Ҫывӑх вӑхӑтра Чӑваш Енрен Абхазине самолёт вӗҫме пуҫлӗ.
Шупашкартан Сухума самолет юпа уйӑхӗн пӗрремӗшӗнчен ҫӳреме пуҫлӗ. Билетсене сутма пуҫланӑ ӗнтӗ.
Хальхи вӑхӑтра Абхазинче сывлӑш температури — 20 градус. Ҫак йӗркесен авторӗ темиҫе ҫул каялла пулса курнӑччӗ. Анчах унта Хура тинӗс таса марччӗ. Абхазинче канакансенчен самайӑшӗ ротовируспа чирлетчӗҫ. Унта шыва тасатмалли сооруженисем ӗҫлеменрен таса мар шыв тинӗсе лекет тетчӗҫ. Вӑл вӑхӑтра Гагра хулинче урамсем тирпейсӗрринчен те тӗлӗннӗччӗ, Сухумра вара Грузипе пулса иртнӗ вӑрҫӑ вӑхӑтне аса илтерекен ҫуртсем самайччӗ.
Паянхи кун тӗлне илсен экологи тата тасалӑхпа тирпейлӗх енчен лару-тӑру еплине пӗлместпӗр. Ҫутҫанталӑк вара унта, чӑн та, илемлӗ.
Самолетри пассажир бортпроводника ҫапнӑ. Вӑл ӑна туалета яман-мӗн.
Ку шӑп та лӑп ҫулталӑк каялла, 2025 ҫулхи авӑн уйӑхӗн 18-мӗшӗнче, «Победа» авиакоманин «Мускав – Шупашкар» самолетӗнче пулнӑ. Ҫав арҫынна суд тунӑ ӗнтӗ.
Судра акӑ мӗн ӑнлантарнӑ вӑл. Арҫын самолета лариччен Шереметьево аэропортӗнчи бизнес-залра хӗрлӗ эрех ӗҫнӗ, анчах, хӑй каланӑ тӑрӑх, «ӳсӗрӗлмен, хаваслӑ кӑмӑллӑ кӑна пулнӑ». Самолетра вӑл кӳршипе паллашма хӑтланнӑ, анчах лешӗ хирӗҫленӗ.
Хирӗҫӳ Шупашкарта анса лариччен тухнӑ. Арҫын каланӑ тӑрӑх, вӑл вӑраннӑ, унӑн туалета каяс килсе кайнӑ. Вӑл юнашар ларакан хӗрарӑма тӑрса ирттерсе яма ыйтнӑ. Анчах лешӗ тӑрайман, мӗншӗн тесен ларкӑчсен хушшинче ҫынсем пулнӑ. Куншӑн арҫын кӳршӗ хӗрарӑмне кӑшкӑрма, тем те пӗр каласа хӑртма тытӑннӑ. Бортпроводникӑн ӑна лӑплантарма тивнӗ. Вӑл арҫынна тӗпел пӳлӗмне илсе кайнӑ та полици киличчен тытса тӑнӑ. Анчах пассажир ниепле те лӑпланайман – бортпроводника хырӑмӗнчен ҫапнӑ.
Судра арҫын айӑпне йышӑнман. Вӑл алӑпа кӑна хӑлаҫланнӑ имӗш. Ҫапах суд ӑна тӗрмене хупмасӑр 2,5 ҫуллӑха айӑпланӑ. Арҫын ЧР Аслӑ судне аппеляци панӑ, анчах приговор улшӑнман.
Ҫеҫпӗл Мишши ячӗллӗ Чӑваш патшалӑх ҫамрӑксен театрӗнче ӗҫлекен Венера Пайгильдина театртан кайнине пӗлтернӗ. «Спасибо этому дому.. идём к другому..» (чӑв. Ку киле тав тӑватӑп, урӑх ҫӗре каятпӑр), — тесе кӗскен ҫырса хунӑ артистка халах тетелӗнчи хӑйӗн страницинче. Унта вӑл Ҫамрӑксен театрӗн тата К.В. Иванов ячӗллӗ Чӑваш патшалӑх академи драма театрӗн ҫурчӗсен сӑнӳкерчӗкӗсене вырнаҫтарнӑ.
Чӑваш театртне ҫӳреме юратакансем ку сцена ӑстине аван пӗлеҫҫӗ. Вӑл хӑйне шанса панӑ сӑнарсене тӗлӗнмелле ӗнентерӳллӗ калӑпланипе куракансен чунне тыткӑнлать.
