Ҫӑлкуҫ: shisu_ka/Shutterstock/FOTODOM

Бингемтон тата Бригам Янг университечӗсен ӑсчахӗсем ача чухне ҫынран ютшӑнни ҫитӗнсен эрех ӗҫес кӑмӑла ӳстерме пултарнине палӑртнӑ. Тӗпчевҫисем йӗкехӳресем ҫинче эксперимент ирттернӗ. Вӗсене икӗ ушкӑна пайланӑ: пӗррисем хӑйсен йышӗнче ӳснӗ, теприсене вара пӗчӗк чухне уйӑрса усранӑ.

Ҫитӗнсен ыттисенчен ютшӑнса ӳснӗ чӗрчунсен хӑраса пӑшӑрханни вӑйлӑрах палӑрнӑ, вӗсем уҫӑ вырӑнсенчен пӑрӑннӑ. Каярахпа ӑсчахсем вӗсене шывпа спирт хутӑшӗнчен пӗрне суйласа илме сӗннӗ. Уйрӑмшарӑн ӳснӗ йӗкехӳресем эрехе нумайрах суйланӑ.

Ӑсчахсем ку чӗрчунсен пуҫ мимийӗ мӗнле ӗҫленине тӗпченӗ. Эрех ӗҫсен вӗсен дофамин шайӗ сахалрах улшӑннӑ. Ҫавӑнпа та тивӗҫлӗ витӗм илес тесе вӗсен организмне ытларах спирт кирлӗ пулнӑ. Пӗчӗк чухнехи стресс пуҫ мимин химилле реакцине тӗплӗн улӑштарнӑ.

Малашне тӗпчевҫӗсем ҫак улшӑнусен никӗсӗнчи белоксемпе клетка процесӗсене тӗпчеме палӑртаҫҫӗ. Ку эрех чирӗнчен сиплемелли ҫӗнӗ меслетсем тупма пулӑшмалла, уйрӑмах — ачалӑхри йывӑрлӑхсемпе ҫыхӑннӑ лару-тӑрура.

Ҫӑлкуҫ: Unsplash

Австралири Сидней тата Канадӑри Калгари университечӗсен тӗпчевҫисем самолет аварийӗ вӑхӑтӗнче ҫынсем мӗнле хӑвӑртлӑхпа эвакуациленнине тӗпченӗ.

Вӗсем Airbus A320 самолет ҫинче 27 тӗрлӗ лару-тӑрӑва йӗркелесе пӑхнӑ. Тӗп пӗтӗмлетӳ ҫакӑн пек пулнӑ: 60 ҫултан иртнӗ пассажирсем нумай пулни тата вӗсем салонра епле ларни эвакуаци хӑвӑртлӑхне питӗ вӑйлӑ витӗм кӳрет. Ватӑ ҫынсене пула самолетран хӑвӑрт тухса тарма йывӑртарах пулнӑ.

Тӗнчере йышӑннӑ йӗрке тӑрӑх, хӑрушлӑх самантӗнче пассажирсен лайнертан 90 ҫеккунт хушшинче тухса шӑвӑнмалла. Анчах та 152 ҫын (вӗсенчен 30-шӗ ватӑ ҫын) салонра пӗр тикӗс ларсан, эвакуаци валли 141 ҫеккунт кирлӗ пулнӑ. Пенсионерсем ӑнсӑртла ларса тухнӑ чухне вара тухса тармалли вӑхӑт тата вӑрӑмрах — 218,5 ҫеккунт иртнӗ.

«Контактри» сӑн

Улатӑрта пурӑнакан Варвара Николаева 9 ҫулта кӑна-ха. Анчах ҫитӗнӗвӗсем хӑйӗнчен пысӑк.

Варвара спортра ҫитӗнӳсем тӑвать. Ахӑртнех, ун пирки кӗҫех Улатӑрта мар, ҫӗршывӗпех пӗлӗҫ. Вӑл халӗ Чӑваш Енӗн каратэ енӗпе пӗрлештернӗ командине кӗрет.

Варвара татами ҫинче – 4 ҫул ҫурӑранпа. Тантӑшӗсем урамра пуканелле вылянӑ чухне вӑл спортпа пиҫӗхнӗ. Вӑл тӗнче чемпионӗ Сергей Сергеев патӗнче ӑсталӑхне туптать.

Варя ку таранччен вун-вун турнира хутшӑннӑ. Анчах ку уншӑн – ӑнӑҫу ҫулӗн пуҫламӑшӗ кӑна-ха.

