Халӑх хуҫалӑхӗпе патшалӑх службин Раҫҫейри академийӗн Шупашкарти филиалӗнче Олеся Федорова Раҫҫей шайӗнчи конкурса тухса кайма хатӗрленет. Хӗр — 4-мӗш курс студентки. Вӑл «Раҫҫейӗн доброволецӗ-2013» конкурсра республика чысне хӳтӗлӗ.

Унччен вӑл куҫӑнсӑр майпа суйлакан тура хутшӑнса ҫӗнтернӗ. Конкурсӑн куҫӑн турне ҫӗршыври сакӑр теҫеткене яхӑн яш-кӗрӗмпе хӗр-упраҫ хутшӑнӗ. Вӗсем пурте — 18–30 ҫулсенчи ҫамрӑксем. Конкурса вӗсем 50 регионтан пырса ҫитмелле.

Меропияти Пермь хулинче чӳк уйӑхӗн 25–29-мӗшӗсенче пулӗ. Конкурса Ҫамрӑксен енӗпе ӗҫлекен федераци агентстви, Пермь крайӗн правительствипе асӑннӑ крайри добровольчествӑна аталантарас енӗпе ӗҫлекен центр йӗркеленӗ.

Шалти ӗҫсен министерствин Сӗнтӗрвӑрри районӗнчи районсем хушшинчи уйрӑмӗнче юрисконсультра ӗҫлекен Светлана Ерпылёва сивӗ шывра ишессипе абсолютлӑ чемпион пулса тӑнӑ.

Ӑмӑрту чӳк уйӑхӗн 3-мӗшӗнче Атӑл юханшыв хӗрринче иртнӗ. Республикӑн уҫӑ чемпионачӗ тесе палӑртнӑ мероприятие хамӑр патрисем хутшӑннӑ кӑна мар, Тутарстанри, Мари Элти, Чӗмпӗр облаҫӗнчи ишевҫӗсем те килсе ҫитнӗ.

5 градуслӑ шывра 100 метра тупӑшнисенчен Еленӑна ҫитекен тупӑнман. Вӑл триатлон тата ишес енӗпе профессилле майпа аппаланать иккен.

«Ӑрусен ҫыхӑнӗвӗ» ятпа ҫӗршывра конкурс ирттересси ырӑ йӑлана кӗнӗ теме юрать. Кӑҫал та йӗркеленӗ ӑна. Хальхинче — тӑваттӑмӗш хут. Унта Сӗнтӗрвӑрри районӗнчи пенсионерсен районти канашӗн председателӗ Р.Н. Ракова та хутшӑннӑ.

Мускаври мероприятие кайма тивӗҫиччен вӑл тӗрлӗ номинаципе виҫӗ ӗҫ тӑратнӑ: «Ӗмӗр пурӑн, ӗмӗр вӗрен», «Ватлӑх мана килте тӗл пулаймӗ», «Сывӑ ӳт-пӳре — сывӑ чун хавалӗ». Раҫҫейӗпе 270 проект пухӑннӑ. Вӗсенчен 50-шне суйласа илсе жюри интернет-сасӑлава кӑларнӑ. Ҫавӑн вӑхӑтӗнче Р.Н. Ракова ӗҫӗсем 5,3 тата 1-мӗш вырӑнсене тухнӑ. Иккӗмӗш турӑн хаклавҫисем чи лайӑх 20 проекта суйласа илнӗ. Маларах асӑннӑ «Ӗмӗр пурӑн, ӗмӗр вӗрен» проект «Вӗренӳ программи» номинацире виҫҫӗмӗш вырӑн йышӑннӑ. Юпан 30-мӗшӗнче ҫӗнтерӳҫӗсене савӑнӑҫлӑ лару-тӑрура чысланӑ.

Вырсарникун, юпан 20-мӗшӗнче, Китай ҫӗршывӗнчи Вуси хулинче юниорсемпе кадетсем хушшинче иртекен ухӑран перессипе тӗнчи первинстви вӗҫленнӗ. Раҫҫей пӗрлӗхле ушкӑнне пирӗн ентеш те Елена Елизарова та кӗнӗ пулнӑ.

