Ыран – аван уйӑхӗн 1-мӗшӗ, Пӗлӳ кунӗ. Ҫак кун «Чечек вырӑнне – ачасем» акци иртет. Кӑҫалхипе ӑна 10-мӗш хут йӗркелеҫҫӗ: класс 30 чечек ҫыххи вырӑнне класс ертӳҫине пӗрре парнелет, перекетленӗ укҫана йывӑр чирлӗ ачасене сиплемешкӗн Аня Чижова ячӗллӗ фонда парать. Кӑҫал фонд ку акцире 1,5 миллион тенкӗ пухма палӑртнӑ.
Шупашкар хулинчи 59-мӗш шкулта ку акци ырӑ йӑла пулса тӑнӑ. Унти педагогсем, ачасем тата ашшӗ-амӑшӗ Пӗлӳ кунне ку акцисӗр курмаҫҫӗ те. Авӑн уйӑхӗн 1-мӗшӗнче вӗрентекенсем «Ырӑлӑх урокӗсем» ирттереҫҫӗ. Фонд вара кашни класа фирмӑллӑ атрибутика парать: открытка, наклейка, хӑмпӑсем е чечек ҫыххи ҫыхмалли хӑюсем. Фонд тулли отчет туса кашни класа электронлӑ почтӑна ярса парать.
Палӑртма кӑмӑллӑ: акцие хутшӑнакансем ҫулран ҫул ӳсеҫҫӗ.
Ӗнер, ҫурла уйӑхӗн 30-мӗшӗнче, Шупашкар хулинче Максим Горький проспектӗнче 8 ҫулти хӗрача люка кӗрсе ӳкнӗ.
Ку Максим Горький проспектӗнчи 28-мӗш ҫурт патӗнче пулнӑ. Самант видео ҫине лекнӗ: виҫӗ хӗрача утса пыраҫҫӗ, пӗри люк урлӑ ӑнӑҫлах сиксе каҫать, иккӗмӗшӗ вара ун ҫине пуссан аялалла кӗрсе ӳкет.
Ҫумӑр шывӗ анакан канализаци люкӗ самай тарӑн. Хӗрачана тухтӑрсем медпулӑшу панӑ. Хула администрацийӗ прокуратурӑна пӗлтернӗ тӑрӑх, темиҫе кун маларах специалистсем люка тӗрӗсленӗ, ӑна хупнӑ-мӗн.
Ведомство тӗрӗслев ирттерсе инкек сӑлтавне палӑртӗ. Йӗркене пӑснӑ тӗслӗхе тупса палӑртсан айӑплисене явап тыттарӗҫ.
Шупашкарти 37-мӗш вӑтам шкулта ӗҫлекен Ирина Диарова Чӗлхе цифра инструменчӗсене тивӗҫтермелле тесе шухӑшлать.
«Чӑваш чӗлхипе ҫынсем кулленхи пурнӑҫра усӑ курма пӑрахса пыраҫҫӗ. Плакатсемпе вӗренӳ кӗнекисем смартфонпа ӳснӗ ачасен кӑсӑкне тивӗҫтермеҫҫӗ. Чӗлхе цифра инструменчӗсене тивӗҫтермелле», — тесе шухӑшлать. Чӑваш чӗлхи учителӗн шучӗпе, чӗлхе цифра инструменчӗсене тивӗҫтерсен унпа кӑсӑкланас, ӑна вӗренес тата усӑ курас туртӑм та ӳсӗ.
Шӑпах ҫакна шута илсе пурте усӑ курма пултаракан цифра ресурсӗ тунӑ.
«37 сас палли валли хӑйне евӗр сӑнарсем шутласа кӑлартӑмӑр, вӗсене тӗрӗс калаҫу тӗслӗхӗпе сасӑларӑмӑр, хайлавлӑ ӑс-тӑн пулӑшнипе чӗрӗ пек курӑмлатрӑмӑр, ҫынсем тӳрех усӑ курма май паракан килӗшӳллӗ сайт тата клавиатурӑна лартмалли ансат инструкци турӑмӑр. Аудио тата анимаци вӗренӗве кӑсӑклӑрах тӑвать, вӗренме хавхалантарать. Ресурс вӗрентӳ ӗҫне курӑмлӑх, сасӑ тата куҫӑмлӑх мелӗсене кӗртсе вӗренес кӑмӑллисен йышне анлӑлатма пулӑшать. Сайта Tilda никӗсӗ ҫинче тунӑ. Пурне те алфавит вӗренме, клавиатура лартма тата чӑвашла кашни кун ҫырма чӗнетпӗр.
