Кӑҫал авӑн уйӑхӗн 1-мӗшӗнчен Раҫҫейри шкулсенче арап чӗлхине вӗренмелли ҫирӗплетнӗ вӗренӳ программи вӑя кӗрӗ. Ҫапла Чӑваш Енри шкул ачисем те тӗнчере сарӑлнӑ чӗлхесенчен пӗрне ӑса хывма пултарӗҫ.
Кун пирки Раҫҫей ҫутӗҫ министрӗ Сергей Кравцов пӗлтернӗ. Вӑл каланӑ тӑрӑх, Раҫҫейре арап чӗлхине вӗрентмелли системӑна темиҫе ҫул ӗнтӗ аталантараҫҫӗ. Тӗслӗхрен, шкул ачисем арап чӗлхипе иртекен олимпиадӑсене хутшӑнаҫҫӗ. Вӗсене виҫӗ ҫул йӗркелеҫҫӗ ӗнтӗ.
Министр пӗлтернӗ тӑрӑх, ҫӗнӗ предмета кӗртни вӗренӳ учрежденийӗсене вӗренӳри ют чӗлхесен переченьне анлӑлатма май парать. Арап чӗлхине вӗренӳ ӗҫне кӗртессине шкулсем хӑйсем йышӑнӗҫ: ачасен кӑсӑкланӑвне, квалицикациллӗ педагог пуррипе ҫуккине шута илӗҫ.
Республикӑра Патшалӑхӑн пӗрлехи экзаменӗсен кӑтартӑвӗсем савӑнтараҫҫӗ. Математика предмечӗпе кӑтартусем паллӑ.
Чӑваш Енри ултӑ ҫамрӑк экзаменра 100 балл пухнӑ. Вӗсем пурте – Шупашкар хулинчен:
Игорь Рогинский, Шупашкарти 5-мӗш гимнази;
Виктория Алексеева, Шупашкарти 3-мӗш лицей;
Степан Головин, Шупашкарти 3-мӗш лицей;
Михаил Кормилицин, Шупашкарти 3-мӗш лицей;
Дмитрий Калюшин, Шупашкарти 44-мӗш лицей;
Иван Ясенюк, Шупашкарти 44-мӗш лицей.
Ҫапла республикӑра 46 ҫамрӑк Патшалӑхӑн пӗрлехи экзаменӗсенче 100 балл илнӗ: 17-ӗн – химипе, 3-ӗн – историпе, 2-ӗн – вырӑс литературипе, 19-ӑн – вырӑс чӗлхипе, 6-ӑн – математикӑпа. Икӗ ҫамрӑк икӗ экзаменра 200 балл пухнӑ.
Ҫӗрпӳ округӗнчи Чурачӑк шкулӗнчен вӗренсе тухнӑ Валерия Ржанова икӗ предметпа Патшалӑхӑн пӗрлехи экзаменӗнче 100-шер балл пухнӑ. Ҫапла кӑҫал республикӑра икӗ экзаменра 200 балл пухнӑ пӗрремӗш ҫамрӑк пулнӑ вӑл. Валерия вырӑс чӗлхипе тата химипе 100 балл илнӗ.
Пӗтӗмӗшле илсен, республикӑра Патшалӑхӑн пӗрлехи экзаменӗсенче 40 ҫамрӑк 100 балл пухнӑ. Вырӑс чӗлхипе 19 яш-хӗр чи нумай балл пухса палӑрнӑ. Вӗсенчен ҫурри – Ҫӗрпӳ, Йӗпреҫ, Вӑрнар тата Вӑрмар округӗсенчен. Палӑртса хӑвармалла: пӗлтӗр вырӑс чӗлхипе 12 ҫын 100 балл пухнӑ.
Кӑҫал химипе 17 ҫын 100 балпа палӑрнӑ. Историпе вара 3 ҫын чи нумай балл илнӗ. Вырӑс литературипе 2 ҫын маттур пулнӑ.
Чӑваш Енре тракторист-машиниста вӗренсе тухакансем йышланса кайнӑ. Кун пирки Чӑваш Енри Гостехнадзорта пӗлтереҫҫӗ.
Гостехнадзор ҫулталӑк пуҫланнӑранпа 2200 ҫынна кун пек удостоверени панӑ. Тракторист-машинист удостоверенине илекенсен шучӗ юлашки пилӗк ҫулта 43 пинрен 57 пине ҫитнӗ.
Тракторист-машинистсене пирӗн республикӑра 20 автошкулпа вӗренӳ центрӗнче вӗрентсе кӑлараҫҫӗ. Экзамена Гостехнадзорта тытаҫҫӗ, удостоверение Патшалӑх пулӑшӑвӗсен порталӗ урлӑ самантрах илеҫҫӗ.
