Ку эрнере каллех юр ҫӑвӗ. Ҫапла пӗлтерет «Ҫанталӑк 21» сайт. Паян республикӑн анӑҫ енчи округсенче юр ирех ҫума тытӑннӑ. Шупашкара кӑнтӑрла хыҫҫӑн кӑна ҫитӗ. Юр пӗр талӑк ытла ҫӑвӗ, унӑн хулӑнӑшӗ тепӗр 10-15 сантиметр таран ӳсӗ.
Ыран, ытларикун, кӑнтӑрла хыҫҫӑн сивӗтме тытӑнӗ, ҫил вӑйланӗ, ҫил-тӑман тухӗ. Каҫхине юр питех ҫумӗ, юнкун ирхине кӑна тӗппипех ҫума чарӑнӗ. Юнкун кӑштах уяртӗ, уйрӑмах республикӑн ҫурҫӗр-тухӑҫ енче уяр пулӗ.
Эрнен иккӗмӗш ҫурринче кӑнтӑрласерен – 5-10, ҫӗрлесерен 15 градус сивӗ пулӗ. Кӗҫнерникун ирхине кӑнтӑр-анӑҫ округӗсенче юр ҫума тытӑнӗ, Шупашкара кӑнтӑрла хыҫҫӑн ҫитӗ те эрнекун кӑнтӑрлаччен ҫӑвӗ. Хальхинче юр вӑйлах ҫумӗ.
Малтанлӑха пӗлтернӗ тӑрӑх, канмалли кунсенче ҫанталӑк кӑштах ӑшӑтӗ, анчах пуш уйӑхӗн 8-11-мӗшӗнче каллех сивӗтӗ.
«Ҫанталӑк 21» сайт пӗлтернӗ тӑрӑх, Чӑваш Енре юр хулӑнӑшӗ 1 метра ҫывхарса пырать. Сахал мар ку, анчах юр татах ҫӑвӗ-ха.
Кӗҫӗрех юр ҫума тытӑнӗ, ҫил-тӑман вӗҫтерӗ, вырсарникун кӑна чарӑнӗ. Тунтикун кӑнтӑрла хыҫҫӑн вара каллех юр ҫума тытӑнӗ, анчах хальхинче йӗпе юр ӳкме пуҫлӗ. Вӑл ытларикун та ҫӑвӗ. Вырӑнӑн-вырӑнӑн вара ҫумӑр ӳкӗ.
Ырантан термометр «плюс» таран хӑпарма пуҫлӗ. Юнкун вара пире уяр ҫанталӑк савӑнтарӗ. Анчах сивӗтет: ҫӗрле термометр -10 – -15 градус таран кӑтартӗ.
Эрнен иккӗмӗш ҫурринче юр кӑштах кӑна ҫӑвӗ, сивӗрех пулӗ: термометр -5 – -10 градус кӑтартӗ.
Канадӑри Йорк университетӗнчи тӗпчевҫӗсем ҫӗнӗ тӗпчев ирттернӗ. Вӗсем кайӑксене ҫутҫанталӑкра сӑнани (бёрдвотчинг) ҫыннӑн пуҫ мимине епле витӗм кӳнипе кӑсӑкланнӑ. Эксперимента 22-рен пуҫласа 79 ҫулчченхи 48 ҫын хутшӑннӑ. Вӗсенчен ҫурри кайӑксене нумай вӑхӑт хушши сӑнанӑ, ыттисем – ҫӗнӗ ҫынсем пулнӑ.
Тӗпчевҫӗсем хутшӑнакансене ытла та пӗрешкел курӑнакан кайӑксен ӳкерчӗкӗсене кӑтартнӑ. Вӗсен пӗр тӗслӗ икӗ кайӑка 10 ҫеккунт хушшинче тупмалла пулнӑ. Ҫак вӑхӑтра тӗпчевҫӗсем ҫынсен пуҫ мимин ӗҫне сӑнаса тӑнӑ.
