|
Культура
 Пысӑк пахалӑхлӑ хайлавсемшӗн тата ӑслӑлӑх, литература тата ӳнер енӗпе никӗс шайӗнчи тӗпчев ирттернӗшӗн республикӑри темиҫе ҫынна кӑҫал уйӑхсерен патшалӑх стипендине парса тӑрӗҫ. Кашнине — 7200-шер тенкӗ. Сумлӑ йышра ҫаксем: Чӑваш патшалӑх юрӑпа ташӑ ансамблӗн илемлӗх ертӳҫи Алексей Тимошенко тата коллективӑн дирижёрӗ Александр Возяков, Чӑваш академи драма театрӗн артисчӗсем Александр Демидов тата Надежда Зубкова, Чӑваш патшалӑх драмӑн сӑнавлӑ театрӗн артисчӗ Евгений Евграфов, И.Я. Яковлев ячӗллӗ Чӑваш патшалӑх педагогика университечӗн истори кафедрин профессорӗ Лев Ефимов, Василий Кошкин ҫыравҫӑ, Чӑваш патшалӑх оперӑпа балет театрӗн артист-вокалисчӗ Сергей Кузнецов, Чӑваш патшалӑх гуманитари ӑслӑлӑхӗсен институчӗн аслӑ ӑслӑлӑх ӗҫченӗ Алексей Леонтьев, И.Н. Ульянов ячӗллӗ Чӑваш патшалӑх университечӗн анатоми кафедрин профессорӗ Лариса Меркулова, Валентина Милославская художник, И.Н. Ульянов ячӗллӗ Чӑваш патшалӑх университечӗн чӑваш филологийӗпе культурин кафедрин профессорӗ Виталий Родионов, Лолита Чекушкина композитор, Вырӑс драма театрӗн артисчӗ Диана Яковлева, Чӑваш Енри Театр ӗҫченӗсен союзӗн ертӳҫин ҫумӗ Зоя Яковлева. Хыпар ҫӑлкуҫӗ:
|
|
Чӑваш чӗлхи
 Ҫӑлкуҫ: irorb.ru 2026 ҫулхи ҫу уйӑхӗн 22-мӗшӗнче Пушкӑрт Республикинчи Илеш районӗнчи Тури Яркей ялӗнче тӑван чӗлхесемпе литература вӗрентекенсен куҫса ҫӳрекен методика семинарӗ иртнӗ. Кунта тӗрлӗ наци ҫыннисем пухӑннӑ, тӗп тимлӗхе тӑван чӗлхене тата ӑна шкулсенче вӗрентессин ҫӗнӗ меслечӗсене уйӑрнӑ. Чӑваш ачисене тӑван сӑмаха юратма вӗрентесси — ку тӗлпулури ыйтусенчен пӗри пулнӑ. Семинарта чӑваш чӗлхипе литературине шкулта вӗрентес ӗҫри ҫӗнӗлӗхсемпе Кырмыскалӑ районӗнчи Тинӗскӳл ялӗнчи вӑтам шкулта вӑй хуракан Людмила Николаевна Павлова паллаштарнӑ. Вӑл чӑваш литератури урокӗсенче «Блум кубикӗпе» усӑ курассин опычӗ пирки тӗплӗн каласа панӑ. Ҫак меслет ачасене чӑваш чӗлхине тарӑнрах пӗлме, тӑван сӑнарлӑх тӗнчине ӑнланма тата хӑйсен шухӑшне чӑвашла ирӗклӗн палӑртма пулӑшнине палӑртнӑ. Ҫакӑн пек инноваци меслечӗсемпе усӑ курни чӑваш чӗлхи урокӗсене кӑсӑклӑрах тата тухӑҫлӑрах тунӑ, ачасен пуплевӗпе чӗлхе компетенцине аталантарнӑ. Тӑван чӗлхене аталантарассипе ҫыхӑннӑ ҫак семинара Пушкӑртстанри 15 ытла районтан тата хуларан педагогсем, методистсем, методика пӗрлешӗвӗсен ертӳҫисем пухӑннӑ. Хыпар ҫӑлкуҫӗ:
|
|
Персона
 pravdapfo.ru сӑнӳкерчӗкӗ Чӑвашстата чылай ҫул ертсе пынӑ Эльвира Максимова ку пукана пушатнӑ. Халӗ пуҫлӑх тивӗҫӗсене вӑхӑтлӑха Ольга Егорова пурнӑҫлать. Эльвира Максимова Чӑвашстата 2009 ҫултанпа ертсе пынӑ. Халӗ вӑл ку ӗҫе пенси ҫине тухнӑ май пӑрахнӑ. Республика Элтеперӗ Олег Николаев ӑна кӳрентермен: «патшалӑх статистикине аталантарма тӳпе хывнӑшӑн тата нумай ҫул таса чунпа ӗҫленӗшӗн» Чӑваш Республикин Хисеп грамотипе чысланӑ. Эльвира Максимова 1961 ҫулта Красноармейски районӗнче ҫуралнӑ. 1983 ҫулта вӑл И.Н. Ульянов ячӗллӗ Чӑваш патшалӑх университетӗнчи экономика факультетӗнчен вӗренсе тухнӑ. Хыпар ҫӑлкуҫӗ:
|
|
Пӑтӑрмахсем
 «ЛизаАлерт» сӑнӳкерчӗкӗ Шупашкарта эрне каялла ҫухалнӑ пикене шыраҫҫӗ. Кун пирки «ЛизаАлерт» шырав отрячӗ пӗлтернӗ. 15 ҫулти хӗрачана Валерия Семенова тесе чӗнеҫҫӗ. Вӑл ӑҫтине унӑн ҫывӑх ҫыннисем ҫу уйӑхӗн 18-мӗшӗнченпе пӗлмеҫҫӗ. Хӗрача 165 сантиметр ҫӳллӗш, вӑтам пӳ-силлӗ, ҫӳҫӗ хура тӗслӗ, куҫӗ — хӑмӑр. Вӑл хура тӗслӗ кофта, сӑрӑ джинс, тӗксӗм симӗс пушмак тӑхӑннӑ. Пике ӑҫтине пӗлекенсене шырав отрячӗн 8 800 700-54-52(ку номерпе шӑнкӑравланӑшӑн укҫа илмеҫҫӗ) е шырав ӗҫне йӗркелесе пыракан Екатеринӑна 8 977 708 47 04 номерпе пӗлтерме ыйтаҫҫӗ. Хыпар ҫӑлкуҫӗ:
|
|
Персона
 https://сеспель.рф сӑнӳкерчӗкӗ Ӗнер, ҫу уйӑхӗн 25-мӗшӗнче, Ҫеҫпӗл Мишши ячӗллӗ Чӑваш патшалӑх ҫамрӑксен театрӗн артисчӗ Светлана Дмитриева 55 ҫул тултарнӑ. Вӑл — Чӑваш Республикин тава тивӗҫлӗ артисчӗ. Пулас сцена ӑсти Канаш районӗнчи Кӑшнаруй ялӗнче ҫуралнӑ. Николай Терентьев драматургӑн тӑван ялӗнче ҫут тӗнчене килнӗскер ачаранпах театр тӗнчипе кӑсӑкланнӑ. Шупашкарта М.С. Щепкин ячӗллӗ Мускаври аслӑ театр училищине вӗренме яма ҫамрӑксене суйлаҫҫӗ тенине пӗлсенех пике унта вӗҫтернӗ. Пурӗ 15 ҫамрӑка суйласа илнӗ. Йыша Светлана Владимировна та лекнӗ. 1993 ҫулта алла диплом илнӗренпех Шупашкарти Ҫамрӑксен театрӗнче ӗҫлет. Хыпар ҫӑлкуҫӗ:
|
|
Персона
 Чӑваш академи драма театрӗн сӑнӳкерчӗкӗ Ыран, ҫу уйӑхӗн 27-мӗшӗнче, вилӗмсӗр классикӑмӑр Консатнтин Иванов ҫуралнӑ кун Чӑваш академи драма театрӗнче поэтӑн кунне паллӑ тавӗҫ. Поэта сума суса 12 сехетре унӑн палӑке умне чечек хурӗҫ. 16 сехетре Константин Иванов хайлавӗсене илемлӗ вулакансен конкурсне хутшӑннисемпе пултарулах ӑмӑртӑвӗнче ҫентернисене чыслӗҫ. 