Чӑваш Енре Патшалӑхӑн пӗрлехи экзаменӗсен пӗрремӗш кӑтартӑвӗсем паллӑ.
Палӑртма кӑмӑллӑ: 22 ҫамрӑк экзаменра 100 балл пухнӑ. Вӗсенчен 17-шӗ хими предмечӗпе 100 балл илнӗ. Тепӗр 3 ҫамрӑк истори экзаменӗнче чи пысӑк кӑтартупа палӑрнӑ. Икӗ ҫамрӑк вара литературӑпа 100 балл пухнӑ.
Хими предмечӗпе 100 балл илнӗ 17 ҫамрӑк пирӗн республикӑшӑн – рекорд. Пӗлтӗр ун пеккисем 12 ҫын пулнӑ.
ЧР Элтеперӗ Олег Николаев ҫапла палӑртнӑ: «Ку – эпир республикӑра вӗренӗве аталантарнин системлӑ ӗҫ кӑтартӑвӗ. Эпир шкулсем тӑватпӑр тата вӗсене ҫӗнететпӗр, вӗсене хальхи йышши оборудованипе тивӗҫтеретпӗр, кашни ача валли талантне кӑтартма условисем туса паратпӑр».
100 балл пухнисен йышӗнче хула ачисем кӑна мар. Элӗк, Красноармейски, Ҫӗрпӳ, Муркаш округӗсенчи тата Етӗрне хулинчи ҫамрӑксем те палӑрнӑ.
Чӑваш Енри вӗрентекенсем валли ырӑ улшӑну пулӗ. Ку ӗҫ укҫине пырса тивет. Айнчах ҫӗнӗлӗх халех мар, авӑн уйӑхӗн 1-мӗшӗнчен вӑя кӗрӗ.
Ун чухне вӗрентекенсен оклачӗ 50 процент ӳсӗ. Кун пирки ЧР вӗренӳ министрӗ Дмитрий Захаров пӗлтернӗ.
Хаьлхи вӑхӑтра педагогсен шалӑвӗнче хавхалантаракан тӳлевсем, премисем, ӗҫ пахалӑхӗпе йывӑрлӑхӗшӗн хушса тӳленисем пӗлтерӗшлӗ вырӑн йышӑнаҫҫӗ. Малашне ҫак укҫана тӗп пая – оклада – куҫарӗҫ.
Ҫавӑн пекех нумай ҫӳл ӗҫленӗшӗн тата квалификаци категорийӗшӗн паракан тӳлев коэффиценчӗсене ҫӗнӗрен пӑхса тухӗҫ.
ЧР Вӗренӳ министерстви пӗлтернӗ тӑрӑх, педагогсен тӗп оклад базин пайӗ хальхи 45 процентран 60-65 процента ҫитӗ.
Раҫҫейри влаҫсем республикӑсен патшалӑх чӗлхисемпе вӗренӳ кӗнекисен пӗрлӗхлӗ патшалӑх йышне тума йышӑннӑ. Патшалӑх правительствин пресс-служби пӗлтернӗ тӑрӑх, ҫак йышӑнӑва Раҫҫей патшалӑх чӗлхе политикин никӗсӗсене пурнӑҫа кӗртессин мероприятисен планне кӗртӗҫ.
Планпа килӗшӳллӗн специалистсем наци чӗлхисемпе литературӑна вӗрентмелли ҫӗнӗ методологие вырӑс чӗлхипе тачӑ ҫыхӑнтарса хатӗрлӗҫ. Ҫавӑн пекех шкулсем валли икӗ чӗлхеллӗ сӑмахсарсем кӑларма, вӗрентӳпе меслетлӗх базине йӗркелеме йышӑннӑ. Кунсӑр пуҫне чӗлхесене патшалӑх реестрне кӗртмелли ӑслӑлӑх критерийӗсене те палӑртнӑ.
Чӗлхесен нумай тӗрлӗлӗхне сыхласа хӑварма кашни ҫул Раҫҫей шайӗнче преми парса чыслама, форумсемпе конференцисем ирттерме палӑртнӑ. Общество валли пӗлтерӗшлӗ литература кӑларма та патшалӑх пулӑшӗ. Ҫак ӗҫсем чӗлхесен нумай тӗрлӗлӗхне упраса хӑварма пулӑшӗҫ.
Чӑваш Енри вӗрентекен Раҫҫейре чи лайӑххисен йышне лекнӗ. Сӑмах – Татьяна Константинова пирки.