Венера Пайгильдина — Чӑваш Республикин тава тивӗҫлӗ артистки, Чӑваш Республикин Патшалӑх премийӗн лауреачӗ. Пултаруллӑ сцена ӑсти 1974 ҫулхи кӑрлач уйӑхӗн 7-мӗшӗнче Элӗк районӗнчи Тури Татмӑш ялӗнче ҫуралнӑ. Сцена ҫине пуҫласа шкулта вӗреннӗ чухнех, «Ҫутӑ ӗмӗт» вокал ансамбльпе тухнӑ. Хӗр Ф.Павлов ячӗллӗ музыка училищине вӗренме кӗнӗ, унта Ҫамрӑксен театрӗн директорӗпе, Зоя Ярдыкова режиссерпа, паллашнӑ. 1996 ҫулта Зоя Дмитриевна училище вӗренсе пӗтернӗ Венерӑна театра ӗҫлеме чӗннӗ.
Валентина Алексеева олигархпа тӗл пулать тесе шухӑшлаҫҫӗ. Кун пирки массӑллӑ информаци хатӗрӗсем хыпарланӑ.
Чӑваш Енри пике, «Раҫҫейӗн чи хитри пики» ята тивӗҫнӗ хӗр, 50 ҫулти олигархпа тӗл пулать тесе сӑмах тухнӑ. Пуянран та пуян ҫав ҫын ял хуҫалӑх магначӗ Илья Мительман-мӗн.
Унччен ку пуянӑн Ирина Шейкпа, Жанна Фрискепе, Мария Кожевниковӑпа тата Ольга Бузовӑпа роман пулнӑ тесе сӑмах-юмах сарӑлнӑ. Халӗ вара МИХсем вӑл Чӑваш Енри 20 ҫулти Валентина Алексеевӑпа тӗл пулать тесе шухӑшлаҫҫӗ.
Сӑмах май каласан, Чӑваш Ен пики Филипп Киркоров юрӑҫпа та пӗрмай пӗрле пулни пирки темиҫе хутчен те хыпарларӗҫ. Валентина вара МИХсене хӑйӗн савнийӗ урӑх ҫын тесе пӗлтернӗччӗ. Апла-и, капла-и, кашни ҫыннӑн хӑйӗн пурнӑҫӗ.
Шупашкарта пурӑнакан Николай Фролов суйлав участокне чӑвашла тӗрленӗ илемлӗ кӗпе тӑхӑнса кайнӑ. Кун пирки Шупашкар хулинчи халӑхӑн социаллӑ ыйтӑвӗсене тивӗҫтерекен комплекслӑ центрта пӗлтернӗ.
Николай Николаевич асӑннӑ учреждение юрлама ҫӳрет. Унта «Калинушка» ансамбль ӗҫлет. Пултарулӑх коллективне Валентина Телей ертсе пырать. Николай Николаевич — асӑннӑ коллективӑн солисчӗ.
Николай Фроловӑн мӑшӑрӗ Екатерина Сильвестровна вара килте сасӑлама кӑмӑл тунӑ. «Мана кун пек меллӗрех», — тесе вӑл участока кайман.
Сӑмах май каласан, Фроловсем пӗлтӗр ылтӑн туйне паллӑ тунӑ. Килӗштерсе те шӑкӑл-шӑкӑл калаҫса пурӑнакан ҫак мӑшӑр виҫӗ ача ҫуратса вӗсене юратса ӳстернӗ. Иккӗшӗ вӗсем ылтӑн алӑллӑ.
Праски Витти ҫуралнӑранпа Шупашкар хулинче «Мозаикӑллӑ этномир» проект кӑтартӗҫ.
Ку — пӗрремӗш хут! Хулара пӗрремӗш хут Чӑваш халӑх ӳнерҫин, Раҫҫейӗн тава тивӗҫлӗ ӳнерҫин эскизӗсем тӑрӑх хатӗрленӗ мозаикӑллӑ панно пулӗ. «Ҫамрӑк машӑр. Чӑвашсем» ӗҫ ҫурт фасадне илемлетӗ.
Праски Витти (Виталий Петров) ятне тӗнчипех пӗлеҫҫӗ. Халӗ унӑн хайлавӗсем Шупашкар хулин архитектора сӑн-сӑпатне те илемлетӗҫ. Ҫӗнӗ панно «Эрешсен ҫулӗпе» туризм маршручӗн тӗп пайӗ пулӗ.
Палӑртса хӑварар: проекта «Асамат кӗперӗ» культурӑпа курав центрӗ Культура пуҫарӑвӗсен президент фончӗ пулӑшнипе пурнӑҫланӑ.
Хӑтлав паян 15 сехетре «Асамат кӗперӗ» культурӑпа курав центрӗнче пулнӑ.
Чӑваш Енри спортсмен, республикӑн бокс енӗпе пӗрлештернӗ командӑн тренерӗ, Василий Герасимов «Раҫҫей спорт мастерӗ» ята тивӗҫнӗ. Ҫакӑ та интереслӗ пулса тухнӑ: вӑл хисеплӗ ята шӑп та лӑп хӑй 20 ҫул тултарнӑ чухне илнӗ. Вӑл ку эрнере тунтикун ҫуралнӑ кунне паллӑ тунӑ.