13 сехетре тата 18 сехет те 30 минутра театрта поэтӑн вилӗмсӗр «Нарспи» поэми тӑрӑх лартнӑ ҫавӑн ятлӑ спектакле кӑтартӗҫ. Хальхи премьерӑна 2025 ҫулхи раштав уйӑхӗн 5-мӗшӗнче кӑтартнӑ. Ӑна Раҫҫей Федерацийӗн, Азербайджан, Калмӑк тата Тыва Республикисен искусствӑсен тава тивӗҫлӗ ӗҫченӗ Борис Манджиев режиссёр хатӗрленӗ. «Нарспи» спектакле пӗрремӗш хут сцена ҫине 1922 ҫулхи кӑрлач уйӑхӗн 27-мӗшӗнче кӑларнӑ. Инсценировкӑна ҫыраканӗ – П.Н. Осипов, режиссерӗ – И.С. Максимов-Кошкинский, художникӗ – М.С. Спиридонов. Унтан Л.Н. Родионов режиссер лартнӑ «Нарспи» сцена ҫине ултӑ хут тухнӑ: 1941, 1945, 1948, 1960, 1979 тата 1989 ҫулсенче. Хыпар ҫӑлкуҫӗ:
|
|
Культура
 Литература музейӗн сӑнӳкерчӗкӗ Шупашкарти К.В. Иванов ячӗллӗ Литература музейӗнче ҫу уйӑхӗн 20-мӗшӗнче «XI Ивановские чтения» (чӑв. XI Иванов вулавӗсем) регионсем хушшинчи ӑслӑлӑхпа практика конференцийӗ иртнӗ. Унта чӑваш литературин тата хальхи вӑхӑтри литература музейӗсен аталанӑвӗн хальхи вӑхӑтри ҫул-йӗрне сӳтсе явнӑ. Докладсене ҫак темӑсемпе тунӑ: «Раҫҫейӗн тата пӗтӗм тӗнчери литературоведенин аталанӑвне чӑваш литераторӗсем тӳпе хывни», «К.В. Иванов пурнӑҫӗпе пултарулӑхӗ Раҫҫей культурин контекстӗнче», «Чӑваш писателӗсемпе поэчӗсен пултарулӑхӗ», «Чӑваш литературин ҫивӗч ыйтӑвӗсем», «К.В. Иванов тата унӑн вӑхӑтӗнчи авторсем», «Литература музей: аталанӑвӑн хальхи вӑхӑтри юхӑмӗсем». Пӗтӗмпе 20 ытла тӗпчев ӗҫӗ пулнӑ. Конференцие музейсен, вулавӑшсен вӗренӳ учрежденийӗсен ӗҫченӗсем. Краеведсем, аслӑ шкулсен студенчӗсем тата преподавателӗсем хутшӑннӑ. Иванов вулавне Беларуҫ, Тутарстан тата Мари Элти музей ӗҫченӗсем хутшӑннӑ. Хыпар ҫӑлкуҫӗ:
|
|
Республикӑра
 «Контактри» сӑн Улатӑр округӗнче тивӗҫлӗ канури арҫын инфаркт пулсан юханшыв хӗрринчи тӗмӗсен хушшинче икӗ талӑк пулӑшу кӗтсе выртнӑ. Унӑн ури утма пӑрахнӑ, кӑшкӑрсан та никам та илтмен – шыв сасси таврара кӗрленӗ. Юрать, ҫав вӑхӑтра суд приставӗ Илья Блуднов ӗҫпе юханшыв хӗррине килнӗ, тӗмӗсен хушшинче темӗн хускалнине асӑрханӑ, такам йынӑшнине илтнӗ те патне пынӑ. Арҫынна курсан вӑл тӳрех васкавлӑ медпулӑшу чӗннӗ. Ҫак ӑнсӑртран пулнӑ тӗлпулу ватӑ арҫыннӑн пурнӑҫне ҫӑлма пулӑшнӑ. Тухтӑрсем ӑна вӑхӑтра пулӑшса ӗлкӗрнӗ. Хыпар ҫӑлкуҫӗ:
|
|
Чӑваш чӗлхи
