Ӗнер Чӑваш Енре «Сик! Тух!» этноуяв иртнине эпир пӗлтернӗччӗ-ха. Муркаш районӗнчи «Солнышко» (чӑв. Хӗвелӗм) ача пахчинче те ку уява анлӑн ирттернӗ. Ӑна ирхи утренник евӗр йӗркеленӗ. Массӑллӑ куравсем йӗркелекен Сергей Каликов режиссёр пӗчӗкскерсене чӑвашсем вӑййа тухни тата ача-пӑчан вӑййи ҫинчен пӗчӗккисем ӑнланмалла каласа кӑтартнӑ.
Арҫын ачасемпе хӗрачасем аслӑ ҫыннӑн сӑмахне итлесе ларнӑ ҫеҫ мар, вӗсем валли пӗчӗк уяв туса панӑ. Унта вӗҫем пурте чӑвашла тумланса хутшӑннӑ. Чӑн-чӑн пукане евӗр вӗсем.
Пушкӑртстанри Ермеккей районӗнчи Эрехӗрри ялӗнче ҫуралса ӳснӗ Татьяна Ванюшина ял хуҫалӑх наукисен кандидатне вырӑнтисем асра тытаҫҫӗ. Унӑн ӗмӗрӗ вӑрӑмах пулман. Анчах ҫӑв хушӑра вӑл ырӑ ят хӑварма ӗлкӗрнӗ.
Шӑпах ентешне халалласа тӑван ялӗнче «Тивлет» чӑваш культурин уҫӑ фестивальне йӗркелеҫҫӗ иккен. Йӑлана кӗнӗ мероприяти кӑҫал пиллӗкмӗш хут иртнӗ.
Хӗрарӑм Пушкӑрт патшалӑх ял хуҫалӑх институтӗнче пӗлӳ илсе агроном профессине алла илнӗ. Стажировкара вӑл Германире пулнӑ. Пултаруллӑ пулнӑран ӑна хӑй вӗреннӗ аслӑ шкулта ӗҫлеме хӑварнӑ. Унӑн ҫӗре яхӑн наука ӗҫӗ пичетленсе тухнӑ, ҫав шутра нимӗҫ чӗлхипе те.
«Урал сасси» хаҫат пӗлтернӗ тӑрӑх, Эрехӗрри хӗрарӑмӗ Раҫҫейри «Чӑваш пики-2002» конкурса хутшӑнса иккӗмӗш вырӑна ҫӗнсе илнӗ. Унсӑр пуҫне Эрехӗрри хӗрӗ хӑй вӑхӑтӗнче сенкер экран ҫине тухса «Тивлет» чӑвашла кӑларӑма та ертсе пынӑ, «Нарспи» фольклорпа этнографи чӑваш халӑх ансамбльне те ҫӳренӗ.
Пушкӑртстанри Чекмагуш районӗнчи Чӑваш культура обществине малашне Владимир Соколов ертсе пырать. Ҫӗнӗ ертӳҫӗпе май уйӑхӗн 15-мӗшӗнче Пушкӑртстанри чӑваш культура обществин канашлӑвӗнче паллаштарнӑ.
Владимир Соколовпа «Урал сасси» хаҫатра тӗплӗн паллаштарнӑ. Акӑ еплерех ҫырса кӑтартнӑ унта: «Вӑл 1965 ҫулта Чекмагуш районӗнчи Макаровка ялӗнче ҫуралнӑ. Ялти пуҫламӑш, Юмашри вӑтам шкулсенче вӗреннӗ, Туймазӑри ятарлӑ професси пӗлӗвӗ паракан училищӗре газоэлектросварщик профессине алла илнӗ. 1983-1985 ҫулсенче Украинӑра ҫар тивӗҫне пурнӑҫланӑ. Демобилизаци хыҫҫӑн ҫулталӑк хушши Кустанай облаҫӗнче автотранспорт предприятийӗнче ӗҫленӗ. Ҫулталӑкран Пушкӑртстана таврӑннӑ, авланнӑ, мӑшӑрӗпе Тюмень облаҫӗнчи Ханты Манси автономи округне пурӑнма куҫнӑ.
Владимир Леонидович яланах общество пурнӑҫне хастар хутшӑннӑ, спортпа туслӑ пулнӑ, «Профессире чи лайӑххи» конкурса хутшӑнса пӗрремӗш вырӑн ҫӗнсе илнӗ. Ҫемйипе пӗрле те хӑй ӗҫлекен организаци, хула чысне хӳтӗленӗ. Пилӗк ҫул ытла Нефтеюганск хулинчи «Раздолье» тӗслӗхлӗ казак халӑх ансамбльне ҫӳренӗ. Ертӳҫӗ пултарулӑхӗпе общество ӗҫ-хӗлӗ ытларах «Юханшыв» обществӑлла пӗрлӗх ӗҫӗнче палӑрнӑ.