Паллӑ ӗнтӗ, опытлӑ орнитологсем ҫӗнӗ ҫынсенчен икӗ хут нумайрах кайӑк тӗсӗсене палласа илнӗ. Ҫав вӑхӑтрах вӗсен пуҫ мимин виҫӗ пайӗнче — объектсене палласа илессишӗн, куҫпа курассишӗн, тимлӗхшӗн тата астӑвӑмшӗн яваплӑ вырӑнсенче — хастарлӑх ӳснӗ.
Тӗпчев кӑтартнӑ тӑрӑх, ҫулсем иртнӗҫемӗн пуҫ мимин тытӑмӗ пурин те хавшать, анчах кайӑксене сӑнакансен ҫак улшӑнусем вӑйлах палӑрмаҫҫӗ. Ҫакӑ кайӑксене сӑнани пуҫ мимине ватӑлассинчен хӳтӗлеме тата ҫӗнӗ условисене хӑнӑхма пулӑшнине пӗлтерет.
Пуш уйӑхӗ сивӗ е ӑшӑ пулӗ? «Ҫанталӑк 21» сайт вӑл мӗнле пулассине пӗлтернӗ.
Уйӑхӑн пӗрремӗш ҫурринче ҫанталӑк хӗллехи пекех сивӗ пулӗ. Пӗрремӗш декада вӗҫӗнче-иккӗмӗш декада пуҫламӑшӗнче самай сивӗтӗ: ҫӗрлесерен термометр 17-22 градус кӑтартӗ, хӑш-пӗр ҫӗрте — тата сивӗрех. Ҫав вӑхӑтрах юр та ҫӑвӗ, ҫавна май юр хулӑнӑшӗ ӳсӗ.
Пушӑн 19-мӗшӗ хыҫҫӑн кӑна ӑшӑтӗ. Кӑнтӑрласерен 5-10 градус таран ӑшӑтӗ, каҫсерен 6-11 градус сивӗ пулӗ. Пӗтӗмӗшле илсен, пуш уйӑхӗнче сывлӑш температури климат нормипе килӗшӳллӗн пулӗ, нӳрӗк вара – нормӑран ытларах. Юр майӗпен ирӗлсе пырӗ, уйӑх вӗҫнелле юр хулӑнӑшӗ 70 сантиметра ҫитӗ.
Ку эрнере те юр ҫӑвӗ. Кун пирки Телеграмри «Пуринчен малтан» каналта пӗлтернӗ.
Юр ыран кӑнтӑрла хыҫҫӑн ҫума тытӑнӗ те кӗҫнерникун кӑна чарӑнӗ. Анчах хальхинче вӑйлах ҫумӗ – виҫӗ кунта 5-10 см таран ҫуса лартӗ.
Сывлӑш температури 4-9 градуспа танлашӗ.
Канмалли кунсенче ӑшӑтӗ. Вырсарникун, татах юр ҫӑвӗ.
«Ҫанталӑк 21» сайт пӗлтернӗ тӑрӑх, Ҫӑварнин юлашки кунӗнче ҫанталӑк сивӗ пулӗ.
Шӑматкун ҫӗрлех сивӗтме тытӑнӗ: термометр 10-15 градус кӑтартӗ, хӑш-пӗр тӑрӑхра – 20 градус таранах. Вырсарникун уяр ҫанталӑк тӑрӗ. Тунтикун республикӑн ҫурҫӗр-анӑҫ енче, ҫав шутра Шупашкарта та, кӑштах юр ҫукалӗ, ҫил-тӑман вӗҫтеркелӗ. Ытти тӑрӑхра юр пулмӗ. Термометр 1-6 градус сивӗ кӑтартӗ, анчах ҫил вӑйланнине пула сивӗрех пек туйӑнӗ. Ытларикун юр ҫумӗ. Кайран вара каллех ҫума тытӑнӗ, нарӑс вӗҫлениччех чарӑнмӗ. Анчах унчченхи пек вӑйлах ҫумӗ.
Малтанлӑха пӗлтернӗ тӑрӑх, хальлӗхе ҫуркуннехи ӑшӑ туйӑнмӗ. Ҫитес икӗ эрнере хӗллехи пек ҫанталӑк пулӗ-ха, термометр 2-7 градус сивӗ кӑтартӗ. Пуш уйӑхӗн варринче кӑна ӑшӑтас шанчӑк пур.
