн 71 ӗҫне курма пулать. Вӗсене ӳнерҫӗ ҫупа классика стилӗпе ӳкернӗ. Курава килекенсене «Иртнӗлӗхе – алӑк» ярӑм килӗшет. Вӗсем ӑна хӑйне евӗр вӑхӑт машини теҫҫӗ. Алексей Ястребов Йӗпреҫ районӗнчи Эйпеҫ ялӗнче ҫуралса ӳснӗ, РСФСР халӑх ӳнерҫи Ревель Федоров патӗнче ӑсталӑхне туптанӑ. Паянхи кун унӑн ӗҫӗҫем тӗнчипех сарӑлнӑ: Италирен пуҫласа Япони таран. Ҫавӑн пекех Шупашкарти музейсенче пур. Алексей Ястребов 1990 ҫулсен вӗҫӗнченпе Эстонири Пярну хулинче ӗҫлесе пурӑнать, Эстонири тата Скандинавири куравсене хутшӑнать. Унччен вара Мускавра та куравсем ирттернӗ. Хыпар ҫӑлкуҫӗ:
|
|
Республикӑра
 rakitnoeadm.gosuslugi.ru сайтри сӑн 40 ҫулти хӗрарӑм Аслӑ Британири арҫын вилмелле чирлӗ тесе ӗненнӗ те укҫасӑр тӑрса юлнӑ. Ҫапла вӑл ӑна 800 пин тенкӗ ытла куҫарса панӑ. Ку Красноармейски округӗнчи хӗрарӑмпа пулса иртнӗ. Вӑл сусӑр ача ӳстерет, тӗрлӗ ыркӑмӑллӑх чатӗсенче тӑрать. Вӗсенчен пӗринче ун патне хӑйӗнпе «ют ҫӗршыв арҫынни» тесе паллаштарнӑ ҫын ҫырнӑ. Вӑл чирлӗ имӗш, виличчен сусӑр ачасене 2,5 млн доллар парса хӑварасшӑн, укҫана посылкӑпа янине пӗлтернӗ. Хайхи арҫын укҫан /5 пайне хӗрарӑма хӑйӗн валли хӑварма ирӗк панӑ. Анчах хӗрарамӑн таможньӑшӑн, ытти тӑкакшӑн кӑна тӳлемелле имӗш. Ҫапла вӑл хӑй пухса пынӑ 820 ытла пин тенкине куҫарса панӑ. Хыпар ҫӑлкуҫӗ:
|
+2.3 °C