Ҫу уйӑхӗн 29-мӗшенче Пушкӑртстанри Пелепей тӑрӑхӗнчи Слакпуҫ ялӗнче чӑваш литература классикне, вилӗмсӗр «Нарспи» авторне Кӗҫтенттин Иванова халалласа «Санӑн ятупа мӑнаҫланатпӑр» уяв иртнӗ.
Вырӑнти «Урал сасси» хаҫат халӑх тетелӗнчи хайӗн пабликӗнче хыпарланӑ тӑрӑх, унта Мускаври, Чӑваш Енпе Тутарстан республикисенчи, Чӗмпӗр облаҫӗнчи сумлӑ хӑнасем хутшӑнаҫҫӗ. Вӗсен йышӗнче - Раҫҫей Геройӗ, Раҫҫейри чӑвашсен наципе культура автономин председателӗ Николай Гаврилов генерал-лейтенант, Мускавра 1980 ҫулта иртнӗ Олимп вӑййисен призерӗ, ирӗклӗ майпа кӗрешессипе СССР спорт мастерӗ Сергей Корнилаев тата ыттисем те пулнӑ.
Тутарстан Республикинчи Нурлат хулинче вырнаҫнӑ 1-мӗш номерлӗ «Родничок» ача пахчинче Раҫҫейри халӑхсен пӗрлӗхӗн ҫулталӑкне халалласа питӗ кӑсӑклӑ тата усӑллӑ ӗҫ иртнӗ. Кунта «Туслӑх асамат кӗперӗ» («Радуга Дружбы») кружокӑн пӗтӗмлетӳ урокне йӗркеленӗ. Ҫак занятире шкул ҫулне ҫитмен пӗчӗк ачасем чӑваш халӑхӗн культурипе ҫывӑххӑн паллашнӑ, пӗрле пухӑнса «Чӑваш халӑх эрешӗсем» ятлӑ пысӑк ӗҫ хатӗрленӗ.
Пӗчӗк ӳнерҫӗсем чӑвашсен авалхи тӗнчине кӗрсе кайса, халӑх тумтирӗпе кил-ҫурт хатӗрӗсене илемлетекен йӑлана кӗнӗ эрешсемпе тӗрӗсене тӗплӗн вӗреннӗ. Урок вӑхӑтӗнче вӗсем тӗрӗри паллӑсен вӑрттӑнлӑхне сӳтсе явнӑ. Тӗслӗхрен, хӗрлӗ тӗс пурнӑҫпа хӑвата пӗлтернине, хура тӗс вара ҫӗрпе тата авалхи йӑла-йӗркепе ҫыхӑннине пӗлнӗ. Унсӑр пуҫне кашни геометри кӗлетки хӑйӗн уйрӑм пӗлтерӗшне пытарнине ӑнланса илнӗ.
Ачасем авалхи чӑваш мотивӗсене хут ҫине вӑйлӑ кӑсӑкланупа ӳкернӗ, тӗссене тӗрӗс суйласа илме тӑрӑшнӑ тата ӳкерчӗкӗн композицине малтанах тӗплӗн палӑртнӑ. Ҫак ӗҫӗн пӗтӗмлетӗвӗ вара пурин кӑмӑлне те кайнӑ: чӑн-чӑн халӑх ӳнерӗн миниатюрӑри куравне аса илтерекен ҫутӑ тата хӑйне евӗрлӗ ӗҫ пулса тухнӑ.
Чӑваш Республикин Вӗрентӳ министерстви республика шайӗнче «Ача садӗнчи Акатуй» конкурс ирттерет. Унта хутшӑнма чӗнеҫҫӗ.
Конкурс икӗ тапхӑрпа иртӗ. 1-мӗшӗ – муниципалитет тапхӑрӗ. Вӑл ҫӗртмен 1-мӗшӗнче пуҫланӗ те ҫӗртмен 15-мӗшӗнче вӗҫленӗ. 2-мӗш тапхӑр – республика шайӗнчи. Вӑл ҫӗртмен 15-17-мӗшӗсенче иртӗ. Ҫӗртмен 18-мӗшӗнче финал Шупашкарти 203-мӗш ача садӗнче пулӗ, ҫӗнтерӳҫӗсене чыслӗҫ.
Республика шайӗнчи конкурсра ҫак критерисем хушма балсем парӗҫ: чӑвашла тухса калаҫни, «Контактра» халӑх тетелӗнче #НЕДЕЛЯАКАТУЙ21 хэштегпа публикацисем вырнаҫтарни, шкул ачисем хутшӑнни тата оригиналлӑ шухӑша пурнӑҫлани.
Ыйтса пӗлмелли телефон: 58-47-19 (122 хушмалла), 58-37-89, (118 хушмалла).
Ҫу уйӑхӗн 23-мӗшӗнче Самар облаҫӗнчи Ҫӗнӗ Этелек ялӗнче чӑваш халӑх ташшин облаҫри конкурсӗ иртнӗ. Ӑна Пушкӑрт Республикин халӑх артистне Н.И. Осипова халалласа йӗркеленӗ.
