|
Культура
![]() «Контактра» халӑх тетелӗнчи сӑн Чӑваш патшалӑх пукане театрӗ «Лир король» спектакльпе Мускава каять. Пултарулӑх ушкӑнӗ унта «Театр бульварӗ» фестивале хутшӑнӗ. Пӗтӗм тӗнчери «Театр бульварӗ» уҫӑ фестиваль Мускавра ҫу уйӑхӗн 30-мӗшӗнче пуҫланнӑ. Вӑл ҫурла уйӑхӗн 30-мӗшӗнче вӗҫленет. Вӑл «Мускаври ҫулла» программӑн пӗр пайӗ шутланать. Кӑҫал фестивале Театр ӗҫченӗсен пӗрлӗхӗ йӗркеленнӗренпе 150 ҫул ҫитнине халалланӑ. Чӑваш патшалӑх пукане театрӗ спектакле ҫурла уйӑхӗн 14-мӗшӗнче каҫхи 8 сехетре Таса пӗве бульварӗнче кӑтартӗ. Спектакльсем уҫӑ тӳпе айӗнче иртеҫҫӗ. Ку куракансене классика трагедине ҫӗнӗлле туйма май парӗ. Чӑваш патшалӑх пукане театрӗ ҫак постановкӑна ахальтен суйламан. Вӑл «Ылтӑн маска» премие тивӗҫнӗ, ӑна Мускав халӑхӗ те килӗштернӗ. Хыпар ҫӑлкуҫӗ:
|
|
Республикӑра
![]() «Контактра» халӑх тетелӗнчи сӑн Чӑваш Енре хӑйне евӗр хурт-кӑпшанка асӑрханӑ. Вӑл – горбатка-буйвол. Унччен кун пек хурт-кӑпшанкӑ пирӗн тӑрӑхра вуҫех пулман. Горбатка-буйвол – Ҫурҫӗр Америкӑран. Анчах вӑл 100 ҫула яхӑн каялла Европӑна та лекнӗ. Акӑ халӗ ав Чӑваш Республикине ҫитнӗ. Заповедникре ӑна чукун ҫул патӗнче асарханӑ. Специалистсем вӑл пуйӑспа килнӗ тесе шухӑшлаҫҫӗ. Горбатка-буйвол симӗс тӗслӗ, 1 сантиметр таран калӑпӑшлӑ. Вӑл сикме те, вӗҫме те пултарать. Ҫӗршыври кӑнтӑр регионсенче вӑл сӑтӑр тума пуҫланӑ ӗнтӗ – панулмипе груша турачӗсем ҫине ҫӑмарта хурать, ҫавна пула йывӑҫсем чирлеҫҫӗ. Халӗ пирӗн ӑсчахсем ӑна сӑнаҫҫӗ: вӑл заповедник вӑрманӗсенче пурӑнса кайӗ-и е курӑклӑ ҫӗрте кӑна юлӗ-и? Хальлӗхе ӑна умлӑн-хыҫлӑн икӗ хут тупнӑ. Эппин, горбатка-буйвола кунта питех япӑх мар. Хыпар ҫӑлкуҫӗ:
|
|
Сывлӑх
![]() botkin.pro сайтри сӑн Чӑваш Республикинчи икӗ ҫын Африкӑран таврӑннӑ хыҫҫӑн сив чирпе (выр. малярия) чирленине палӑртнӑ. Икӗ тӗслӗхӗ те кӑҫал ҫӗртме уйӑхӗнче пулнӑ. Ҫапла пӗлтерет Гигиенӑпа эпидемиологи центрӗ. Чирлекеннисенчен пӗри – Шупашкар хулинчен, тепри — Муркаш округӗнчен. Иккӗшӗ те Африка ҫӗршывӗнче пулнӑ. Сӑмах май, ют ҫӗршывран сив чирпе чирлесе килни унччен те пулнӑ: 2024 тата 2025 ҫулсенче. Вырӑнта, ниҫта тухса кӗмесӗр, чирленӗ тӗслӗх вара 1958 ҫултанпа пулман. Гигиенӑпа эпидемиологи центрӗ пӗлтернӗ тӑрӑх, тропика сив чирӗ вӑрӑм туна ҫыртсан ерет. Шел те, унран ҫынсем вилме те пултараҫҫӗ. Аптӑранӑ ҫын вӑй ҫуккине, пуҫ вӑйлӑ ыратнине туять, ӑна шӑнтса пӑрахать. Ӳт температури 40 градус таран хӑпарать, вӑл темиҫе сехет анмасть. Хыпар ҫӑлкуҫӗ:
|
|
Статистика
