|
Хулара
![]() stv92.ru сайтри сӑн Шупашкар хулинче пурӑнакан 32 ҫулти арҫын ятарлӑ ҫар операцине хутшӑннӑ арҫыннӑн 1,5 миллион тенкине вӑрланӑ тесе шутлаҫҫӗ. Йӗрке хуралҫисем тӗпчесе пӗлнӗ тӑрӑх, 2024 ҫулхи ҫулла арҫын ятарлӑ ҫар операцине кайма контракт ҫырнӑ, тӳлевсене куҫара банк картти илнӗ. Кайран хӑрушсӑрлӑх тӗллевӗпе тесе вӑл тепӗр ҫавӑн пек картта кӑларнӑ, ӑна 32 ҫулти пӗлӗшне панӑ. Вӑл вилсен лешӗн карттӑна арӑмӗ пулнӑ хӗрарӑма тата ачине памалла пулнӑ. Анчах пӗлӗшӗ таса чунлӑ пулман. Вӑл ют укҫана илсе хӑйӗн парӑмӗсене татнӑ. 2024 ҫулхи ҫурла уйӑхӗнчен пуҫласа 2025 ҫулхи утӑ уйӑхӗччен вӑл карттӑран 1,5 миллион ытла тенкӗ илнӗ. Айӑпланакан арҫыннӑн пурлӑхне, ҫав шутра хваттер пайне, арестленӗ. Пуҫиле ӗҫе кӗҫех суд пӑхса тухӗ. Хыпар ҫӑлкуҫӗ:
|
|
Кӑсӑклӑ
Чӑваш чӗлхи
Паян пӗр хайлав вуланӑ май кӑсӑклӑ саспалли куҫа тӑрӑнчӗ. Вӑл ҫакнашкалтарах: «ꈊ». Унпа усӑ курса каомодзи (яппунла 顔文字 — «пит-сӑнар») йӗркеленӗччӗ. Ку мана самай кӑсӑклантарса ячӗ те Дипсикран (вӑл ялан уҫӑ тӑрать, чылай чухне хӑвӑрт хуравлать) мӗнле чӗлхери саспалли пулнине ыйтса пӗлес терӗм. Ҫапла май вара Йи (Yi) текен чӗлхе пирки пӗлтӗм. Ку чӗлхе тибет-бирман чӗлхисен йышне кӗрет-мӗн, унӑн алфавичӗ ҫавнашкал пиктограммӑсенчен тӑрать. Вӗсен йышӗ питӗ пысӑк, пӗр пин ытла (1164 теҫҫӗ). Халӑхӗ Китайра Сычуань провинцире пурӑнать. Чӑвашсемпе танлаштарсан йышӗ пысӑкрах — йи (yi) ятлӑ халӑхӑн (китайла: 彝族 — Yizú) пӗтӗмӗшле йышӗ 2–3 миллион. Дипсика, паллах, алфавитне туллирех кӑтартма сӗнтӗм те мӗнле кӑна саспалли ҫук пуль вӗсен. Акӑ хӑш-пӗрисем: ꈍ, ꈎ , ꀨ , ꀕ, ꊛ . Чӑваш карт ҫырӑвӗнчи йышшисем те пур: ꋍ. Питӗ кӑсӑклӑ ҫыруллӑх пек туйӑнчӗ те Дипсика ҫак чӗлхепе текст ҫырса пама ыйтрӑм. ИИ мана мӗн хуравларӗ? Ҫыраймастӑп тет. Саспаллисене пӗлетӗп тет, анчах текст хатӗрлейместӗп тет. Халӑххи 2-3 миллион йышлӑ, анчах Дипсик унӑн чӗлхине пӗлмест иккен. Мӗншӗн ҫапла пулса тухни пирки ыйтрӑм. |
|
Республикӑра
![]() «Контактри» сӑн Вӑрнар поселокӗнче кун кунлакан Аршуткисем ҫак кунсенче ылтӑн туйне паллӑ тунӑ. Виталий Георгиевичпа Юлия Ивановна 1976 ҫулта Вӑрнар округӗнчи Мӑн Явӑшри ял канашӗнче ҫемье ҫавӑрнӑ. Ҫемье пуҫӗ Вӑрнарти ял хуҫалӑх техникумӗнче вӗреннӗ, кайран салтака кайнӑ. Унтан таврӑнсан тӗрлӗ ҫӗрте вӑй хунӑ. Тивӗҫлӗ канӑва тухиччен вара шкул директорӗнче тӑрӑшнӑ. Вӑл Раҫҫей пӗтӗмӗшле вӗрентӗвӗн хисеплӗ ӗҫченӗн ятне тивӗҫнӗ. Юлия Ивановнӑн ӗҫ стажӗ 40 ҫулпа танлашать. Вӑл чылай ҫул Пенси фондӗнче вӑй хунӑ. Аршуткинсем ывӑлпа хӗр ҫуратса вӗсене ура ҫине тӑратнӑ. Халӗ вӗсем 3 мӑнукӗпе савӑнса пурӑнаҫҫӗ. Хыпар ҫӑлкуҫӗ:
|
|
Сывлӑх
