|
Ӑслӑлӑх
 © Shutterstock/FOTODOM Голландири Ватт тинӗсӗнчи хӑйӑрлӑ утравсенче йӑва ҫавӑрнӑ тинӗс кайӑкӗсем хӑйсем сисмесӗрех тавралӑха улӑштараҫҫӗ. Кайӑксен каяшӗ хӑватлӑ удобрени пулса тӑнӑ. Вӑл ӳсентӑрансене хӑвӑртрах ӳсме пулӑшать, ҫапла май хӑйӑр ҫирӗпленет, дюнӑсем йӗркеленеҫҫӗ. Утрехт университетӗнчи Флорис ван Рес тӗпчев ирттернӗ. Вӑл тупса палӑртнӑ тӑрӑх, кайӑксем ӗрчекен вырӑнсенче курӑк ҫӑрарах ӳсет, кӳршӗри лаптӑксемпе танлаштарсан маларах симӗсленме пуҫлать. Азотӑн изотоп йышне тишкернӗ хыҫҫӑн ӳсентӑрансем валли питӗ кирлӗ ҫак япала шӑпах кайӑк каяшӗнчен — гуаноран — йӗркеленнине ҫирӗплетнӗ. Тинӗс кайӑкӗсен каяшӗнче йывӑр изотопсем йышлӑ пулнӑ, вӗсем хӑйӑр курӑкӗпе пырей пек ӳсентӑрансенче пухӑннӑ. Ҫак курӑксем ҫил вӗҫтерекен хӑйӑра ыттисенчен лайӑхрах тытса чарма пулӑшнӑ. Ҫапла вара дюнӑсене йӗркеленме май туса панӑ. Утрав ҫыранӗсене юхтарса каякан вӑйлӑ ҫил-тӑвӑл хыҫҫӑн кайӑк йӑвисем пур вырӑнта курӑк хӑвӑртрах ҫӗнӗрен ӳссе ларнӑ. Ҫакӑ тавралӑха малтанхи тӑрӑма таврӑнма пулӑшнӑ. Ҫапла вара, кайӑксем утравсем ҫинче ахаль пурӑнмаҫҫӗ теме пулать, вӗсем утравсене ҫӗнӗрен чӗрӗлме пулӑшаҫҫӗ. Хыпар ҫӑлкуҫӗ:
|
|
Спорт
 Ҫӑлкуҫ: cap.ru 2026 ҫулхи пуш уйӑхӗн 13-мӗшӗнче Энтриелти культура ҫуртӗнче сӗтелҫи теннисӗпе ӑмӑрту иртнӗ. Турнирӑн тӗп тӗллевӗ вӑй-хал культурине тата халӑх хушшинче активлӑ пурнӑҫ йӗркине сарасси пулнӑ. Ӑмӑртӑва Энтриелти территори пайӗнче пурӑнакан тӑхӑр спортсмен хутшӑннӑ. Вӗсем ку тӑрӑхӑн чи лайӑх теннисист ячӗшӗн кӗрешнӗ. Хутшӑнакансен йышӗ пысӑк пулман пулин те, вӑйӑсем хӗрӳ иртнӗ. Спортсменсем ракеткӑпа ӑста усӑ курнине кӑтартнӑ, кашниех ҫӗнтерме тӑрӑшнӑ. Судьясем пӗтӗмлетӳ тунӑ хыҫҫӑн чи вӑйлӑ виҫӗ вылякана палӑртнӑ. Сӗтелҫи теннисӗнче Антон Шумерина ҫитекенни пулман — вӑл пӗрремӗш вырӑн йышӑннӑ тата чемпион титулне тивӗҫнӗ. Иккӗмӗш вырӑна Александр Семёнов тухнӑ, виҫҫӗмӗшне вара Кирилл Гаврилов йышӑннӑ. Турнир ҫӗнтерӳҫисемпе призёрӗсене медальсемпе тата хисеп хучӗсемпе чысланӑ. Хыпар ҫӑлкуҫӗ:
|
|
Экономика
 Ҫӑлкуҫ: чувашинформ.рф Республикӑн Финанс министерствинче ҫак инновациллӗ тӳлев хатӗрне кулленхи пурнӑҫра ӗҫе кӗртессине халалланӑ ятарлӑ канашлу иртнӗ. Пӗрремӗш вице-премьер тата финанс министрӗ Михаил Ноздряков палӑртнӑ тӑрӑх, регион ҫӗнӗ йышши тӳлевсемпе усӑ курас енӗпе хатӗрленсе пырать. Канашлу вӑхӑтӗнче тӑватӑ тӗрлӗ тӳлев сценарине тӗплӗн тишкерсе тухнӑ, вӗсемпе пӗр чӑрмавсӑр усӑ курма май пур. Ҫавӑн пекех нумай ачаллӑ ҫемьесене шкул тата спорт форми илмелли тӳлевсемпе тивӗҫтерес механизма вӗҫлесе пыни пирки пӗлтернӗ. Саккунпа килӗшӳллӗн, хысна укҫине