Раҫҫейри халӑхсен пӗрлӗхӗн ҫулталӑкӗнче иртнӗ ҫак уява Похвиҫнӗ, Клевлӗ, Шунтал тата Чаллӑпуҫ районӗсенчи 18 ушкӑн хутшӑннӑ. Самар тата Шупашкар хулисенчен уйрӑм юрӑҫсем килнӗ. Пурӗ 70 ытла ҫын хӑйӗн пултарулӑхӗпе паллаштарнӑ.
Конкурса чӑвашсен «Пехил» обществи Халӑхсен туслӑх ҫурчӗ тата администраци пулӑшнипе ирттернӗ. Хутшӑннӑ пур ҫынна та дипломсемпе призсем панӑ. Шунтал районӗнчи «Зорюшка» ансамбль пӗрремӗш вырӑна тивӗҫнӗ. Транспортпа пулӑшнӑшӑн Шунтал районӗн администрацине тата «Пехил» обществӑн ертӳҫине О.Н. Зиновьевана тав тунӑ.
Тутарстанри Аксу районӗнчи шкул ачисемпе педагогсем Элкей районӗнче иртнӗ «Аталан» наципе вӗренӳ форумне хутшӑннӑ.
Ку форум чӑваш халӑхӗн наципе культура аталанӑвне тата этнокультура хӑйнеевӗрлӗхне упрамашкӑн пулӑшать. Аксу районӗнчи шкулсенче вӗренекенсем тата тӑван чӑваш чӗлхе учителӗсем пуҫарулӑхне, пултарулӑхне тата халӑх йӑли-йӗркине юратнине кӑтартнӑ. Вӗсем Чӑваш Республикинчи ертсе пыракан педагогсемпе специалистсем хатӗрленӗ квестсене, вӗренӳ тренингӗсене хутшӑннӑ.
Палӑртмалла: форум чӑвашла иртнӗ. Ҫавӑн пекех ҫавра сӗтел пулнӑ, унта чӑваш чӗлхи учителӗсем, этноблогерсем тата паллӑ хӑнасем хутшӑннӑ.
Ҫу уйӑхӗн 20-мӗшӗнче Красноармейски районӗнчи культура ҫуртне «Пушкин карттипе» ҫамрӑксем пухӑннӑ. Кунта Наци библиотеки «Чӑваш фольклорӗн чӗрӗ йӑли-йӗркисем» ятлӑ музыка программи иртнӗ.
Уяв вӑхӑтӗнче халӑхӑн пуян сӑмахлӑхӗпе еткерлӗхӗ чӗрӗлсе тӑнӑ. Земфира Яковлева ертсе пыракан «Эткер» ансамбль хӑйӗн илемлӗ юрри-ташшипе пурин чӗрине те тыткӑнланӑ. Ачасем юрӑсем итленӗ кӑна мар, халӑх вӑйӑсене те хастар хутшӑннӑ: «Куҫ хупмалли», «Асанне мӗн тӑван?» тата «Хуралҫӑлла» вӑйӑсем чӑн-чӑн уяв кӑмӑл-туйӑмне йӗркеленӗ.
Николай Фомиряков ӑстаҫӑ вара чӑваш халӑх музыка инструменчӗсемпе — сӑрнайпа, варганпа, ҫатӑркапа паллаштарнӑ. Ачасем вӗсене алла тытса пӑхма тата кӗвӗ кӑларма пултарнӑ. Ку мероприяти чӑваш йӑли-йӗркине ҫамрӑк ӑру патне ҫитерме май панӑ.
Красноармейски районӗнче «Туслӑх кӑшӑлӗ» ҫурхи юрӑ-вӑйӑ уявӗ иртнӗ. Ӑна вырӑнти хастарсем кӑҫал 11-мӗш хут йӗркеленӗ.
Уява хӑй вӑхӑтӗнче Трак пуххи ирттернӗ илемлӗ вырӑнта, Шетмӗ шывӗ хӗрринче, «Виҫӗ хӗвел» пулса иртнӗ этнопаркра ирттернӗ. Кун пирки Нестер Янкас ячӗллӗ культурӑпа искусство тата литература пӗрлӗхӗн правлени председателӗ, Чӑваш таврапӗлӳҫисен пӗрлӗхӗн Красноармейски тӑрӑхӗнчи уйрӑмӗн яваплӑ секретарӗ Виталий Михайлов «Контактра» халӑх тетелӗнчи хӑйӗн страницинче пӗлтернӗ.
Уява юрӑ-ташӑ ӑстисем, шкул ачисем, чӑваш халӑхӗн ырӑ йӑли-йӗркине кӑмӑллакан 300 яхӑн ҫын хутшӑннӑ. «Ача пахчисенчи пӗчӗккисене те йыхравланӑччӗ — шӑрӑх ҫанталӑка пула тухаймарӗҫ», — пӗлтернӗ Виталий Михайлов.
+12.0 °C