Юниорсен категоринче ухӑран перессипе ушкӑнла ӑмӑртусенче республикӑри СДЮШОР вӗренекенӗ Валерия Ярикова Орлов облаҫӗн чысне хӳтелекен Мария Виноградовӑпа тата Питерти Анна Лемезовӑпа кӗмӗл медале ҫӗнсе илнӗ. Чӗрӗк финалта Раҫҫей ушкӑнӗ ҫӗнӗ тӗнче рекорчӗпе — 228 очкопа — Австрали ушкӑнне ҫӗнтернӗ, ҫурмафиналта та ҫак кӑтартусемпех Мексика ушкӑнне хыҫа хӑварнӑ. Финалта вара, шел пулин те, АПШ ушкӑнне выляса янӑ.

Палӑртса хӑварас пулать, ҫакӑн йышши ҫитӗнӗве Раҫҫей юниорсен пӗрлӗхлӗ ушкӑнне иккемӗш хутчен тӑвать. Кӑҫал Раҫҫейӗн ухӑҫи — Елизарова, Виноградова, Лемеза — Европа Кубокне ҫӗнсе илнӗ пулнӑ.

Шкул ҫулне ҫитменнисене ача пахчинче вырӑн туса парассипе пирӗн республика Раҫҫейри чи лайӑх вунӑ регион шутне кӗнӗ. Ҫакӑн пирки ҫӗршыв Правительствин Пуҫлӑхӗ Дмитрий Медведев регионсен ертӳҫисемпе видеоконференци ирттернӗ вӑхӑтра РФ вӗренӳ министрӗ Дмитрий Ливанов палӑртса хӑварнӑ.

Ҫак енӗпе маттур вунӑ субъект шутӗнче ҫавӑн пекех — Чӗмпӗр, Амур, Тула, Сахалин, Тверь, Тамбов, Самар облаҫӗсем, Карачаево-Черкеск тата Удмурт республикисем. Вулакан ӑнланчӗ ӗнтӗ, пирӗн республика та вӗсен йышӗнче.

Ача пахчисем тума кӑҫал федераци хыснинчен 50 миллиард тенкӗ уйӑрнӑ. «Кӗмӗле» часрах ача пахчине ҫавӑрмалла», — тесе палӑртнӑ Дмитрий Медведев премьер-министр.

Юпа уйӑхӗн пуҫламӑшӗ тӗлне илсен, Чӑваш Енре виҫӗ ҫултан аслӑрах 302 ача черетре тӑнӑ. Анчах куншӑн пӑшӑрханма кирлӗ мар тесе шухӑшлать республика Элтеперӗ Михаил Игнатьев, мӗншӗн тесен вӑл хальхи вӑхӑтра пухӑннӑскер кӑна. 2015 ҫулта вара республика ҫулталӑк ҫурӑран аслисем валли те шкул ҫулне ҫитменнисен учрежденийӗсенче кашни тӗпренчӗке вырӑнпа тивӗҫтерме палӑртать.

Ача-пӑчапа ҫамрӑксен самбо тата дзюдо енӗпе Олимп резервӗн республикӑри ятарлӑ спорт шкулӗнче ӑсталӑха туптакан яш-кӗрӗмпе хӗр-упраҫ Грецири Салоники хулинче самбо енӗпе иртекен тӗнче первенствине хутшӑннӑ.

Европа первенствинче мала тухнӑ Максим Иванов унта 68 килограма ҫитичченхи виҫерисен хушшинче ылтӑн медале ҫӗнсе илейнӗ. Тӗнче первенствинче хӗрсем хушшинче пӗлтӗр мала тухнӑ Эдера Лаврентьева кӑҫал Украина хӗрне выляса янӑ. Ҫапах та вӑл «кӗмӗле» тивӗҫнӗ. Дебютантсем те ӑмӑртуран пушӑ алӑпа таврӑнман. Унтан та ытларах — Наталия Степанова та, Владимир Алексеев та хӑйсен виҫе категорийӗсенче «кӗмӗл» медаль ҫӗнсе илнӗ.

Етӗрне хулинчи вӑтам пӗлӳ паракан 3-мӗш шкулта 6 класра вӗренекен Виктор Антипин «Регионӑн электрофикаци историйӗ» Пӗтӗм Раҫҫейри истори конкурсӗнче иккӗмӗш вырӑна тивӗҫнӗ. Жюри членӗсем шкул ачи ӗҫне пысӑк хак панӑ пулнӑ. Асӑннӑ конкурсӑн куҫӑмлӑ мар этапӗ Атӑлҫи федераллӑ округӗнче 5–6 вклассен вӗрекенӗсем хушшинче иртнӗ. Унта Виктор хӑйӗн ӗҫне тӑратнӑ. Паллах, вӗрентекен тӳпи те ку ҫӗнтерӳре пысӑк. Ҫавӑнпа та Виктор Елена Михайловна Антипова вӗрентекене тата 3-мӗш шкулӑн директорне — Кузнецова Татьяна Михайловнӑна — тав тӑвать.

