Чӑваш Енре «Атӑлҫи пӑлхавҫисем» пӗрремӗш чӑвашла илемлӗ фильм экран ҫине тухнӑранпа паян 100 ҫул ҫитнӗ. Ӑна шӑп та лӑп пӗр ӗмӗр каялла, 1926 ҫулхи ҫӗртме уйӑхӗн 22-мӗшӗнче, Чӑваш театрӗнче кӑтартнӑ.

Ҫав кун хулара ярмӑрккӑ пулнӑ, ҫавна май кино курма халӑх нумай пухӑннӑ. Фильма Шупашкарта тата Ленинградра ӳкернӗ. Пуҫаруҫи – Иоаким Максимов-Кошкинский. Сюжет тӗпӗнче – 1906 ҫулта Сӗнтӗрвӑрри районӗнчи хальхи Октябрьское ялӗнчи хресченсемпе пулса иртнӗ пулӑмсем.

Эпизодсенче пӗрремӗш чӑваш киноактриси Тани Юн ӳкерӗннӗ. Вӑл амӑшӗн пысӑках мар рольне калӑпланӑ. Шел те, фильм пирӗн кунччен упранса юлайман. Анчах «Атӑлҫи пӑлхавҫисем» чӑваш киновӗн пуҫламӑшӗ шутланать.

Чӑваш Енӗн Культура министерствин сӑнӳкерчӗкӗ

Чӑваш Енӗн патшалӑх ӳнер музейӗнче «Про обряды и наряды / Йӑла-йӗркепе тумсем ҫинчен» курав уҫӑлнӑ. Унта республика Элтеперӗ Олег Николаев, республикӑн культура министрӗ Светлана Каликова, Раҫҫейри хӗрарӑмсем канашӗн председателӗ тата телеведущи Мария Ситтель тата Олег Николаевӑн мӑшӑрӗ, Чӑваш Енри хӗрарӑмсен канашӗн председателӗ Наталия Николаева, ытти хӑна хушӑннӑ.

«Пирӗн республикӑра 120 ытла нацИ ҫынни пурӑнать, пирӗн тивӗҫӗмӗр вара чӑваш культурине, унӑн пуянлӑхне упраса хӑварасси», — тесе палӑртса хӑварнӑ Элтепер курав уҫнӑ чухне сӑмах каланӑ май.

«Про обряды и наряды / Йӑла-йӗркепе тумсем ҫинчен» курав авӑн уйӑхӗн 6-мӗшӗччен ӗҫлӗ.

«Хавхалану» клуб страницинчен илнӗ санӳкерчӗк

Иртнӗ эрнере Чӑваш Енӗн Наци вулавӑшӗ ҫумӗнче «Литература пикникӗ» ятпа мероприяти ирттернӗ. Унта вулавӑшра ӗслекен «Варкӑш» тата «Хавхалану» клуб хастарӗсем пуҫтарӑнна.

Пикника йӗркелекенсем ӑна кӑсӑклӑ та хавас йӗркелеме тӑрӑшнӑ. Программӑра сӑвӑ-юрӑ, вӑйӑ-кулӑ, ташӑ та пулнӑ.

«Сивӗрех пулни те, ҫумӑрӗ те чӑрмантараймарӗҫ «варкӑшҫӑсемпе» «хавхалануллисене. Ҫуллахи вӑхӑтра библиотекарьсем пӗрин хыҫҫӑн тепри отпускра каннине кура клуб ларӑвӗсене утӑ, ҫурла уйӑхӗсенче ирттермеҫҫӗ.

Авӑн уйӑхӗнче (виҫҫӗмӗш кӗҫнери кун) пурне те курма хавас пулатпӑр», — тесе пӗлтернӗ «Хавхалану» клуб халӑх тетелӗнчи хӑйӗн страницинче.

МАХри «Хыпар-Вести Чувашии» каналтан илнӗ сӑнӳкерчӗк

Ҫӗртме уйӑхӗн 28-мӗшӗнче паллӑ драматург, журналист, Чӑваш Республикин искусствӑсен тава тивӗҫлӗ ӗҫченӗ Арсений Тарасов 70 ҫул тултарать. Ҫавна май ӑна «Хыпар» хаҫат тӗпелне йыхравланӑ.

