|
Статистика
![]() Чӑваш Республикинчи вӑтам ӗҫ укҫи 90 184 тенкӗпе танлашнӑ. Ҫавӑн пек кӑтарту пулнӑ 2025 ҫулхи раштав уйӑхӗнче. Пӗр уйӑх маларах вара, 2025 ҫулхи чӳк уйӑхӗнче, республикӑра вӑтам ӗҫ укҫи 65 981 тенкӗ пулнӑ. Пӗлтӗр ҫулталӑк пуҫламӑшӗнче вӑтам шалу 60 862 тенкӗ пулнӑ. Атӑлҫи федераци округӗнче 2025 ҫулхи раштав уйӑхӗнчи вӑтам ӗҫ укҫи кӑтартӑвӗпе пирӗн республика Мӑкшӑ Республикинчен, Киров облаҫӗнчен, Пенза облаҫӗнчен иртсе кайнӑ. Чи пысӑк кӑтарту Тутар Республикин пулнӑ. Унта раштав уйӑхӗнче вӑтам ӗҫ укҫи 121 пин тенкӗпе танлашнӑ. Хыпар ҫӑлкуҫӗ:
|
|
Республикӑра
![]() «Контактри» сӑн Ҫак кунсенче Улатӑрта ЗАГСра пӗрле 55 ҫул пурӑнакан Шоболовсене чысланӑ. Борис Константиновичпа Татьяна Ивановна 1969 ҫулта паллашнӑ. Ӑнсӑртран паллашни шӑпа пӳрни пулса тӑнӑ. Майӗпен вӗсен туслӑхӗ юратӑва куҫнӑ. Ҫапла вӗсем 1971 ҫулхи нарӑс уйӑхӗнче пӗрлешнӗ. Вӗсем ывӑлпа хӗр ҫуратса ӳстернӗ. Халӗ вӗсем виҫӗ мӑнукӗпе савӑнса пурӑнаҫҫӗ. Татьяна Ивановнӑпа Борис Константинович 20 ҫул ытла пӗр ҫӗрте ӗҫленӗ – ҫар савутӗнче тӑрӑшнӑ. Иккӗшӗ те – ӗҫ ветеранӗ. ЗАГСра чысланӑ чухне мӑшӑр ҫӑмрӑклӑхне аса илсе Мендельсон кӗввипе киленнӗ, пӗр-пӗрне ҫӗрӗ тӑхӑнтартнӑ. Хыпар ҫӑлкуҫӗ:
|
|
Политика
![]() «Контактри» сӑн Чӑваш Республикинчи ӑста йӑваланӑ ҫӑматӑна Раҫҫей дипломачӗ Мария Захарова питӗ килӗштернӗ. Килӗштернӗ кӑна мар, туяннӑ та. Мускавра халӑх промыслисен «Ладья» куравӗ иртнӗ. Унта Раҫҫей дипломачӗ, Ют ҫӗршыв ӗҫӗсен министерствин официаллӑ представителӗ Мария Захарова та ҫитсе курнӑ. Вӑл чӑваш ӑстисенчен ҫӑматӑ туяннӑ. Мария Владимировнӑна уйрӑмах тӗрленӗ уйӑппа илемлетнӗ ҫӑматӑ килӗшнӗ. «Мана хальхинче чӑваш ҫӑмачӗ питӗ тӗлӗнтерчӗ», — ҫапла пӗлтернӗ Мария Захарова «Известия» хаҫат корреспондентне. Хӑй каланӑ тӑрӑх, вӑл ӑна ҫитес хӗл валли туяннӑ. Ҫапах та ҫак кунсенче те сивӗ – тен, халӗ те тӑхӑннӑ ӑна. Хыпар ҫӑлкуҫӗ:
|
|
Ҫутҫанталӑк
![]() pogoda21.ru сайтран илнӗ сӑн Хӑҫан ҫуркунне ҫитӗ? Юрлӑ хӗл хыҫҫӑн, ахӑртнех, ку ыйту хуравне чылайӑшӗ пӗлесшӗн. Паян ҫӗрле шартлама сивӗ пулнӑ: Шупашкарта термометр 23 градус кӑтартнӑ. Хӑш-пӗр округра 30 градус таранах сивӗ пулнӑ. «Ҫанталӑк 21» сайт пӗлтернӗ тӑрӑх, пуш уйӑхӗнче кун пек сивӗ 13 ҫул каялла кӑна пулнӑ. Ан пӑшӑрханӑр: ҫуркунне ҫывхарать. Ыран ҫапах та хӗллехи пек ҫанталӑк пулӗ: хушӑран юр ҫӑвӗ, ирхине – вӑйлӑрах. Вырӑнӑн-вырӑнӑн тӗтре карса илӗ. Каҫ енне вара ӑшӑтӗ – термометр 2-7 градус сивӗ кӑтартӗ. Юнкун ҫуркунне пуҫланӗ! Ҫак кунран пуҫласа кӑнтӑрласерен 3-8 градус таран ӑшӑтӗ, каҫсерен 0-5 градус сивӗ пулӗ. Эрне тӑршшӗпех юр та, ҫумӑр та ҫумӗ. Малтанлӑха пӗлтернӗ тӑрӑх, типӗ те ӑшӑ ҫанталӑк иккӗмӗш декада тӑршшӗпех пулӗ. Историе кӗрсе юлнӑ тепӗр самант пирки те калар: Улатӑрта юр хулӑнашӗ 1 метра ҫитнӗ. Кун пекки пирӗн республикӑра сахалтан та 55 ҫул пулман. Хыпар ҫӑлкуҫӗ:
|
|
Пӑтӑрмахсем
![]() Инкеклӗ лару-тӑру министерстви тунӑ сӑн Канаш округӗнче пушар пулнӑ – ялти лавкка ҫуннӑ. Ку паян ҫӗрле Кивӗ Ахпӳрт ялӗнче пулса иртнӗ. Пушара ҫур сехете яхӑн сӳнтернӗ. Ку ӗҫе 6 ҫӑлавҫӑ, 2 техника хутшӑннӑ. Шел те, ҫулӑм самай сиен кӳрсе ӗлкӗрнӗ: 25 тӑваткал метр лаптӑк ҫинчи суту-илӳ павильонӗ ҫуннӑ. Инкеклӗ лару-тӑру министерствин Чӑваш Енри тӗп управленийӗ пӗлтернӗ тӑрӑх, пушар электрохатӗр юсавсӑр ӗҫленӗрен тухнӑ. Хыпар ҫӑлкуҫӗ:
|
|
Культура
![]() «Контактри» сӑн Пирӗн ентеш, Шупашкарта ҫуралса ӳснӗ Валентина Алексеева, ӗнер Хусан хулинче иртнӗ Пӗтӗм тӗнчери MISS BRICS илем конкурсӗнче ҫӗнтернӗ. 19 ҫулти Валентина 2023 ҫулта «Чӑваш Ен мисӗ» пулнӑччӗ, 2024 ҫулта «Раҫҫей мисӗ» хисеплӗ ята тивӗҫнӗ. Халӗ вара «БРИКС мисӗ» те пулса тӑнӑ. Конкурса Раҫҫей, Бразили, Инди, Китай, ЮАР, ОАЭ, Индонези, Куба, Боливи, Беларуҫ, Узбекистан, Малайзи, Казахстан, Уганда, Таиланд, Нигери, Вьетнам пикисем хутшӑннӑ. Палӑртса хӑварар: Валентина 2006 ҫулхи ҫурлан 11-мӗшӗнче Шупашкарта ҫуралнӑ. 2024 ҫулта 5-мӗш гимназирен лайӑх паллӑсемпе вӗренсе тухсан Мускаври Н.И.Пирогов ячӗллӗ Раҫҫей наци тӗпчев медицина институтне вӗренме кӗнӗ. Хыпар ҫӑлкуҫӗ:
|
|
Персона
![]() cap.ru сайтри сӑн Чӑваш Енри тепӗр кинемей 100 ҫул тултарнӑ. Нумаях пулмасть салам сӑмахӗсене Комсомольски округӗнчи Нӗркеҫ ялӗнче пурӑнакан Александра Ефремова йышӑннӑ. Александра Кирилловна – тыл ӗҫченӗ тата ӗҫ ветеранӗ. Вӑл 1926 ҫулта Елчӗк районӗнче ҫуралнӑ, унтах ӳснӗ. Пӗве кӗрсен торф кӑларнӑ ҫӗрте ӗҫленӗ. Качча тухсан вара упӑшки патне, Комсомольски районӗнчи Нӗркеҫ ялне, куҫнӑ. Унта вӑл колхозра ӗҫленӗ, мӑшӑрӗпе пӗрле ачисене ура ҫине тӑратассишӗн тапаҫланнӑ. Шел те, упӑшкин пурнӑҫӗ ҫамрӑкла татӑлнӑ. Кун хыҫҫӑн Александра Кирилловнӑн ачисене пӗчченех ура ҫине тӑратма тивнӗ. Паянхи кун кинемей 13 мӑнукӗпе, 11 кӗҫӗн мӑнукӗпе савӑнса пурӑнать. Хыпар ҫӑлкуҫӗ:
|
|
Сывлӑх
![]() Сывлӑх сыхлав министерствин сӑнӳкерчӗкӗ Чӑваш Енри тухтӑрсем кӑвапа грыжипе тата ҫурӑлса кайнӑ аппендикспа асапланнӑ хӗрарӑма ҫӑлса хӑварнӑ. Шупашкар районӗнчи больницине медицинӑра сайра тӗл пулакан йывӑр лару-тӑру пулса иртнӗ. Хирургсен пӗр вӑхӑтрах икӗ хӑрушӑ чирпе — хӗсӗннӗ кӑвапапа тата ҫурӑлса кайнӑ аппендицитпа — кӗрешме тивнӗ. 