Ҫакӑн йышши конкурсенче Виктор пӗрре мар хутшӑннӑ. Сӑмахран, шкул ачи кӑҫал ака уйӑхӗнче Мускаври ача-пӑча пултарулӑх ҫурчӗнче иртнӗ VI тӗпчев, реферат тата пултаруллӑ ӗҫсен региосем хушшинчи уҫӑ конкурса хутшӑннӑ. Унта вӑл суйлав турнирне тухса хӑйӗн ӗҫне тивӗҫлӗ хӳтӗленӗ.

Ҫак кунсенче ҫуллахи биатлон енӗпе Раҫҫей шайӗнче иртекен чемпионатра уйрӑм тупӑшакансем хушшинче чӑваш биатлон шкулӗн представителӗ Татьяна Семенова иккӗмӗш вырӑна тухнӑ.

Татьяна Ҫӗнӗ Лапсар поселокӗнче ҫуралнӑ, республикӑри 2-мӗш спорт шкулӗнче ӑсталӑха туптанӑ. Пӗрремӗшне Свердлов облаҫӗн пики Лариса Надеева тухнӑ, виҫҫӗмӗшне — Мускав облаҫӗнчи Дарья Виролайнен.

Хӗрлӗ Чутай районӗнчи команда

Пӗтӗм Раҫҫейри шкул ачисем хушшинче иртекен «Президент ӑмӑртӑвӗсем» авӑнӑн 10-мӗшӗнче пуҫланнӑ. Унта пирӗн республика чысне хӳтӗлеме Хӗрлӗ Чутай районӗнчи Ҫӗнӗ Атикассинчи вӑтам шкул команди шкулти физкультура учителӗ Светлана Петрейкина ертсе пынипе тухса кайнӑ.

Спортсменсем тӗрлӗ енлӗ ӑмӑртусенче вӑй виҫнӗ: темиҫе тӗрлӗ спорт спорт упражненине пӗрлештерекен ӑмӑрту, мини-футбол, ишесси, тулта баскетболла вылясси, бадминтон, сӗтелҫи теннисӗ, шахмӑт, дартс, «Хаваслӑ стартсем» эстафета, кунсӑр пуҫне ҫитес олимиадӑна халалланӑ теори ыйтӑвӗсене тӗрӗс ответлесси. Ӑмӑртусем хула тата ял командисем хушшинче уйрӑммӑн иртнӗ. Ҫӗнӗ Атикасси шкул команди Анапа хулинче иртекен ӑмӑртусене хутшӑннӑ 74 ялти шкулсен командисен хушшинче пӗрремӗш вырӑна тухса ҫӗнтерӳҫӗ ятне тивӗҫнӗ. Иккӗмӗш вырӑнта Дагестан Республикинчи ушкӑн пулнӑ, виҫҫӗмӗшсем — Пенза облаҫӗн команди. Чыслав ыран иртӗ.

Кӑҫал пирӗн ҫӗршывра чи лайӑх шкулсен рейтингне йӗркеленӗ. Унччен апла список пулман. Раҫҫей шкулӗсен рейтингне вӗсенчен вӗренсе тухнисем хӑйсен пултарулӑхне епле кӑтарнине шута илсе хатӗрленӗ-мӗн.

Чи лайӑх 25 шкул йышне 19 регионти вӗренӳ учрежденийӗсем кӗнӗ. Ҫав йышра Мускаври, Брянскри, Мӑкшӑри, Тутарстанри, Новосибирскри, Томскри, Тӗменри тата Чӑваш Енри шкулсем пур. Пирӗн республикӑна илсен, рейтинга Шупашкар хулинчи 3-мӗш номерлӗ лицей лекнине палӑртма кӑмӑллӑ. Чи лайӑх 500 шкул шутне вара Шупашкарти тата Ҫӗнӗ Шупашкарти 12 вӗренӳ учрежденийӗ лекнӗ.