«Унӑн пултарулӑхӗ наци искусствинче пысӑк вырӑн йышӑнать. Арсений Алексеевичӑн чӑваш драматургине аталантарассишӗн тӳпе хывнӑ ӗҫӗн хакӗ виҫесӗр. Чуна уҫса калаҫнӑ статьяпа хаҫатӑн ҫитес номерӗнче паллаштарӑпӑр», — пӗлтернӗ МАХри «Хыпар-Вести Чувашии» каналта.

Патӑрьел чӑвашӗ 1978 ҫултанпа Чӑваш радиора тата телевиденире ӗҫленӗ. 1987–1989 ҫулсенче Чӑваш кӗнеке издательствин редакторӗ пулнӑ. 2010-2015 ҫулсенче «Тӑван Атӑл» литература журналӗн шеф-редакторӗнче тӑрӑшнӑ.

Зинаида Михайлова страницинчен илнӗ сӑнӳкерчӗк

Красноармейскинчи тӗп вулавӑшра Иван Ефимовӑн «Пӗр ҫемьери виҫӗ паттӑр» кӗнекин хӑтлавӗ иртнӗ. Автора саламлама ҫывӑх тӑванӗсем, тус-юлташӗсем, вырӑнти ҫыравҫӑсем, Трак ен шкулӗсенче чӑваш чӗлхипе литератури вӗрентекенсем, «Карай ен» ансамбльте юрлакансем пуҫтарӑннӑ.

Зинаида Михайлова чӑваш чӗлхи вӗрентекенӗ халӑх тетелӗнчи хӑйӗн страницинче пӗлтернӗ тӑрӑх, кӗнекене Иван Ефимов хӑйӗн юратнӑ ҫыннисем, тӑванӗсем ҫинчен ҫырнӑ, вӑл кӑларӑм пурне те питӗ килӗшнӗ. Ӑна ырласа калакансем Тӑван ҫӗршыв, тӑван халӑх историйӗпе ҫыхӑннӑ, ҫынсен паттӑрлӑхне кӑтартакан, ҫемье ҫирӗплӗхӗпе туслӑхне палӑртакан, ӗҫченлӗхпе сапӑрлӑха, ырӑлӑха вӗрентекен кӗнеке пулнине палӑртнӑ.

«Контактри» сӑн

Шупашкара Чӗмпӗрти артистсем килнӗ. Пушӑ алӑпа мар – спектакльпе.

Чӗмпӗр облаҫӗнчи В.М.Леонтьев ячӗллӗ пукане театрӗ Чӑваш Ене гастрольпе ҫитнӗ. Вӗсем Чӑваш патшалӑх пукане театрӗн сцени ҫинче «Зайкина избушка» спектакль кӑтартнӑ.

Ку спектакль Пӗтӗм тӗнчери пуканесен «В Гостях у Мойдыся» фестивальте чи лайӑх ача-пӑча спектаклӗн ятне илнӗ. Мӗн пирки-ха вӑл? Тавҫӑрулӑх тата туслӑх хӑравҫӑ туйӑмне ҫӗнтерме тата тӗрӗсмарлӑхпа кӗрешме пулӑшни пирки.

Спектакаль кӑтартнисӗр пуҫне кӳршӗ регионти артистсем пӗчӗк куракансемпе эксклюзивлӑ ӑсталӑх класӗ ирттернӗ, унта пукансене мӗнле «итлеттермелли» пирки каласа кӑтартнӑ. Раҫҫей тава тивӗҫлӗ артисчӗ Андрей Козлов тата Марина Салинӑпа Артем Петров актерсем пулӑшнипе ачасем пуканесене «итлеттернӗ», кулиса хыҫӗнчи пурнӑҫпа паллашнӑ.

vk.com/dramteatr21 сӑнӳкерчӗкӗ

К.В. Иванов ячӗллӗ Чӑваш патшалӑх академи драма театрӗн артисчӗсем Крымри Керчь хулинче иртекен халӑхсен хушшинчи «Боспорские агоны» антика ӳнерӗн ХХVIII фестивальне хутшӑнма тухса кайнине эпир унччен пӗлтернӗччӗ-ха.

