Етӗрне округӗнче пурӑнакан 76 ҫулти хӗрарӑм тӑрук хӑйне япӑх туйма пуҫланӑ – сывлӑш ҫитмен, вӑл сывласа илеймен.
Ҫав самантра ун патне шӑпах кӳрши кӗрсе тӑнӑ. Вӑл мӗн пулса иртнине курсан часрах васкавлӑ медпулӑшу чӗннӗ. Тухтӑрсем ӑна Етӗрне районӗн тӗп пульницине илсе ҫитернӗ. Унти специалистсем унӑн инфаркут пулнине палӑртнӑ. Сывлӑхне кӑштах йӗркене кӗртме май килнӗ, анчах пурнӑҫне ҫӗр проценчӗпех ҫӑлса хӑварас тесен операци тумалла пулнӑ. Ӑна вара Шупашкарти тухтӑрсем кӑна пурнӑҫлаҫҫӗ.
Машинӑпа каяс тӑк – вӑхӑт хаклӑ, ҫапла санавиаци чӗннӗ. Вертолет хӗрарӑм Шупашкара ҫур сехетренех илсе ҫитернӗ. Унта вара тухтӑрсем ҫийӗнчех операци тунӑ.
Халӗ вӑл хӑйне йӗркеллех туять. Кардиологсем ӑна сӑнаса тӑраҫҫӗ.
Шупашкарти Хӗрлӗ тӳремре тӗлӗнмелле пӑтӑрмах пулса иртнӗ. Унта ачасем тетте-машинӑпа ярӑнма кӑмӑллаҫҫӗ. Кун пек транспорта проката илме пулать.
Хӗрлӗ тӳремре час-час пулакансем каланӑ тӑрӑх, машина рулӗ умне ачасемпе пӗрле аслисем те кӗрсе лараҫҫӗ, вӗсем пӗчченшерӗн те ярӑнаҫҫӗ.
Нумаях пулмасть ҫавӑн пек пӗр машина тӗреклӗ арҫын ҫине пырса кӗнӗ. Инкекре арҫын хытах аманнӑ, унӑн ура хуҫӑлнӑ. Инкек вырӑнне васкавлӑ пулӑшу тухтӑрӗсене тата патшалӑхӑн ҫул-йӗр хӑрушсӑрлӑхӗн инспекторӗсене чӗнсе илнӗ.
Тӗрӗссипе каласан, унта электросамокатпа ярӑнма юрамасть иккен, анчах ача машинисене вара проката илсе ярӑнса ҫӳреме чармаҫҫӗ. Халӑх ҫуран уҫӑлса ҫӳреме юратакан илемлӗ вырӑнта каҫсерен ҫын уйрӑмах йышлӑ.
Республикӑри кардиологи диспансерӗн тухтӑрӗсем, Михаилпа Елена Протасовсем, каллех Эльбрус тӑвӗ ҫине хӑпарнӑ. Вӗсем 5642 метр ҫӳллӗшне 5 сехет ҫурӑра парӑнтарнӑ.
Ҫӑмӑл килмен вӗсене. Маларах юр вӑйлӑ ҫунӑ, 10 метр аякри те курӑнман. Ҫавна май альпинистсен ним курмасӑр Эльбрус ҫине хӑпарма тивнӗ.
Сӑмах май, унччен Протасовсем Килиманджаро тӑвне парӑнтарнӑ. «Ҫӳлте пӗр ансат япалана ӑнланатӑн. Чӗре юн хӑвалать кӑна мар, вӑл ура утма хирӗҫлесен сана малалла тӗкет. Операци пӳлӗмӗнчи эпир пациентсен чӗре таппине йӗркелетпӗр. Кунта вара хамӑрӑнне тӗрӗслетпӗр», — тенӗ Михаил Протасов. Вӑл – юн тымарӗсен хирургӗ тата пай заведующийӗ. Мӑшӑрӗ – тухтӑр анестезиолог-реаниматолог.