Львовсен архивӗнчи сӑн

Елчӗк округӗнчи Шӑмалак ялӗнче пурӑнакан Раиса Петровна ывӑлӗ Юрий патне хӑнана килнӗ. Юрий Львов — нумай ача ашшӗ. Мӑнукӗсем асламӑшне парне тума шухӑшланӑ. Тӑхӑр ачаран тӑваттӑшӗ хулара вӗренет. Тепӗр пиллӗкӗшӗ вара асламӑшӗпе Мӑнкун умӗнхи фотосесси тунӑ.

Раиса Львовна – 85 ҫулта. Вӑл 4 ачана ура ҫине тӑратнӑ. Паянхи кун вӑл 17 мӑнукӗпе, 8 кӗҫӗн мӑнукӗпе савӑнса пурӑнать.

Унӑн ывӑлӗ Юрий тата кинӗ Надежда — Елчӗк округӗнчи питӗ хастар ҫемье: округ тата республика шайӗнчи конкурссене хутшӑнаҫҫӗ. Ҫав вӑхӑтрах кил хуҫалӑхне тытса пыраҫҫӗ.

Сӑмах май, вӗсен ҫемйинче кашнинех чӑваш тумӗ пур.

Чӑваш Енре тӗрмере ларакан 6 ҫын тарнӑ. Хальлӗхе вӗсене тытса чарайман.

Ӗҫ-пуҫ ҫапларах пулса иртнӗ: вӗсене «Томск – Адлер» пуйӑспа ятарлӑ вакунсенче илсе кайнӑ. Пуйӑс Йӗпреҫре икӗ минутлӑха чарӑнсан хайхискерсем чӳречене ҫӗмӗрсе тарнӑ. Пиллӗкӗшӗ тапочкӑпа пулнӑ, тепри — кроссовкӑпа пулнӑ. Пӗр арҫынни вакунран сикнӗ чухне урине амантнӑ, ҫавна май халӗ уксахлать.

Айӑпланнӑ ҫынсем тарнине машинист курнӑ, вӑл кун пирки тӳрех ятарлӑ службӑсене пӗлтернӗ. Ҫакӑ паллӑ: арҫынсем вӑрланӑшӑн, наркотикшӑн тата ясар шухӑшсене пурнӑҫланӑшӑн тӗрмене лекнӗ. Хальхи вӑхӑтра йӗрке хуралҫисем кӳршӗ ял-салара шыраҫҫӗ.

Вӑрнар районӗнчи Пӑртас ялӗнчи нумай хваттерлӗ ҫурта йӗркеллӗ тытса тӑман. Унӑн ҫивиттийӗнчен шыв кайса пурӑннӑ, нӳхрепе вара шыв тулнӑ.

Пӑтӑрмах пирки ҫав ҫуртра пурӑнакан хӗрарӑм Раҫҫейӗн Следстви комитечӗн Чӑваш Енри управленийӗн пуҫлӑхне Александр Полтинина пӗлтернӗ. Вӑл Пӑртас ялӗнчи Шкул тӑкӑрлакӗнчи 6-мӗш ҫурт адреспа вырнаҫнӑ ҫурт никӗсӗ йӑтӑнса та анма, инженери коммуникацийӗсем юрӑхсӑра тухма пултараҫҫӗ тесе пӑшӑрханнӑ.

Ҫурта йӗркеллӗ тытса тӑманран Александр Полтинин ӗҫтешӗсене РФ Пуҫиле кодексӗн 293-мӗш статйипе ӗҫ пуҫарма хушнӑ.

cheb-centr.soc.cap.ru сӑнӳкерчӗкӗ

Шупашкарта пурӑнакан Мария Пигенешева паян 90 ҫул тултарнӑ.

Мария Борисовна Муркаш районӗнчи Мӑн Шашкар ялӗнче 1936 ҫулти ака уйӑхӗн 9-мӗшӗнче ҫуралнӑ. Ачалӑхӗ вӑл вӑхӑтри нумай танташӗнни пекех йывӑр килнӗ.

Паян кинемее Шупашкарти халӑхӑн социаллӑ ыйтӑвӗсене тивӗҫтерекен комплекслӑ центрӗн социаллӑ ӗҫченӗ Надежда Фёдорова (сӑнӳкерчӗкре сулахайри) пӑхса пулӑшать. Кинемей хӗрӗпе пурӑнать, анчах хӗрарӑм хӑй те чирлет, ҫавӑнпа вӑл амӑшӗ валли социаллӑ ӗҫчен тытнӑ.