Аса илтерер: унта чӑваш сценин ӑстисем «Хуркайӑк ҫулӗ» спектакль кӑтартнӑ. Асӑннӑ спектакльте Чӗкеҫ сӑнарне калӑпланӑ Надежда Зубкова артисткӑна «Чи лайӑх хӗрарӑм сӑнарӗ» номинацире палӑртнӑ.

vk.com/dramteatr21 сӑнӳкерчӗкӗ

К.В. Иванов ячӗллӗ Чӑваш патшалӑх академи драма театрӗнче ачасем валлли ҫуллахи театр студийӗ ӗҫлессине эпир унччен пӗлтернӗччӗ-ха. Унти иккӗмӗш сменӑна ҫӳрекен ачасем сцена ҫинче спектакль кӑтартма хатӗрленеҫҫӗ иккен. Кун пирки театрӑн пресс-служби халӑх тетелӗнчи хайӗн страницинче хыпарланӑ.

Театр артисчӗсем вӗсемпе эрне ытла ӑсталӑх сехечӗсем ирттернӗ, сцена ҫинче хусканма, калаҫма, юрлама-ташлама вӗрентнӗ.

Тепӗр смена ҫӗртме уйӑхӗн 22-мӗшӗнче пуҫланса утӑ уйӑхӗн 3-мӗшӗччен пырӗ.

Ҫӑлкуҫ: culture.cap.ru

Умсӑмах

Тахҫанах нимӗнле статья та ҫукран мӗн те пулин ҫырас тесе пуҫ ватрӑм. Ялан пӗр япала пирки ҫырсан йӑлӑхтарса ҫитерме пулать. Ҫавна май урӑхларах тема суйлас терӗм.

ИИ-семпе юлашки вӑхӑтра нумай ӗҫленӗрен чи малтан вӗсенчен ыйтас терӗм. Пӗрре вӗсемпе усӑ курса самай кӑсӑклӑ хыпар тупма май килнӗччӗ те... ИИ мана ҫапла хуравларӗ: ҫырмалли темӑсем сахал мар терӗ, статья та ҫырса пама пултарӑп терӗ. Вӑл сӗнекен темӑсем ҫаплараххисем пулчӗҫ: Акатуй тата чӑваш тумӗ; Чӑваш чӗлхи цифра саманинче; Чӑваш эстради (паянхи вӑхӑтра хальхи эстрада ҫӑлтӑрӗсен пурнӑҫне тӗрӗс ҫырса хӑварасси пирки); Чӑваш тӗррипе паянхи тумтирте усӑ курни тата ытти те.

Нихӑшӗ те кӑмӑла каймарӗ. «Акатуй тата чӑваш тумӗ» пирки ҫырма пулатчӗ ӗнтӗ, чӑн та пит кӑсӑклӑ тематика. Чӑваш тумӗпе Акатуйсенче епле усӑ курни пирки. Анчах Акатуйӗсем иртмен, пулмалла кӑна... Кирлӗ темӑна тупайманран хам шыраса пӑхас терӗм. Культура пирки ҫырас кӑмӑл пурччӗ те хамӑрӑн сайтри хыпарсене пӑхса тухрӑм. Хайхи, «Культура» пайӗнчисене.

Малалла...

«Контактри» сӑн

Сӗнтӗрвӑрри тӑрӑхӗнче пурӑнакан Иван Веденеев 20 ытла ӗнтӗ ӗлӗкхи япалсене пуҫтарать. Ҫапла вӑл Сӗнтӗрвӑрри хулинче халӑх музейне йӗркеленӗ. Коллекци пуян, унта пин ытла экспонат упранать: сӑмаварсем, радиосем, тумтир, савӑт-сапа…

Музея килекенсен пӗтӗм экспоната алӑпа тытса курма юрать. Ку кӑна мар, патефон яма та, ҫӑпата сырма та, чӑвашсен пуҫ хатӗрӗсене тӑхӑнса пӑхма та, 1860 ҫулта туса кӑларнӑ сӑмавартан чей ӗҫме те ирӗк параҫҫӗ.

Иван Веденеева экспонатсене пухма тӑванӗсем пулӑшнӑ. Хӑш-пӗр япала вара ҫемье реликвийӗ: сӑмавар ав аслашшӗн (е кукашшӗн) пулнӑ, пуҫ хатӗрӗ вара – асламашӗн (е кукамӑшӗн).

Паллах, Иван Веденеевшӑн ку чун киленӗҫӗ. Ҫапла вӑл астӑвӑма упраса хӑварасшӑн, ӗлӗкхи ҫынсем мӗнле пурӑннине кӑтартасшӑн. Музея шкул ачисем, туристсем, вырӑнти ҫынсем килсе кураҫҫӗ. Иван Веденеев хӑй экскурси ирттерет.