Республикӑри ача-пӑча клиника пульницин тухтӑрӗсем арҫын ачан сӑмсинчен вӑлта ҫекӗлне кӑларнӑ.
Вӑл юлташӗпе пулла кайнӑ. Вӑлта ҫекӗлӗ унӑн сӑмсине ӑнсӑртран ҫӑкланнӑ. Ӑна хӑй тӗллӗн кӑларма пултарайман паллах, пульницӑна кайма тивнӗ. Уйрӑм заведующийӗ Регина Федорова каланӑ тӑрӑх, тухтӑрсем малтан ҫав вырӑна тасатнӑ, унтан суранран ҫекӗле кӑларнӑ. Кун хыҫҫӑн ҫамрӑк пулӑҫа киле янӑ.
Кун пек тӗслӗх пӗрре кӑна пулман. Кун пек суран хӑрушла курӑнать паллах. Анчах тухтӑрсем палӑртнӑ тӑрӑх, ҫулла ҫакнашкал тӗслӗх самай тӗл пулать.
Аса илтерер: кӑҫал офтальмологсем 13 ҫулти арҫын ачан куҫ хупанкинчен вӑлта ҫекӗлне кӑларнӑ.
Паян Шупашкар хулинче икӗ шкул ачи «Лада Гранта» машина айне лекнӗ. Ку Сӗнтӗрвӑрри ҫулӗ ҫинчи 21-мӗш ҫурт ҫывӑхӗнче 14 сехет те 15 минутра пулнӑ. Унта светофор та ларать. Анчах ачасем ӑна пӑхман – ҫул ҫине тухса чупнӑ.
Вӗсем – 6-мӗш тата 8-мӗш класра вӗренекенскерсем. Ачасем машина умнех сиксе тухнӑ – вӗсемшӗн вара светофор хӗрлӗ ҫутнӑ. Ачасем аманнӑ. Вырӑна ҫитнӗ тухтӑрсем вӗсене тӗрӗсленӗ те часрах пульницӑна илсе кайма йышӑннӑ. Вӗсен сывлӑхӗсене шурӑ халатлисем тӗрӗслеҫҫӗ.
Ҫакӑ паллӑ: «Лада Гранта» машина водителӗ ӳсӗр пулман. Вӑл медосвидетельствовани витӗр тухнӑ.
Йӗрке хуралҫисем ашшӗ-амӑшне ачасемпе ҫул-йӗр ҫинче хӑйсене мӗнле тытасси пирки тӑтӑшах калаҫмалли пирки аса илтереҫҫӗ.
Чӑваш Енре ҫурт-йӗрпе коммуналлӑ хуҫалӑхӑн пӗчӗк чиперккине палӑртӗҫ. Тӗрӗссипе ку конкурс — Раҫҫей шайӗнче иртекенскер.
«Юная краса ЖКХ» (чӑв. Ҫурт-йӗрпе коммуналлӑ хуҫалӑхӑн пӗчӗк чиперкки) ят панӑ конкурса ӗҫсене авӑн уйӑхӗн 30-мӗшӗччен йышӑнаҫҫӗ. Унта 7 ҫултан пуҫласа 17 ҫулчченхи ачасем хутшӑнайӗҫ. Вӗсене ҫулне кура виҫӗ ушкӑна пайласа хаклӗҫ: 7-9 ҫултисем, 10-14 ҫултисем тата 15-17 ҫултисем.
Конкурс 12 номинаципе иртет. Вӗсем пурте хула хуҫалӑхен тӗп енӗпе ҫыхӑннӑ. Ҫав шутра, сӑмахран, «Раздельный сбор ТКО» (чӑв. Йӑлри каяша уйрӑммӑн пуҫтарасси), «Создание комфортной городской среды» (чӑв. Хӑтлӑ хула тӑвасси), «Урбанистика» тата ытти те.
Конкурса хутшӑнакансен материалӗсене конкурс комиссийӗ хак парӗ.
Шупашкар хулинче подъездра арҫын ачан ури ҫумӑр шывӗ юхмалли пӑрӑхпа стена хушшине хӗсӗнсе ларнӑ.