Паян каллех юр ҫума пуҫлӗ. Ҫапла пӗлтерет «Ҫанталӑк 21» сайт.
Шупашкарта 15 сехетре юр ҫума пуҫлӗ те каҫхи 10 сехетчен вӑйлах ҫӑвӗ, ҫил-тӑман вӗҫтерӗ. Ҫак вӑхӑтра, 6 сехет хушшинче, 10 см хулӑнӑш юр ҫуса лартӗ. Пӗр талӑкра юр хулӑнӑшӗ тепӗр 15-20 см таран ӳсӗ.
Ҫӗрле ҫил лӑпланӗ, республикӑн кӑнтӑр-анӑҫ енче палӑрмаллах ӑшӑтӗ. Анчах ыран ирхине сивӗ сывлӑш ҫывхарӗ те ҫил каллех вӑйланӗ. Ытларикун кӑнтӑрла хыҫҫӑн юр ҫума чарӑнӗ, уяртма пуҫлӗ. Юнкун уяр ҫанталӑк пулӗ, анчах 20-25 градус таран сивӗтӗ.
Малтанлӑха пӗлтернӗ тӑрӑх, кӗҫнерникун Мускавра юр вӑйлах ҫӑвӗ, анчах вӑл Чӑваш Ене ҫитмӗ.
Прогноз кӑштах улшӑннӑ. Ҫитес вӑхӑтра пӑрлӑ ҫумӑр мар, юр ҫӑвӗ. Ҫапла пӗлтерет «Ҫанталӑк 21» сайт. Ыранччен юр ҫӑвӗ, кӑнтӑрла ӑшӑтӗ, каҫхине 0-5 градус сивӗтӗ, ҫил-тӑман тухӗ. Шӑматкун каҫхине ҫумӑр ҫӑвӗ, анчах темиҫе сехетренех йӗпе тата типӗ юр ӳкме пуҫлӗ. Вырсарникун ирхине кӑна ҫума чарӑнӗ – кӑнтӑрла кӑштах уяртӗ, 2-4 градус ӑшӑ пулӗ.
Тунтикун каллех юр ҫума пуҫлӗ, 4-9 градус сивӗтӗ. Ҫитес эрне варринче вара ҫӗрлесерен 20-25 градус таран сивӗтӗ. Кӑнтӑрласерен уяртӗ. Юнкун ҫил лӑпланӗ. Малтанлӑха пӗлтернӗ тӑрӑх, эрне вӗҫӗнче каллех юр ҫума пуҫлӗ.
Йӗпреҫ районӗнчи Ҫӗрпӳел ялӗнче пурӑнакан кинемей юр вӑйлӑ ҫуса лартнӑ хыҫҫӑн пӳртрен тухайман. Ватӑ ҫын ҫухалса кайман — 02 номерпа шӑнкӑравласа пулӑшу ыйтнӑ.
Ун патне йӗрке хуралҫисем пырса ҫитнӗ. Участковӑйпа ҫул-йӗр инспекторӗ кинемей пӳрчӗ патне пыракан ҫула ҫур сехетре тасатса панӑ, ватӑ ҫын урама тухма пултарнӑ.
«Ҫанталӑк 21» сайт пӗлтернӗ тӑрӑх, республикра кӗҫех йӗпе юр, пӑрлӑ ҫумӑр ҫӑвӗ.
Эрнекун кӑнтӑрлаччен йӗпе юр ҫӑвӗ, унтан – ҫумӑр. Шӑматкун ҫӗрле тата вырсарникун кӑнтӑрлаччен вӑйлӑрах ҫума пуҫлӗ: республикӑн анӑҫ енче – ҫумӑр, тухӑҫ енче – пӑрлӑ ҫумӑр. Ҫулсем кӑна мар, йывӑҫсемпе пралуксем те пӑрлакланӗҫ.
Вырсарникун термометр 1-3 градус ӑшӑ кӑтартӗ. Тунтикун тата ытларикун йӗпе юр ҫӑвӗ. Паян каҫ енне ҫил вӑйланӗ, темиҫе кун лӑпланмӗ.
Малтанлӑха пӗлтернӗ тӑрӑх, ҫитес эрнере каллех сивӗтӗ.
+3.3 °C