69 ҫулти хӗрарӑм больницӑна хырӑмӗ питӗ ыратнипе, ӑш пӑтраннипе тата вӑйӗ чакса кайнӑран лекнӗ. Ҫакӑ ӑна темиҫе кун асаплантарнӑ. Тухтӑрсем тӳрех васкавлӑн операци тума йышӑннӑ. Операци вӑхӑтӗнче кӑвапа ҫинҫе пыршӑна хӗсӗнсе ларни палӑрнӑ. Телее, ӑна ҫӑлса хӑварма май килнӗ — пырша пайӗсем чӗрӗ юлнӑ. Анчах чи хӑруши аппендикс пулнӑ: гангрена пуҫланнӑ пирки вӑл татӑлнӑ, ҫакӑ вара перитонит патне ҫитернӗ. Хирургсем аппендикса касса кӑларнӑ та хырӑм ӑшне тасатнӑ. Операци хыҫҫӑн хӗрарӑмӑн сывлӑхӗ хавшакран ӳпки шыҫнӑ, ҫавӑнпа ӑна реанимацие куҫарнӑ. Пилӗк кунран чирлӗ ҫын хӑйне лайӑхрах туйма пуҫланӑ, 40 кун сипленнӗ хыҫҫӑн ӑна киле кӑларнӑ. Хыпар ҫӑлкуҫӗ:
|
|
Культура
![]() Чӑваш Енри писательсен союзӗн сӑнӳкерчӗкӗ Чӑваш ҫыравҫисен кӗнекисем — библиотекӑна. Кӗнеке парнелемелли тӗнчери куна тата Чӑваш Республикин Наци библиотекин 155 ҫулхи юбилейне паллӑ тунӑ май чӑваш ҫыравҫисем Кемӗр облаҫӗнчи Гурьевск муниципаллӑ округӗн библиотекисенче чӑвашла литература сахаллине пӗлнӗ. Унта, Чӑваш-Пай тата Сосновка ялӗсенче, йӑхташӑмӑрсем йышлӑ пурӑнаҫҫӗ, вӗсем тӑван чӗлхепе культурӑна пулас ӑрусем валли упраса хӑварма тӑрӑшаҫҫӗ. Вырӑнти ҫынсем чӑваш ҫыравҫисен хайлавӗсемпе паллашма ӗмӗтленни ҫинчен Гурьевскри централизациленӗ библиотекӑсен системин директорӗ Марина Обухова Чӑваш Республикин Наци библиотекине пӗлтернӗ. Ҫыравҫӑсемпе библиотекарьсем айккинче юлма пултарайман. Чӑваш Ен Наци библиотеки урлӑ Раҫҫей ҫыравҫисен пӗрлӗхӗн Чӑваш Енри уйрӑмӗн пайташӗсем ентешсем валли кӗнекесем ярса панӑ. Ҫыравҫӑсем чӑвашла тата вырӑсла темиҫе ещӗк кӗнеке пухнӑ, вӗсенче халӑх шӑпи, унӑн историйӗ тата паянхи пурнӑҫӗ ҫинчен каласа параҫҫӗ. Хыпар ҫӑлкуҫӗ:
|
|
Культура
![]() «Хавхалану» клубӑн сӑнӳкерчӗкӗ Кӗҫнерникун, пуш уйӑхӗн 19-мӗшӗнче, Чӑваш Республикин Наци вулавӑшӗнче (вӑл Шупашкарти Ленин проспектӗнче вырнаҫнӑ) поэзие юратакансен «Хавхалану» клубне пухӑнӗҫ. Клуб халӑх тетелӗнчи хӑйӗн страницинче пӗлтернӗ тӑрӑх, ларура ҫак уйӑхӑн 21-мӗшӗнче Пӗтӗм тӗнчипех поэзи кунне паллӑ тунӑ май «Мӗн вӑл маншӑн поэзи?» тема тавра калаҫса сӑвӑсем вулӗҫ. «Чӑваш Енри халӑхсен туслӑхӗн ҫулталӑкне палӑртнӑ май ытти чӗлхесенчен куҫарнӑ сӑвӑсем те вӑхӑтлӑ та вырӑнлӑ пулӗҫ. Поэзие юратакансене пурне те хапӑл туса кӗтетпӗр!» – тесе хыпарланӑ анонсра. Аса илтерер: поэзие юратакансен «Хавхалану» клубне ӳйӑхра пӗрре пуҫтарӑнаҫҫӗ, унта вӑл е ку уйӑхра ҫуралнӑ поэтсен пултарулӑхне тишкереҫҫӗ, сӳтсе яваҫҫӗ, саламлаҫҫӗ. Клуба, ҫак йӗркесен авторӗ пӗлнӗ тӑрӑх, вулавӑш ӗҫченӗ Антонина Андреева ертсе пырать. Клуб, маларах палӑртрӑмӑр ӗнтӗ, Чӑваш Енӗн Наци вулавӑшӗнче ӗҫлет. Хыпар ҫӑлкуҫӗ:
|