цифрӑллӑ тенкӗпе 2027 ҫулхи утӑ уйӑхӗн 1-мӗшӗнчен тин уйӑрма май пурри пирки аса илтернӗ. Апла пулин те Михаил Ноздряков ҫакӑ чӑрмав пулса тӑмалла марри пирки каланӑ. Ведомство пуҫлӑхӗ ҫак механизма халех тӗрӗслесе пӑхмалли урӑх ҫулсене шырама сӗннӗ. Канашлӑва хутшӑннисем Ял хуҫалӑх министерствин нормативлӑ базӑна улӑштармалли пирки килӗшнӗ. Эксперимент ирттерсе ҫӗнӗ йышши субсидипе чи малтан сӗт туса илекенсене тивӗҫтерӗҫ. Хыпар ҫӑлкуҫӗ:
|
|
Чӑваш чӗлхи
 Ҫӑлкуҫ: mosaica.ru Чӗмпӗрте «Губернаторский» халӑх туслӑхӗн керменӗнче тӑван чӗлхе тата литература вӗрентекенсен хушшинчи форум иртнӗ. Унта 1,2 пин ытла хутшӑнакан пухӑннӑ: вӗрентекенсем, студентсем, наци диаспорисен ҫыннисем тата кӳршӗ тӑрӑхри хӑнасем. Форумра тутар, чӑваш тата ирҫе чӗлхисене упрасси тата вӗсене шкулта вӗрентес ӗҫри йывӑрлӑхсене сӳтсе явнӑ. Чӗмпӗр облаҫӗнчи вӗренӳ организацийӗсенче вырӑс, тутар, чӑваш тата ирҫе чӗлхисене вӗрентеҫҫӗ, этнокультура тӗлӗшӗнчен 17 пин ытла ача пӗлӳ илет. Форум программине вӗрентекенсен семинарсем тата ӑсталӑх лаҫҫисем кӗнӗ, вӗрентекенсем хӑйсен опычӗпе паллаштарнӑ. Мӑкшӑ Республикин вӗренӳ министерствин ҫумӗ Михаил Аверкин та хӑйӗн опычӗпе паллаштарнӑ. Форум умӗн облаҫре чӗлхесемпе йӑласене халалланӑ 900 ытла мероприяти ирттернӗ, вӗсене 40 пин ытла ача хутшӑннӑ. Хыпар ҫӑлкуҫӗ:
|
|
Республикӑра
 etkul74.ru сайтри сӑн Патӑрьел округӗнчи мӑйракаллӑ шутра выльӑх-чӗрлӗх организмӗнче хӑрушӑ бактери тупса палӑртнӑ. Сӑмах «Батыревский» хупӑ акционерсен обществи пирки пырать. Выльӑхра Pasteurella бактери тупнӑ. Тӗчеве Чӑваш Республикинчи ветлабораторире тунӑ. Бактери тупса палӑртнине кура округри выльӑх-чӗрлӗх хуҫисене выльӑха тимлӗ сӑнама сӗннӗ. Вӗсене ыттисемпе хутшӑнтармалла мар, сывлӑхне пӑхсах тӑмалла. Чир палли пулсанах Патӑрьелти чӗрчунсен чирӗсемпе кӗрешекен станцирен пулӑшу ыйтма хушнӑ. Ҫак бактери мӑйракаллӑ шултра тата вӗтӗ выльӑха сиен кӳрет: сыснасене, лашасене, кайӑк-кӗшӗке, кроликсене. Хыпар ҫӑлкуҫӗ:
|
|
Пӑтӑрмахсем
 Инкеклӗ лару-тӑру министерстви тунӑ сӑн Паян, пуш уйӑхӗн 16-мӗшӗнче, Ҫӗрпӳ округӗнче тырӑ склачӗ ҫуннӑ. Пушар Йӗкӗрвар ялӗнчи ял хуҫалӑх предприятийӗнче пулнӑ. Ҫапла пӗлтерет Инкеклӗ лару-тӑру министерствин Чӑваш Енри Тӗп управленийӗ. Паян ирхи 4 сехетре ял хуҫалӑх предприятийӗнче склад ангарӗ ҫунма тытӑннӑ. Ҫулӑм 1200 ытла тӑваткал метр лаптӑк ҫинче алхаснӑ. Малтанлӑха пӗлтернӗ тӑрӑх, складра 100 тоннӑна яхӑн тырӑ упраннӑ. Ҫулӑмпа 14 ҫӑлавҫӑ, 4 техника кӗрешнӗ. Хальхи вӑхӑтра пушар мӗнрен тухнине уҫӑмлатаҫҫӗ. Хыпар ҫӑлкуҫӗ:
|
|
Персона