Ҫӗмӗрле хулинче пурӑнакан 59 ҫулти хӗрарӑм – виҫӗ ача амӑшӗ тата тӑватӑ ача асламӑшӗ-кукамӑшӗ – гинеколог патӗнче 10 ҫул ытла пулман. Унтан-кунтан ыраткаланине вӑл ӳсӗмпе ҫыхӑнтарнӑ та пульницӑна кайман.
Кӑҫал ака уйӑхӗнче вара тухтӑрсем УЗИ тусан унӑн амалӑхӗнче темӗн ӳснине палӑртнӑ. Тӗрӗслев хыҫҫӑн гинекологсем операци тумаллине пӗлтернӗ. Хӗрарӑма кӗлетке виҫине чакарма та сӗннӗ вӗсем.
Утӑ уйӑхӗнче тухтӑрсем операци тунӑ. Вӑл 2 сехете тӑсӑлнӑ. Тухтӑрсем амалӑха миомӑпа пӗрле касса кӑларнӑ. Миома 2,5 килограмам тайнӑ, 22х20 сантиметр тӑршшӗ пулнӑ.
Хӗрарӑм тухтӑрсене тав тунӑ. Вӑл пульницӑран тухнӑ, халӗ ахаль пурнӑҫпах пурӑнать.
Васкавлӑ медпулӑшу пульницин «Красноармейски районӗн тӗп пульници» филиалне ҫамрӑк офтальмолог ӗҫлеме килнӗ. Вӑл – Виктория Геннадьена Федорова.
Студент чухне Виктория Васкавлӑ медпулӑшу пульницинче анестезиологи-реанимаци тата хирурги уйрӑмӗсенче медицина сестринче ӗҫленӗ, опыт пухнӑ.
Университетра вӗреннӗ чухне Викторийӑна офтальмологи енӗпе занятисен ярӑмӗсем килӗшнӗ. Ҫавӑн чухне вӑл ӑнланнӑ: ку – унӑн специальноҫӗ.
Шупашкар хулинчи Президент пепкелӗх центрӗнче ҫуралнӑ чухне 745 грамм таякан, 36 сантиметр тӑршшӗ пулнӑ ачана пӑхса ӳстернӗ.
Пулас амӑшӗ пульницӑна юн нумай кайнипе килнӗ. Тухтӑрсем часрах кесарево туса ачана касса кӑларнӑ. Пепке 26-мӗш эрнере ҫут тӗнчене килнӗ. Пӗчӗк виҫеллӗ пулнӑран ача пурнӑҫпа вилӗм хушшинче кӗрешнӗ. Телее, виҫӗ уйӑхран пепке вӑй илнӗ, амӑшӗпе Светланӑпа ӑна киле кӑларнӑ. Ун чухне ача 2900 грамм тайнӑ, 47 сантиметр тӑршшӗ пулнӑ. Килте пӗчӗкскере пиччӗшӗ, ашшӗ тата аслашшӗ-кукамӑшӗ кӗтнӗ.
Ӗнер, каҫ кӳлӗм, Шупашкар хулинчи «Промтрактор» савут патӗнче тӗтӗм тухнине ҫынсем хулан чылай кӗтесӗнчен курнӑ. Мӗн ҫуннӑ унта?
Инкеклӗ лару-тӑру министерствин Чӑваш Енри Тӗп управленийӗ пӗлтернӗ тӑрӑх, савутӑн пӗр цехӗнче пушар тухнӑ. Ҫулӑма пӗр сехет ҫурӑра сӳнтерсе пӗтернӗ.
Ведомство пӗлтернӗ тӑрӑх, пушар тухни пирки 17 сехет те 21 минутра пӗлтернӗ. Вырӑна ҫӑлавҫӑсем, полици ӗҫченӗсем тата тухтӑрсем ҫитнӗ. Пушара 4 техника тата 10 ҫын сӳнтернӗ. Телее, инкекре никам та шар курман.