![]() Кӗҫех, авӑн уйӑхӗнче, суйлав иртӗ. Халӗ суйлав участокне каймасӑрах сасӑлама пулать – электронлӑ майпа. Республикӑра пурӑнакан 60 пин ҫын шӑпах ҫак меле суйланӑ. Ростов облаҫӗнче – 129,8 пин, Алтай крайӗнче – 117,8 пин, Свердловск облаҫӗнче 73,4 пин ҫын дистанци мелӗпе сасӑлама йышӑну тунӑ. Раҫҫейӗпе илес тӗк, пӗр миллион ытла ҫын «Госуслуги» порталта дистанци мелӗпе сасӑламашкӑн заявлени ҫырнӑ. Раҫҫейри 31 регион ДЭГ федераци платформипе усӑ курма пултарать. Вӑл «шурӑ списокра», интернет ҫук пулсан та ӗҫлет. Сӑмах май, дистанци мелӗпе сасӑлас тесен заявление авӑн уйӑхӗн 14-мӗшӗччен памалла. Аса илтерер: пӗлтӗр республикӑра Элтепер суйлавӗ иртнӗ. Ун чухне 150 пин ытла ҫын дистанци мелӗпе сасӑланӑ. Хыпар ҫӑлкуҫӗ:
|
|
Пӑтӑрмахсем
![]() tvzvezda.ru сайтри сӑн Кӑмакана бензин сапса чӗртни пысӑк инкекпе вӗҫленнӗ: пушар тухнӑ, кил хуҫи хӗрарӑмӗ вилнӗ. Кун пек инкек кӑҫал кӑрлач уйӑхӗн 4-мӗшӗнче Красноармейски округӗнчи Карай ялӗнче пулнӑ. Ӳсӗр арҫын кӑмака хутма шухӑшланӑ та унта бензин сапнӑ, шӑрпӑк чӗртнӗ. Ҫунакан шӗвек часах хыпса илнӗ, кӑмака умӗнчи тивсе илекен япаласем ҫине куҫнӑ, унтан пӳрчӗпех сарӑлнӑ. Ҫав самантра пӳлӗмре унӑн арӑмӗ ҫывӑрнӑ. Вӑл та ӳсӗр пулнӑ. Шел те, хӗрарӑм пушартан тухайман, сӗрӗмпе наркӑмӑшланса вилнӗ. Суд палӑртнӑ тӑрӑх, арҫын бензин хӑрушӑ пулнине пӗлнӗ, анчах ҫӑмӑлттайла хӑтланнӑ. Суд ҫулталӑк ҫурӑлӑха унӑн ирӗкне чикӗлеме йышӑннӑ. Приговор вӑя кӗмен-ха. Хыпар ҫӑлкуҫӗ:
|
|
Республикӑра
![]() МАХри progorod21 каналтан илнӗ сӑнӳкерчӗк Чӑваш Енри арҫын 5 миллион тенкӗ выляса илнӗ. Телейлӗ ҫын инҫе ҫула ҫӳрекен водитель иккен. Ку енӗпе вӑл 16 ҫул ӗҫлесе илсе пурӑнать. Лотерея билечӗпе укҫа выляса илнине арҫын тӳрех пӗлмен те иккен. Хӑш чухне билета килте манса хӑварнӑ, тепӗр чухне киоск хупӑннӑ вӑхӑт тӗлне пулнӑ... «Пӗлтӗр эпӗ хамӑн юбилея паллӑ турӑм. Тен, ку укҫа — шӑпа кая юлса панӑ телей пулӗ. Кая юлса пулин те тем мар», — хавхаланса каласа кӑтартнӑ арҫын телейлӗ лотерея билечӗ пирки. Арҫын хӑй туса лартнӑ пӳртре пурӑнать. Нумаях пулмасть вӑл унта мунча туса лартнӑ. Выляса илнӗ укҫа пулӑшнипе водитель киле газ кӗртесшӗн тата арӑмӗпе канма кайса килесшӗн. Сӑмах май каласан, кил патне газ илсе ҫитерме патшалӑх та пулӑшать. Хыпар ҫӑлкуҫӗ:
|
|
Ҫурт-йӗр
![]() Яндекс.картӑрн илнӗ сӑнӳкерчӗк Чӑваш Енри туберкулеза сиплекен дсипансерӑн ҫивиттине Мускав облаҫӗнче регистрациленнӗ организаци юсамалла пулнӑ. Вӑл кивӗ ҫивиттие сӳтсе хунӑ, ун вырӑнне пленка сарса хунӑ, вӑл ҫилпе вӗҫсе каясран ун ҫине кирпӗч тата кӗреҫе хурса тухнӑ. Анчах кун пек технологи ҫумӑртан сыхласа хӑварайман, шыв пӗрех кайнӑ. Ҫивиттие юсама «СП «Гранит» общество килӗшнӗ. Унӑн диспансерӑн столовӑйӗн ҫивиттине ҫӗнетмелле, ӗҫе кӑҫалхи утӑ уйӑхӗн 15-мӗшӗ тӗлне вӗҫлемелле пулнӑ. Анчах вӑл вӑхӑта илсен палӑртнин 10 процентне ҫеҫ пурнӑҫланӑ. Унсӑр пуҫне диспансер пурлӑхне утӑ уйӑхӗн 6, 7, 14-мӗшӗсенче ҫунӑ вӑйлӑ ҫумӑр сиен кӳнӗ. Яваплӑ органсем объекта ҫӗртме уйӑхӗн 24-мӗшӗнче тепре тӗрӗсленӗ те унта никам та нимӗн те ӗҫлеменнине хӑйсен куҫӗпе курса ӗненнӗ. Ҫавна май подрядчикпа контракта пӑрахӑҫлама йышӑннӑ. Хыпар ҫӑлкуҫӗ:
|
|
Ял пурнӑҫӗ
![]() pravdapfo.ru сайтран илнӗ сӑнӳкерчӗк Ятарласа мар пулӗ-ха, анчах хитре мар пулса тухнӑ. Шӑмӑршӑ районӗнчи Пӑчӑрлӑ Пашъел ялӗнче масара йӗркене кӗртме шухӑш тытнӑ. Ун валли ятарлӑ ҫынна, пӗр усламҫӑна, тупнӑ. Анчах хайхискер йывӑҫ касма тӑрсан вӗсене виле пытарнӑ вырӑн тавра тытнӑ картасем ҫине тӳнтерсе ярса пӗтернӗ. Халӗ усламҫӑран ҫынсене кӑмӑл-сипет тӗлӗшӗнчен сиен кӳнӗшӗн укҫа шыраса илесшӗн. Масар ҫинче ӗҫлекен усламҫӑ мӗн хӑтланнине вырӑнти прокуратура тӗрӗсленӗ. Ун хыҫҫӑн надзор органӗ подрядчика сиенленӗ объектсене (официаллӑ чӗлхерен этем чӗлхи ҫине куҫарсан карта тата палӑк тенине пӗлтерет ӗнтӗ) йӗркене кӗртме хушса хут ҫырса панӑ. Унсӑр пуҫне ҫынсене кӑмӑл-сипет тӗлӗшӗнчен сиен кӳнине саплаштарма ыйтса суда тавӑҫпа тухнӑ. Хыпар ҫӑлкуҫӗ:
|
|
Сывлӑх
![]() МАХри "Хыпар- Вести Чувашии" каналтан илнӗ сӑнӳкерчӗк Пӗр кунта ҫавӑн чухлӗ ача наркӑмӑшланнӑ-ши тесе пӑлханса ан ӳкӗр-ха. Кунта сӑмах ҫулталӑк пуҫланнӑранпа пулса иртнӗ пӑтармах пирки пырать. Шар курнӑ шӑпӑрлансене Республикӑн ача-пӑча клиника больницине илсе пынӑ. Республикӑн ача-пӑча клиника больницинче Токсикологи уйрӑмӗ ӗҫлет, унта пӗчӗк пациентсене талӑкӗпех пулӑшаҫҫӗ. Тухтӑрсем пӗлтернӗ тӑрӑх, инкекӗн тӗп сӑлтавӗ — ача-пӑча ҫӗннине пӗлме ӑнтӑлни. Эпир вара хамӑр енчен ҫакна та хушса калар: хальхи вӑхӑтра ашшӗ-амӑшӗ ывӑл-хӗрне питех чарсах каймаҫҫӗ. «Хамӑр та ача пулнӑ», — теме юратаҫҫӗ. Ача-пӑча йӑлари химие ас тивсе пӑхать, эмел ҫӑтать, хӑрушӑ ытти япалана илсе ҫӑварне хыпать. Асларах ҫулхи ачасене сӑмахпа ӑнлантарса пама май килет-ха, пӗчӗккисенчен вара ун пек япалана ал ҫитмен вырӑна пытарса хумалла. Хыпар ҫӑлкуҫӗ:
|
|
Культура
![]() Чӑваш академи драма театрӗ халах тетелӗнчи хӑйӗн пабликӗнче вырнаҫтарнӑ сӑнӳкерчӗк Чӑваш патшалӑх академи драма театрӗнче Абхази артисчӗсен пултарулӑхне хаклама май килӗ. Унти сцена ӑстисем пирӗн республикӑна пуҫласа килӗҫ. Абхазинчи С. Чанба ячӗллӗ патшалӑх драма театрӗ пирӗн патӑмӑра «Женитьба» камитпе килсе ҫитӗҫ. Спектакле авӑн уйӑхӗн 26-мӗшӗнче кӑтартӗҫ. Асӑннӑ ӗҫе Николай Гоголӗн вилӗмсер пьеси тӑрӑх лартнӑ. Анчах режиссёр унти ӗҫ-пуҫа Сухум хулинчи (вӑл — Абхазин тӗп хули) евӗр кӑтартма шут тытнӑ. Сцена ҫинчи ӗҫ иртнӗ ӗмӗрӗн 90-мӗш ҫулӗсенче пулса иртӗ. Режиссёрсен кун пек чӑрсӑрла пултарулӑхне хаклакансем театра ҫитсе камите хӑйсен куҫӗпе курма пултарӗҫ. Сӑмах май каласан, режиссёрсем классика хайлавӗсене ҫӗнетме тӑрӑшни сисӗнет. Ун пеккине Шупашкарти Вырӑс драма театрӗнче те асӑрхама пулать. Хыпар ҫӑлкуҫӗ:
|