 Ҫӗнӗ Шупашкар хулинчи «Иваново» микрорайонта тӗксӗм те тӗссӗр бетон юпасене муралсемпе илемлетме пуҫланӑ. Ӳкерчӗксене спутник хулара пурӑнакан пӗр ҫын ӑс-хакӑл интеллекчӗ (ИИ) пулӑшнипе шухӑшласа кӑларнӑ. Муралсем хитре, вӗсем ҫине вырӑсла та, чӑвашла та ҫырнӑ. Хулана илем кӳни лайӑх-ха. Анчах автор «Шупашкар ҫӑксӑр» тесе ҫырса мӗн каласшӑн пулнӑ-ши? Хыпар ҫӑлкуҫӗ:
|
|
Культура
 «Хыпар» издательство ҫурчӗн сӑнӳкерчӗкӗ Чӑваш хаҫачӗсене ҫӗршывӑмӑрӑн тӗрлӗ кӗтесӗнче ҫырӑнса илме пулать. Кун пирки «Хыпар» издательство ҫурчӗ МАХри хӑйӗн каналӗнче хыпарланӑ. Унти анонса ҫӑпларах пуҫланӑ: «Эсир Чӑваш Енрен аякра пурӑнатӑр-и? Апла пулин те республика хыпарӗсемпе кӑсӑкланма пӑрахман пулӗ-ха? Тӑван сӑмах чуна ҫав тери ӑшӑтать-ҫке». «Хыпар» издательство ҫурчӗн тӑватӑ кӑларӑмне Раҫҫейре пурӑнакан кирек ӑҫти чӑваш та ҫырӑнса илме пултарать. Ку списокра — «Ҫамрӑксен хаҫачӗ», «Чӑваш хӗрарӑмӗ» хаҫатсем тата «Тӑван Атӑл» литературӑпа ӳнер журналӗпе ача-пӑча валли икӗ чӗлхепе кӑларса тӑракан «Тетте» журнал. Хыпар ҫӑлкуҫӗ:
|
|
Ҫурт-йӗр
 Шупашкар районӗнчи Кӳкеҫре пурӑнакансем паян ир енне ҫутӑсӑр тата шывсӑр тӑрса юлнӑ. Шыв, ҫак йӗркесен авторӗ пӗлнӗ тӑрӑх, асӑннӑ поселокӑн Совет урамӗн вӗҫӗнчи тӑхӑр хутлӑ ҫуртсенче ҫук. «Пирӗн ҫуртра ялан ҫапла», — тесе ҫынсем ҫуртсене чатӗсенче кӑмӑрланма пуҫланӑ ҫеҫ, вырӑнти яваплӑ тӳре-шара пысӑк вольтлӑ лини ҫинче инкек пулнине пӗлтернӗ. Инкек Шупашкарӑн Ҫӗнӗ Кӑнтӑр, Алькеш тата Кӑнтӑр микрорайонӗсене пырса тивнӗ. Асӑннӑ тӑрӑхра светофорсем те ӗҫлемеҫҫӗ. Жители Новоюжного массово жалуются на отсутствие электричества в районе. Сообщения приходят с разных адресов: где-то света нет совсем, где-то есть, но очень слабый. По словам жителей, проблемы начались ещё ночью. |
|
Республикӑра
 «Контактри» сӑн Беларуҫ Республикинчи Бешенковичи районӗнчи делегаци каллех Чӑваш Енре, Вӑрнар округӗнчи Кивҫурт Енӗш ялӗнче, пулнӑ. Ку ял – Совет Союзӗн Паттӑрӗн Степан Илларионовӑн тӑван тӑрӑхӗ. Беларуҫри делегацин ҫак яла килесси – ырӑ йӑла. Хӑнасене Вӑрман Кипек шкулӗнче вӗренекенсем, «Кипек ен» тата «Пилеш» пултарулӑх коллективӗсем кӗтсе илнӗ, чӑваш юрри-ташшипе савӑнтарнӑ. Совет Союзӗн Паттӑрӗ Степан Илларионов Беларуҫри Бешенковичи районӗпе тачӑ ҫыхӑннӑ. Тӑван ҫӗршывӑн Аслӑ вӑрҫи вӑхӑтӗнче салтак Беловетчи ялне ирӗке кӑларнӑ чухне паттӑрла вилнӗ, ӑна Витебск облаҫӗнчи Галыни ялӗнчи тӑванла масар ҫине пытарнӑ. Хыпар ҫӑлкуҫӗ:
|
+13.3 °C