Республикӑра санитари вертолечӗ малалла ӗҫлет, пациентсен пурнӑҫне ҫӑлать. Нумаях пулмасть вертолетпа Улатӑр хулинчи 77 ҫулти арҫынна Шупашкара илсе ҫитернӗ. Унӑн инфаркт пулнӑ.
Вертолет Улатӑрта утӑ уйӑхӗн 13-мӗшӗнче ирхине анса ларнӑ. 77 ҫулти арҫыннӑн миокард инфаркчӗ тепӗр хутчен пулнӑ. Ӑна васкавлӑ медпулӑшупа Улатӑрти пульницӑна илсе килнӗ. Пациент кӑкӑр тӗлӗнчен ыратнине пӗлтернӗ, тухтӑрсем сатураци пӗчӗк пулнине палӑртнӑ.
Ҫакӑ паллӑ: арҫын 10 ҫул каялла инфаркт чӑтса ирттернӗ. Ун чухне ӑна коронароангиографи тунӑ. Ҫитменнине, унӑн урӑх чирсем те пур, ку вара сывлӑхне пушшех те япӑхлатать.
Улатӑрти тухтӑрсем пациентӑн сывлӑхне кӑшт йӗркене кӗртнӗ те санавиаци валли заявка янӑ. Вертолет арҫынна Республикӑри клиника пульницине илсе ҫитернӗ. Унти хирургсем ӑна часрах операци тунӑ.
Республикӑри кардиологи диспансерӗн хтирургӗсем пӗрремӗш хут хӑйне евӗр операци тунӑ. Вӗсем чӗрери аорта тата клапан пайӗсене донорӑннипе улӑштарнӑ.
Кун пек операцие икӗ ҫынна тунӑ. Унсӑрӑн вӗсен пурнӑҫӗ кирек хӑш самантра татӑлма пултарнӑ.
Операци питӗ кӑткӑс иртнӗ. Хирургсем чарса лартнӑ чӗре ҫинче операци тунӑ. Пӗр пӗчӗк йӑнӑш та пациентӑн пурнӑҫне татма пултарнӑ. Хирургсен бригадине Лининград облаҫӗнчи штатра тӑман тӗп ача-пӑча кардиохирургӗ Владимир Болсуновский ертсе пынӑ. Вӑл кун пек операцисене 30 ҫул ытла ирттерет.
Халӗ икӗ пациента та тухтӑрсем сӑнаса тӑраҫҫӗ, вӗсем реабилитаци витӗр тухаҫҫӗ.
Вӗсем – хӑйсен ӗҫне пӗлекен чӑн-чӑн ӑстасем. Вӗсем арҫынна леш тӗнчерен пурнӑҫа тавӑрнӑ. Нумаях пулмасть Шупашкар хулинчи Ленин районӗнче васкавлӑ медпулӑшу бригади арҫын патне килнӗ.
Пациент кӑкӑр тӗлӗнчен хӗссе ыратнине каланӑ. Унӑн сивӗ тар тапса тухнӑ, вӑл йывӑррӑн сывланӑ.
Васкавлӑ медпулӑшу медикӗсем часрах ЭКГ тунӑ, арҫыннӑн инфаркт пулнине палӑртнӑ, хӑвӑртрах пульницӑна илсе кайма тухнӑ.
Анчах ҫул ҫинче арҫыннӑн чӗри чарӑнса ларнӑ. Тухтӑрсем ҫухалса кайман – машинӑрах экстреннӑй майпа дефибрилляци тунӑ. Пациентӑн чӗри тапма пуҫланӑ. Ӑна пульницӑна реанимацие чӗрӗ илсе ҫитернӗ.
Ҫав арҫыннӑн хӗрӗ ашшӗне ҫӑлнӑшӑн медиксене куҫҫуль витӗр тав тунӑ.
+10.3 °C