 cap.ru сайтри сӑн Ҫӗнӗ Шупашкарта пурӑнакан вӑрҫӑ ветеранӗ 100 ҫул тултарнӑ. Мария Соловьева юбилей ячӗпе салам сӑмахӗсем йышӑннӑ. Мария Ивановна 1926 ҫулта Шупашкар районӗнчи Кӗремечке салинче ҫуралнӑ. Тӑван ҫӗршывӑн Аслӑ вӑрҫи вӑхӑтӗнче вӑл Пермь облаҫӗнче тинӗс карапӗсем туса кӑларакан предприятире ӗҫленӗ. Кайран Хусанти заводра вӑй хума пуҫланӑ, унта машинист пулнӑ. Унӑн пӗтӗмӗшле ӗҫ стажӗ — 40 ҫул ытла. Мария Соловьева мӑшӑрӗпе икӗ ача ҫуратса вӗсене ура ҫине тӑратнӑ. Унӑн халӗ — 4 мӑнук тата 4 кӗҫӗн мӑнук. Паянхи кун Мария Ивановна хӗрӗн ҫемйипе пурӑнать. Хыпар ҫӑлкуҫӗ:
|
|
Ҫутҫанталӑк
 «Погода 21» сайтран илнӗ сӑн «Ҫанталӑк 21» сайт пӗлтернӗ тӑрӑх, пуш уйӑхӗн пӗрремӗш ҫурри ахаль чухнехинчен 1 градус ӑшӑрах пулнӑ. Юр майӗпен ирӗлсе пырать. Юлашки эрнере юр хулӑнӑшӗ 11 сантиметр чакнӑ. Ҫитес кунсенче ҫанталӑк питех улшӑнмӗ. Ку эрнере те уяр, кӑштах пӗлӗтлӗ ҫанталӑк тӑрӗ. Каҫсерен шӑнтӗ, ҫавна май ҫулсем пӑрлах пулӗҫ. Эрне вӗҫӗнчен кӑна кӑштах улшӑнусем пулӗҫ. Ун чухне пӗлӗтленӗ, кӑштах сивӗтӗ. Шӑматкун ҫил вӑйланӗ. Анчах тепӗр эрнинчен каллех антициклон ҫитӗ: ӑшӑ та хӗвеллӗ ҫанталӑк хуҫаланма тытӑнӗ. Хыпар ҫӑлкуҫӗ:
|
|
Спорт
 cap.ru сайтри сӑн Италире иртнӗ Паралимп вӑййисенче Раҫҫейӗн пӗрештернӗ команди медальсен зачетӗнче виҫҫӗмӗш вырӑн йышӑннӑ. Унтан пирӗн 6 спортсмен хутшӑннӑ. Вӗсем 12 медаль ҫӗнсе илнӗ: 8 ылтӑн, 1 кӗмӗл тата 3 пӑхӑр медаль. Палӑртса хӑвармалла: Паралимп вӑййисен историйӗнче ҫавӑн пек сахал атлетпа ҫавӑн чухлӗ медаль ҫӗнсе илни пулман. Анастасия Багиян йӗлтӗрпе чупса 3 ылтӑн медаль ҫӗнсе илнӗ, Иван Голубков вара — 2 ылтӑн медаль. Ту йӗлтӗрӗпе янӑракан Варвара Ворончихина тӳрех 4 медаль илнӗ: 2 ылтӑн, пӗр кӗмел тата пӗр пӑхӑр. Алексей Бугаев пухмача пӗр ылтӑнпа тата икӗ пӑхӑрпа пуянлатнӑ. Хыпар ҫӑлкуҫӗ:
|
|
Сывлӑх
 Ҫалкуҫ: cap.ru Вӑрнар округӗнчи Хирпуҫ ялӗнче иртнӗ ҫулхи авӑн уйӑхӗнче ҫӗнӗ фельдшер пунктне уҫнӑччӗ. Ҫав вӑхӑтранпа кунта ҫынсем сывлӑха сиплеме 1,5 пин хутчен килнӗ. Пункт ҫывӑхри 270 ҫынна — ӗҫлекенсене, ачасене тата пенсионерсене — пулӑшу кӳрет. Кунти ҫынсем каланӑ тӑрӑх, ҫӗнӗ ҫурт малтанхипе танлаштарсан самай хӑтлӑрах: ӑшӑ, ҫутӑ, унта паянхи кунри хатӗрсем вырнаҫнӑ. Кунта 14 ҫул хушши ФАП-ра вӑй хуракан Алевтина Алексеева фельдшер тӑрӑшать. Чирлемесӗр пурӑнас тесе ял ҫыннисем валли тӗрлӗ сывлӑх шкулӗсем йӗркеленӗ, унта 100 яхӑн заняти ирттернӗ ӗнтӗ. Пурӑнакансемшӗн тата пӗр пысӑк ҫӑмӑллӑх — эмелсене ФАПран туянма май пур. 2025 ҫулхи авӑн уйӑхӗнчен пуҫласа кунта 350 ытла тӗрлӗ эмел сутнӑ, ҫакӑ ҫынсене район центрне ҫула тухса вӑхӑтпа укҫана перекетлеме май парать. Хыпар ҫӑлкуҫӗ:
|
+2.3 °C