Мария Борисовна 18 ҫулта качча тухнӑ, ултӑ ача ҫуратнӑ, анчах виҫҫӗшӗ вилнӗ. 1959 ҫулта ҫемье Шупашкара куҫса килнӗ, пӳрт лартнӑ. Хӑй вӑл Шупашкарти заводсенчен пӗринче 30 ҫула яхӑн ӗҫленӗ. Тава тивӗҫлӗ канӑва тухсан арҫынсен мӑнастирӗнче кухньӑра 8 ҫул ӗҫлесе пурӑннӑ.

«Контактри» сӑн

Ҫӗнӗ Шупашкарта Кӑнтӑр урамӗнчи 7-мӗш «а» ҫурт патӗнчи ҫӗр ишӗлме пуҫланине асӑрханӑ. Ҫывӑхра – парковка.

Тӗрӗслев иртнӗ хыҫҫӑн ҫӗр чӑнах та ҫырманалла ишӗлнине палӑртнӑ. Управляющи компанийӗн представителӗсем ҫав вырӑна хӑю карса чикӗленӗ. Ҫавӑн пекех парковкӑра машинӑсене лартма чарнӑ.

Ҫак вырӑнта тӑпра мӗнле улшӑннине сӑнама ятарлӑ тӗрӗслев маякӗсем лартнӑ. Кайран унта специалистсем геологи тӗрӗслевӗ тӑвӗҫ, тӑпра мӗншӗн ишӗлнине палӑртӗҫ, ҫивӗч ыйтӑва татса памалли мерӑсем йышӑнӗҫ.

cap.ru сайтри сӑн

Мӑнкун тӗлне Шупашкарта чиркӳсем патӗнчи ҫулсемпе ирӗклӗн ҫӳреме чарӗҫ. Кун пек чару шӑматкун каҫхине, ака уйӑхӗн 11-мӗшӗнче, вӑя кӗрӗҫ.

Шӑматкун 18:00 сехетренпе хулари пилӗк храм патӗнче ҫула пӳлӗҫ: Введени кафедра соборӗ (Константин Иванов, Свердлов, Ҫеҫпӗл Мишши, Бондарев урамӗсем); Ҫветтуй Троица мӑнастирӗ (Мускав ҫыран хӗрри); Пукрав-Татиана соборӗ (Павлов мичман тата Гузовский урамӗсем); Турӑ Амӑшӗн турӑшӗн чиркӗвӗ (Граждан урамӗ); Асап тӳснисен тата Ҫылӑх каҫарттаракансен храмӗ (Трактор тӑвакансен проспекчӗ).

Ҫулсене чиркӳре кӗлӗ вӗҫленсен уҫӗҫ.

ЧППУ сӑнӳкерчӗкӗ

Ака уйӑхӗн 7-мӗшӗнче Анатолий Фишер артист куҫне ӗмӗрлӗхе хупнӑ. Вӑл 87 ҫулта пулнӑ.

Анатолий Абрамович 1969 ҫулта Чӑваш патшалӑх оперӑпа балет театрӗн хорне ертсе пыма тытӑннӑ. Ку ӗҫре вӑл 50 ҫул ытла тӑрӑшнӑ.

Анатолий Фишер 1938 ҫулхи утӑ уйӑхӗн 8-мӗшӗнче Ижевскра ҫуралнӑ. 1958 ҫулта Мускаври музыкӑпа педагогика училищинчен, 1963 ҫулта Мускаври патшалӑх консерваторийӗнчен вӗренсе тухнӑ.

1963–1969 ҫулсенче Бурят Республикинчи оперӑпа балет театрӗнче тӗп хормейстер пулса ӗҫленӗ, 1969–2021 ҫулсенче Чӑваш патшалӑх оперӑпа балет театрӗнче тӑрӑшнӑ.

Сӑмах май каласан, вӑл преподаватель те пулнӑ. 1963–1969 ҫулсенче театрта тимленипе пӗрлех Хӗвелтухӑҫ-Ҫӗпӗр культура инстиутутӗнче преподавательте тӑрӑшнӑ, 1991 ҫултанпа Чӑваш патшалӑх педагогика университечӗн доценчӗ, 1998 ҫултанпа — профессор пулнӑ.