Кӳкеҫри Василий Герасимов Шупашкар хулинчи «Улӑп» спорт комплексӗнче ӑсталӑхне туптать. Вӑл Магаданра иртнӗ Пӗтӗм Раҫҫейри турнирта спорт мастерӗн нормативне пурнӑҫланӑ. Унта турнира Олима чемпионне Валерий Попенченкӑна халалласа ирттернӗ.
Палӑртса хӑварар: Василий Герасимов 11 ҫултанпа бокспа кӑсӑкланать, вӑл Атӑлҫи федераци округӗнчи арҫынсен пӗрлештернӗ командине кӗрет. Хальхи вӑхӑтра спортсмен салтак тивӗҫне пурнӑҫлать.
Хаксем ӳснине тахҫанах хӑнӑхса ҫитрӗмӗр пулӗ те, анчах шалу пысӑк маррисем кун пек хыпара илтсен яланах пӑшӑрханаҫҫӗ.
МАХри «Первый чувашский» каналта пӗлтернӗ тӑрӑх, суйлав хыҫҫӑн тепӗр 10 кунтан коммуналлӑ пулӑшу хакӗ хӑш-пӗр енӗпе самай ӳсӗ.
Асӑннӑ ҫӑлкуҫ Шупашкарти тата Ҫӗнӗ Шупашкарти хаксене илсе кӑтартнӑ.
Чӑваш Енӗн тӗп хулинче, Шупашкарта, чылай тариф чӗрӗк чухлӗ ӳсмелле. Ҫӗнӗ хакпа юпа уйӑхӗн 1-мӗшӗнчен тӳлеме пуҫлама тивӗ.
Шел те, шалӑва никам та ун чухлӗ ӳстерсе пымасть. Хут ҫинче ӳстерсе парсан та унччен пулнӑ хӑш-пӗр тӳлеве касса юлаҫҫӗ те шалу ӳснине питех сисейместӗн те. Ахальтен мар пулӗ май килсен ҫынсем икӗ ҫӗрте ӗҫлеме тӑрӑшаҫҫӗ, пенсионерсем те тивӗҫлӗ канура та ӗҫе ҫӳреҫҫӗ.
Шупашкарта пӗр таджика тытса чарнӑ. Ҫав арҫын пирӗн ҫӗршыва килме килнӗ те лӑпкӑн пурӑнма шутламан. Чӑваш Енре вӑл таджиксем вырӑссенчен чаплӑрах тесе калама, радикаллӑ тӗрлӗ шухӑш сарма тытӑннӑ.
Сӑмах май каласан, ҫав арҫын Раҫҫейӗн гражданствине те илсе ӗлкӗрнӗ.
Хӑй килсе тӗплӗннӗ ҫӗршыва тата унти халӑха юратман ҫынна Федерацин хӑрушсӑрлӑх службин ӗҫченӗсем тупса палӑртса тытса чарнӑ.
Халӗ ҫав этемӗн Раҫҫей паспортне туртса илнӗ. Паспортсӑр юлнипе пӗрлех ӑна Раҫҫее тепӗр 35 ҫулсӑр килмелле мар тунӑ.
Юлашки вӑхӑтра пирӗн ҫӗршывра мигрантсемпе ҫыхӑннӑ саккунсене ҫирӗплеткелерӗҫ. Ют ҫӗршывран ҫемйисемпе килекенсем хыснана та йывӑрлӑх кӳреҫҫӗ: вӗсене сиплемелле, шкулта вӗрентмелле, тӗрлӗ пособи тӳлемелле.
Шупашкар хулинче пурӑнакансем урамра ҫывӑрса пурӑнакан ҫынна хӑваласа ярасшӑн пулнӑ.
Килсӗр-ҫуртсӑр арҫын чукун ҫул патӗнчи ҫул айӗнчен каҫса ҫӳремелли вырӑн патӗнче тӗпленнӗ. Унта вӑл ал айне мӗн лекнӗ, ҫавӑн ҫине выртать.
Хула ҫыннисем яваплӑ тӗрлӗ службӑна ҫӑхав хыҫҫӑн ҫӑхав ҫырма пуҫланӑ. Специалистсем вӗсем пӑшӑрханнине илтнӗ, ӑша хывнӑ, арҫынна Килсӗр-ҫуртсӑр ҫынсен республикӑри центрне вырнаҫтарма хӑтланса пӑхнӑ. Анчах лешӗ унта кайса пурӑнма килӗшмен. Унта, тӗрӗссипе, ялан пурӑнаймӑн. Ҫухатнӑ документсене ҫӗнетсен е ӗҫ тупса пама тӑрӑшаҫҫӗ, сусӑр пулсан ваттисен ҫуртне вырнаҫтарма пулӑшаҫҫӗ. Анчах, шел те, пурте лӑпланса-тӗпленсе пурӑнасшӑн мар. Эрех ӗҫме юратни те ура хуни вӑрттӑнлӑх мар.
+9.3 °C