Ҫӗмӗрле округӗнчи Вырӑс Улхаш ялӗнче тилӗ виллине тупнӑ та экспертизӑна янӑ. Вӑл урнӑ чирпе аптӑрани паллӑ пулнӑ.
Паянтан Вырӑс Улхашӗнче – карантин. Хушӑва ЧР Элтеперӗ Олег Николаев алӑ пуснӑ. Ялтан 1,6 ҫухрӑм радиусри территори ку чир енчен хӑрушӑ пулнине палӑртнӑ.
Хальхи вӑхӑтра ветеринарсем чире сарӑлма парас мар тесе ӗҫлеҫҫӗ. Карантин пулнӑ чухне чӗрчунсен куравне йӗркелеме, вӗсене сутма юрамасть.
Сӑмах май, авӑнӑн 9-мӗшӗнченпе Ҫӗнӗ Шупашкарта та карантин. Унта «Агния» сад юлташлӑхӗ патӗнче тилӗ виллине тупнӑ, вӑл урнӑ чирпе аптӑранине палӑртнӑ.
Авӑнӑн 9-мӗшӗнче ҫӗрле Кӳкеҫ ҫывӑхӗнче машина пӑшие ҫапса хӑварнӑ. Водитель вырӑнтан тарса ҫухалнӑ.
Телее, чӗрчун чӗрех юлнӑ, анчах чылай вӑхӑт ура ҫине тӑраймасӑр выртнӑ. Вырӑна чӗрчунсен тӗнчине сыхлакан тӗп инспектор Владимир Тимофеев ҫитнӗ. Пӑшие пӑхсан вӑл вӑйлах суранланманнине, унӑн шок пулнине палӑртнӑ. Чӗрчун каллех ҫул ҫине ан тухтӑр тесе ӑна пӑхса тӑнӑ.
Ир енне пӑши ура ҫине тӑрса посадкӑналла кӗрсе кайнӑ.
Муркаш округӗнчи ҫӑлавҫӑсен кил хуҫисене ҫӗленрен ҫӑлма кайма тивнӗ. Ку авӑн уйӑхӗн 2-мӗшӗнче пулнӑ.
Нискассинче пурӑнакан арҫын килте тирпейленӗ чухне ҫӗлен пулнине асӑрханӑ. Вӑл самай пысӑк пулнӑ. Кил хуҫи тӳрех ҫӑлав службине шӑнкӑравланӑ. Анчах ҫӑлавҫӑсем ҫитиччен ҫӗлен урама шуса тухса кайнӑ.
Килте ҫӗлен асӑрхасан мӗн тумалла-ха? Чи малтан тавралла пӑхмалла. Тен, унта татах пур. Кайран майӗпен айккинелле кайса ҫӑлав службине шӑнкӑравламалла.
Чӑваш Республикинче чи лайӑх ветеринар тухтӑр-ветсанэксперт кам пулнине палӑртнӑ. Ку ята Шупашкарта пурӑнакан Зинаида Андреева тивӗҫнӗ.
Вӑл Шупашкар хулинчи чӗрчунсен чирӗсемпе кӗрешекен станцире ветеринарипе экспертиза лабораторийӗн заведеющийӗнче ӗҫлет. Ку профессире вӑл 21 ҫул вӑй хурать, ҫӗнӗ тӗпчев меслечӗсене пурнӑҫа кӗртет.
Палӑртмалла: конкурса 14 специалист хутшӑннӑ. Унта хутшӑнакансем тест ыйтӑвӗсене хуравланӑ, аш-какая пӑхнӑ, продукцин пахалӑхне тӗпченӗ.
Чӑваш Ен пирки каллех федераци каналӗнче кӑтартӗҫ. Ҫурла уйӑхӗн 17-21-мӗшӗсенче «Сӑрҫи» заповедникре «Живая планета» телеканалӑн ӳкерӳ ушкӑнӗ ӗҫленӗ. Кӗҫех кадрсене федераци каналӗпе кӑтартӗҫ.
Кадра сайра тӗл пулакан кайӑксем, чӗрчун йӗрӗсем, илемлӗ тавралӑх лекнӗ. Ӳкреӳ ушкӑнӑ заповедникре иртен пуҫласа каҫченех ӗҫленӗ.
Шупашкарта пурӑнакан тивӗҫлӗ канури хӗрарӑм Атӑл леш енне хура ҫырла пуҫтарма кайсан кашкӑра курнӑ.