Вӑл Финанс университечӗн Канашри филиалӗнче студентсене вӗрентет. Педагог Пӗтӗм Раҫҫейри инноваци технологийӗсен «Чи ҫамрӑк преподаватель» конкурсне хутшӑнса палӑрнӑ.
Пӗрремӗш тапхӑрта ҫӗршыври 500 ытла вӗрентекен тупӑшнӑ. Иккӗмӗш тапхӑра 80 ҫын лекнӗ. Унта Татьяна Вячеславовна хӑйӗн ӗҫӗ-хӗлӗпе паллаштарнӑ, ӑсталӑхне кӑтартнӑ. Жюри ӑна пысӑк хак панӑ. Ҫапла пирӗн ентеш 3-мӗш вырӑн йышӑннӑ.
Палӑртса хӑварар: Татьяна Константиновӑна Патшалӑх Думин ӑслӑлӑхпа аслӑ вӗрентӗвӗн комитечӗн пӗрремӗш ҫумӗн Тав хучӗпе те чысланӑ. Ӑна Татьяна вӗрентӗве пысӑк тӳпе хывнӑшӑн тивӗҫнӗ.
2026 ҫулхи ҫу уйӑхӗн 22-мӗшӗнче Пушкӑрт Республикинчи Илеш районӗнчи Тури Яркей ялӗнче тӑван чӗлхесемпе литература вӗрентекенсен куҫса ҫӳрекен методика семинарӗ иртнӗ. Кунта тӗрлӗ наци ҫыннисем пухӑннӑ, тӗп тимлӗхе тӑван чӗлхене тата ӑна шкулсенче вӗрентессин ҫӗнӗ меслечӗсене уйӑрнӑ. Чӑваш ачисене тӑван сӑмаха юратма вӗрентесси — ку тӗлпулури ыйтусенчен пӗри пулнӑ.
Семинарта чӑваш чӗлхипе литературине шкулта вӗрентес ӗҫри ҫӗнӗлӗхсемпе Кырмыскалӑ районӗнчи Тинӗскӳл ялӗнчи вӑтам шкулта вӑй хуракан Людмила Николаевна Павлова паллаштарнӑ. Вӑл чӑваш литератури урокӗсенче «Блум кубикӗпе» усӑ курассин опычӗ пирки тӗплӗн каласа панӑ. Ҫак меслет ачасене чӑваш чӗлхине тарӑнрах пӗлме, тӑван сӑнарлӑх тӗнчине ӑнланма тата хӑйсен шухӑшне чӑвашла ирӗклӗн палӑртма пулӑшнине палӑртнӑ. Ҫакӑн пек инноваци меслечӗсемпе усӑ курни чӑваш чӗлхи урокӗсене кӑсӑклӑрах тата тухӑҫлӑрах тунӑ, ачасен пуплевӗпе чӗлхе компетенцине аталантарнӑ.
Тӑван чӗлхене аталантарассипе ҫыхӑннӑ ҫак семинара Пушкӑртстанри 15 ытла районтан тата хуларан педагогсем, методистсем, методика пӗрлешӗвӗсен ертӳҫисем пухӑннӑ.
Чӑваш Ен делегацийӗ ҫу уйӑхӗн 21-мӗшӗнче Тутарстан тӗп хулине Хусана кайнӑ. Ҫулҫӳревӗн тӗллевӗ — икӗ тата темиҫе чӗлхепе вӗрентес ӗҫри пуян опытпа паллашасси. Ку ӗҫ республикӑра чӑваш чӗлхине вӑйлӑрах вӗрентекен полилингваллӑ шкулсемпе классен проектне пурнӑҫа кӗртме пулӑшмалла.
Вӗрентӳ институчӗн кафедра заведующийӗн тивӗҫне вӑхӑтлӑх пурнӑҫлакан Анна Егорова ертсе пыракан ушкӑн «Адымнар» комплексра пулнӑ. Унта шкул директорӗсемпе чӑваш чӗлхи вӗрентекенсем методика кӗнекесемпе тата нормативлӑ документсемпе паллашнӑ.
Делегаци йышӗнчисем шкулта чӗлхе хутлӑхне епле йӗркеленине, кадрсем хатӗрлесси тата ашшӗ-амӑшӗпе ӗҫлемелли меслетсене пӑхса тухнӑ. Кӳршӗсен паха опычӗ республикӑра чӑваш чӗлхине упраса хӑварма тата вӗрентӳ пахалӑхне ӳстерме май парӗ. Ку ӗҫ «Молодёжь и дети» наци проекчӗпе килӗшӳллӗ иртнӗ.
+15.3 °C