Ку ҫурла уйӑхӗн 15-мӗшӗнче пулнӑ. «Пӑрӑх тыткӑнне» лекнӗ арҫын ача унтан хӑй тӗллӗн тухайман, ҫӑлавҫӑсене чӗнме тивнӗ. Вӗсем вырӑна васкавлӑн ҫитсе пӑрӑха ятарлӑ инструментпа авса урана кӑларнӑ.
Юрать-ха, арҫын ачана вӑхӑтра пулӑшнӑ, унӑн сывлӑхӗ йӗркеллех, вӑл хӑйне чиперех туять.
И.Я.Яковлев ячӗллӗ Чӑваш патшалӑх педагогика университетӗнчен вӗренсе тухнӑ Анастасия Анохина, Александр Кириллов тата Александра Миронова ҫӗнӗ йышши шкул дневникне хатӗрленӗ. Вӑл икӗ чӗлхепе: вырӑсла тата чӑвашла. Унпа 1-4-мӗш класра вӗренекенсем усӑ курма пултараҫҫӗ.
Расписанипе юнашарах Чӑваш Ен историйӗ, йӑли-йӗркипе культури ҫинчен тата паллӑ ҫынсен кун-ҫулӗ пирки информацисем пур. Кунсӑр пуҫне дневник ҫинчи информацие икӗ чӗлхепе ҫырнӑ.
Дневниксене «Воскресение» ыркӑмӑллӑх фончӗ Президент гранчӗсен фончӗ тата ЧР Экономика аталанӑвӗн министерстви пулӑшнипе сарӗҫ. Халӗ 3 пин экземпляр пичетлесе кӑларнӑ ӗнтӗ. Вӗсене республикӑри шкулсене тӳлевсӗрех парӗҫ.
Хальхи вӑхӑтра нумай чӑваш ялӗнче ачасем мӗн пӗчӗкрен вырӑсла калаҫса ӳсеҫҫӗ. Уншӑн вӗсем айӑплӑ мар-ха: ывал-хӗрне аслисем, ашшӗ-амӑшӗ, ют чӗлхепе калаҫтарать.
Патӑрьел районӗнчи Пӑлапуҫ Пашьел ялӗнче вара вырӑсла калаҫакан ҫемьесем хальлӗхе пӗр-иккӗрен ытла мар-мӗн.
Пӑлапуҫ Пашьел шкулӗнче 37 ҫул ӗҫлекен Светлана Никитина «Хыпар» издательство ҫуртне ҫапларах каласа кӑтартнӑ: «Пирӗн ялти ҫынсем — тӗп хуларан аякран пурӑннипе-ши — вырӑсланман-ха. Пӗр-икӗ ҫемьере килте вырӑсла калаҫаҫҫӗ, ыттисем — чӑвашла».
Чӑваш чӗлхи вӗрентекен калашле, «килте пӗр-пӗринпе вырӑсла хутшӑнма тытӑнни — пысӑк чӑрмав, мӗншӗн тесен ачан ӑс-тӑнӗ, тавра курӑмӗ чи малтан ҫемьере аталанать. Ҫапла майпа ӑруран ӑрӑва куҫакан чӗлхе татӑлать».
Шупашкар хулинче ӗнер, каҫхи пилӗк сехет ҫитеспе, икӗ ача самокатпа машина урапи айне лекнӗ.
Арҫын ачапа хӗрача пӗр самокат ҫине тӑрса урам тӑрӑх вӗҫтерсе пынӑ. Инкек Кӑкшӑм урамӗнчи 11-мӗш ҫурт патӗнчи картишӗнче пулса иртнӗ.
Пӑтӑрмах сӑлтавне ҫул-йӗр хӑрушсӑрлӑхӗн инспекторӗсем палӑртӗҫ-ха. Ҫуртсен картишӗнче машинӑсен те хӑвӑртлӑха чакармалла-ха, тепӗр тесен ачи-пӑчи те питӗ тимсӗр.
«Haval M6» автомобиль рулӗ умӗнче 57 ҫулти водитель пулнӑ. 11 ҫулти арҫын ача самокат рулӗ умӗнче пулнӑ, унпа пӗрле 16 ҫулти хӗрача тӑрса пынӑ.
Инкеке ҫакланнӑ хыҫҫӑн суранланнӑскерсене пульницӑна ӑсатнӑ. Ачасем ҫине пырса кӗнӗ машина водителӗ инкек вӑхӑтӗнче урах пулнӑ.
Халӗ ку пӑтӑрмаха йӗрке хуралҫисем малалла тӗпчеҫҫӗ.
+12.3 °C