Мария Капитонова ҫырла татнӑ чухне шӑв-шав илтнӗ – пӑши чупса иртсе кайнӑ. Хӗрарӑм пуҫне пӑрнӑ та 2 метр аякра кашкӑр тӑнине курнӑ. Вӗсем пӗр-пӗрин ҫине темиҫе минут пӑхса тӑнӑ. Унтан тискер чӗрчун ҫаврӑнса кайнӑ.
Хӗрарӑм шикленнӗ паллах. Анчах кашкӑр кайсан 150 метр аяккарах кайнӑ та малалла ҫырла пуҫтарнӑ.
Тепӗр эрнерен вӑл ӳпки шыҫнипе пульницӑна лекнӗ. Ахӑртнех, стреса пула чирленӗ. Анчах вӑрмана кайма пӑрахман вӑл.
Шупашкарта полицейскисем ҫемьери пӑтӑрмаха лӑплантарма кайсан шар курнӑ.
Ҫурлан 5-мӗшӗнче Николаев урамӗнче пурӑнакан упӑшкипе арӑмӗ вӑрҫӑнса кайсан полици чӗннӗ. Хваттерте нимӗҫ овчарки пулнӑ. Полицейскисем ӑна ваннӑйне хупма ыйтнӑ.
Пакунлисем кил хуҫисемпе калаҫса ларнӑ вӑхӑтра йытӑ ваннӑйӗнчен тухса пӗрин ҫине сиксе ӳкнӗ. Полицейскин хайне хӳтӗлесе ӑна пӑшалтан пеме тивнӗ.
Пакунли кайран больницӑна кайнӑ – унӑн кӗлетки ҫинче йытӑ ҫыртнӑ йӗрсем пуррине палӑртнӑ. Халӗ ШӖМ ку тӗслӗх тӗлӗшпе тӗрӗслев ирттерет.
Шупашкарта пурӑнакансем Хӗрлӗ кӗнекене кӗртнӗ чӗрчуна асӑрханӑ.
Вӑрман урамӗнче ҫуртсен умӗнчи йывӑҫ ҫинче ҫӳлевӗҫ ларнӑ. Ҫынсем ӑна курсан видео, сӑн ӳкернӗ. Кайран, вӗсем каланӑ тӑрӑх, ҫӳлевӗҫ йывӑҫ ҫинчен анса тарнӑ.
Сӑмах май, республикӑра хальхи вӑхӑтра 22 ҫӳлевӗҫ шутланать.
Ҫӗрпу тӑрӑхӗнче урнӑ тилле пула карантин тесе йышӑннӑ. Чару мерисем пирки калакан хушӑва республика Элтеперӗ Олег Николаев алӑ пуснӑ. Карантин вӑхӑчӗ утӑ уйӑхӗн 16-мӗшӗнче пуҫланнӑ.
Урна тилӗ «Солнышко» пахча юлташлӑхне пырса кӗнӗ. Ветеринарсем анализ тунӑ та тилӗ чирлӗ пулнине палӑртнӑ.
Халӗ ветеринарсем чир вырӑнне сиенсӗрлетессипе ӗҫлеҫҫӗ.
Ҫулталӑк пуҫланнӑранпа республикӑра ҫул-йӗр ҫинчи аварире 33 тискер чӗр чун вилнӗ. Ҫапла пӗлтерет ЧР Ҫут ҫанталӑк министерстви.
Ҫав йышра 19 пӑши, 13 хир качаки, пӗр хир сысни. Сунар инспекторӗсем ӑнлантарнӑ тӑрӑх, ҫулла тискер чӗр чунсем машина айне лекес хӑрушлӑх уйрӑмах пысӑкланать. Хальхи вӑхӑтра вӑрманта хӑйсем тӗллӗн пурӑнма хӑнӑхман ҫамрӑк пӑши нумай, вӗсем час-часах ҫул ҫине тухаҫҫӗ. Кунсӑр пуҫне чӗр чунсем шӑна-ӳпре тапӑннипе те вӑрмантан тухса тараҫҫӗ.
Водтелӗн ҫапса кайнӑ чӗр чуншӑн штраф тӳлеме тивӗ: пӑшишӗн — 80, хир качакишӗн — 40, хир сыснишӗн — 30, мулкачшӑн — 1 пин тенкӗ.
+13.3 °C