![]() cap.ru сайтри сӑн 48 сехетре санитари вертолечӗ Патӑрьел районӗн тӗп пульници умне тӑватӑ хутчен анса ларнӑ, тӑватӑ пациента Шупашкара илсе ҫитернӗ. Елчӗк тӑрӑхӗнчи арҫынна васкавлӑ медпулӑшупа пульницӑна илсе килнӗ. Вӑл чӗрепе аптӑраса ӳкнӗ. Тухтӑрсем ӑна пӑхнӑ та Республикӑри кардиологи диспансерне ӑсатма йышӑннӑ. Ҫав каҫах Шӑмӑршӑ округӗнчи арҫынна кардиодиспансера илсе ҫитернӗ. Вӑл та чӗре тӗлӗнчен ыратнине каланӑ. Ирхине Патӑрьел округӗнчи Шӑнкӑртам ялӗнчи арҫынна пульницӑна илсе килнӗ. Унӑн миокард инфаркчӗ пулнӑ. Ӑна та Шупашкара вертолетпа илсе кайнӑ. 68 ҫулти хӗрарӑм вара ҫул ҫинче аманнӑ. Патӑрьел районӗн тӗп пульницин тухтӑрӗсем унӑн сывлӑхне кӑшт йӗркене кӗртсен Шупашкар хулине Васкавлӑ медпулӑшу пульницине вертолетпа ӑсатнӑ. Хыпар ҫӑлкуҫӗ:
|
|
Республикӑра
![]() Прокуратура архивӗнчи сӑн Прокуратура тата «Вӑрман хуралӗ» Ку Ирҫе Ҫамрӑс лесничествинче, Комсомольски округӗнче, такам икӗ юмана каснине асӑрханӑ: икӗ тунката пулнӑ. Ку патшалӑха самай тӑкак кӳнӗ – 350 пин тенкӗ. Тӗрӗслев материалӗсене следстви органне ярса панӑ. Кун хыҫҫӑн вӑрманти йывӑҫсене каснӑ тесе пуҫиле ӗҫ пуҫарнӑ. Анчах хальлӗхе вӑрмана сӑтӑр кӳнӗ ҫынна тупайман. Ӑна шыраҫҫӗ. Аса илтерер: ӗнер Атӑл леш енче, «Прометей» кану базинчен инҫех мар, пушар тухни пирки пӗлтернӗччӗ. Ҫулӑм 200 тӑваткал метр лаптӑк ҫинче алхаснӑ. Хыпар ҫӑлкуҫӗ:
|
|
Республикӑра
![]() Инкеклӗ лару-тӑру министерстви тунӑ сӑн Ӗнер, утӑ уйӑхӗн 22-мӗшӗнче, каҫхине Атӑл леш енче вӑрман ҫунма тытӑннӑ. Юрать-ха, ӑна часах сӳнтернӗ. Инкеклӗ лару-тӑру министерствин Чӑваш Енри Тӗп управленийӗ пӗлтернӗ тӑрӑх, ӗнер 18 сехет те 55 минутра ҫулӑм Сосновка участок лесничествинче, «Прометей» кану базинчен инҫех мар, тухнӑ. Ҫулӑм 200 тӑваткал метр лаптӑка ярса илнӗ. Пушара икӗ сехетрен сӳнтернӗ. Унта 7 ҫӑлавҫӑ, 3 техника хутшӑннӑ. Малтанлӑха палӑртнӑ тӑрӑх, пушар ҫулӑмпа асӑрханмасӑр усӑ курнӑран тухнӑ. Палӑртса хӑвармалла: кӑҫал вӑрманта пушар тухнӑ пӗрремӗш тӗслӗх ку. Хыпар ҫӑлкуҫӗ:
|
|
Персона
![]() Мордвари кӗнеке издательствин сӑнӳкерчӗкӗ Мордвари кӗнеке издательстви чӑваш писателӗн кӗнекине кун ҫути кӑтартнӑ. Кунта сӑмах хальхи вӑхӑтри пултаруллӑ калем ӑстисенчен пӗри, Николай Максимов, пирки пырать. Ҫӗнӗ кӑларӑма ҫыравҫӑн икӗ романӗ: «Сон шизофреника» тата «Последний оптимист» романӗсем кӗнӗ. Кӗнеке тиражӗ — 1 пин экземпляр. Кӗнекене Мордвари кӗнеке издательствин лавккисенче туянма пулать, унсӑр пуҫне тата «Вайлдберриз» маркетплейс урлӑ ҫырӑнса илме май пур. Николай Николаевич 1944 ҫулхи кӑрлач уйӑхӗн 6-мӗшӗнче Чӑваш Енре ҫуралнӑ. Мордва Республикинчи Н.П. Огарев ячӗллӗ патшалӑх университетӗнче «Вырӑс чӗлхипе литератури» специальноҫа алла илнӗ, унсӑр пуҫне вӑл Горький (хальхи Чулхула) хулинчи Аслӑ парти шкулӗнчи журналистика уйрӑмӗнче вӗреннӗ. Журналистикӑри ӗҫ биографине район хаҫатӗнчи пай заведующийӗнчен пуҫланӑ, «Советская Чувашия» хаҫатӑн генеральнӑй директорӗ — тӗп редакторӗ таран пулса ӗҫленӗ. Чӑваш Республикин культурӑн тава тивӗҫлӗ ӗҫченӗ. Писатель чӑвашла та, вырӑсла та ҫырать. 12 роман, 20 ытла повесть, калав, пьесӑсен авторӗ. Хыпар ҫӑлкуҫӗ:
|
|
Культура
![]() Чӑваш кӗнеке издательствин сӑнӳкерчӗкӗ Чӑваш кӗнеке издательствинче виҫӗ поэтӑн сӑввисене пӗр кӗнекене пухса пичетленӗ. «Три поэта. Виҫӗ поэт. А.С. Пушкин, М.Ю. Лермонтов, С.А. Есенин» ят панӑ кӑларӑма кун ҫути кӑтартассишӗн Василий Кервен ҫине тӑнӑ. Василий Кошкин-Кервен — Раҫҫейри писательсен союзӗн членӗ, Чӑваш Республикин культурӑн тава тивӗҫлӗ ӗҫченӗ, М.Д. Трубина ячӗллӗ литература премийӗн лауреачӗ. Ҫӗнӗ кӗнекене Сергей Орлов художник ӳкерчӗкӗсемпе илемлетнӗ. Тиражӗ пысӑк мар, пӗтӗмпе те 520 экземпляр. Кӑларӑма аслӑ классенче вӗренекен шкул ачисем валли тесе хатӗрленӗ. Унта Александр Пушкин, Михаил Лермонтов тата Сергей Есенин сӑввисемпе паллашма пулать. Сӑвӑсене вырӑсла тата чӑвашла куҫарса пичетленӗ. Кӑларӑм классика литературине юраткан ҫынсен кӑмӑлне каймаллах. Хыпар ҫӑлкуҫӗ:
|
|
Культура
![]() Литература музейӗн пабликӗнчен илнӗ сӑнӳкерчӗк Чӑваш Енре «Тӑван тӑрӑхӑн чӗрӗ историйӗ» проект пурнӑҫа кӗрет. Ӑна шухӑшласа кӑлараканни тата пурнӑҫа кӗртекенни — Чӑваш наци музейӗ. Республика шайӗнчи ҫав проекта ҫӗртме уйӑхӗн 1-мӗшӗнче ӗҫлеттерсе янӑ. Музейра ӗҫлекенсем шухӑшланӑ тӑрӑх, клубсенче, вулавӑшсенче, шкулти музейсенче авалхи чӑн-чӑн пуянлӑх самай упранать. Унсӑр пуҫне тата уйрӑм ҫынсен килӗсенче ун пекки мӗн чухлӗ! Проект авторӗсем ҫав пуянлӑха музей хатӗрӗн официаллӑ статусне парасшӑн, пӗрлехи реестрта ҫырса хурасшӑн тата турист маршрутне кӗртесшӗн. Ҫӗнӗ проект пирки тӗплӗнрех пӗлес тесен проектӑн чат-ботне vk.cc/cZDjmj ҫырса яма пулать. Унтах сӑнӳкерчӗксене тата хаклӑ япалан адресне кӑтартнӑ тӗрӗс адреса та ярса памалла. Хыпар ҫӑлкуҫӗ:
|
|
Персона
![]() Литература музейӗн сӑнӳкерчӗкӗ Иван Малкай поэт ҫуралнӑранпа 125 ҫул ҫитрӗ. Вӑл 1911 ҫулхи утӑ уйӑхӗн 21-мӗшӗнче хальхи вӑхӑтра Ҫӗрпӳ муниципалитет тӑрӑхне кӗрекен Кӑтак ялӗнче ҫуралнӑ. Поэт Тӑван ҫӗршывӑн аслӑ вӑрҫине те хутшӑннӑ, анчах шӑпа ӑна унтан тӑван тӑрӑхне таса сывӑ илсе ҫитернӗ. Чылай ҫул республикӑри хаҫат-хурналта журналист пулса ӗҫленӗ. Поэзие ӑнланакансем хакланӑ тӑрӑх, Иван Малкай сӑввисем юрӑ евӗр янӑраҫҫӗ. Сӑмахран: «Хӗллехи савӑнӑҫ», «Тӑри», «Пирӗн туслӑх». Калем ӑсти ют чӗлхепе ҫырнӑ авторсен хайлавӗсене те чӑвашла куҫарнӑ. Тӗслӗхрен, калмӑксен «Джангар» эпосне. Иван Малкайӑн «Атӑл ҫилӗ», «Сывлӑм», «Шуҫӑм ҫути» кӗнекисенче тӑван тӑрӑхӑн ытарайми илемне сӑнласа панӑ. Вӑл кӑларӑмсемпе вулавӑшсенче паллашма пулать. Хыпар ҫӑлкуҫӗ:
|
