Сайта кӗр | Регистраци | Сайта кӗрсен унпа туллин усӑ курма пулӗ
 +9.3 °C
Выртакан чул мӑкланать, ҫӳрекен чул якалать.
[ваттисен сӑмахӗ]
 

Чӑвашлӑх: Асамлӑ ҫӗршывсем

Туянатӑп Чăваш Наци библиотеки 1996, 1997, 2000, 2004, 2009, 2013, 2014 çулсенче кăларнă ...
Паллашу Ялта пуронатоп, начал привычкосемсер, ещместеп туртмастоп. Хелп паллашас тетеп.х...
Паллашу Салам. Эпĕ Çтерлĕ (Пушкăрт респ.) хулинчен. Чăвашла калаçакан туссене шыратăп. Ÿ...
Аçтахар Плотников 06.11.2021 22:43 | 1229 хут пӑхнӑ
Харпӑр шухӑш Чӑвашлӑх

Юхма Мишши хатӗрленӗ «Ылтӑн ҫӳпҫе» кӗнекери статьясемпе малалла паллаштаратпӑр (ку ӗҫе тахҫантанпах тӑвайманччӗ-ха...). Аса илтеретпӗр, кӗнекен иккӗмӗш ячӗ — «Чӑваш сӑмахӗсен вӑрттӑнлӑхӗ». Ӑна 1993 ҫулта кӑларнӑ («Вучах» библиотекинче).

«Сарӑ кун ҫӗршывӗнче» юмаха пӗлмен чӑваш ҫынни ҫук ӗнтӗ паллах. Мӗнле ҫӗршыв-ха вӑл? Унта вӗҫӗ-хӗррисӗр уй-хир, ҫеҫенхир е пушхир, ут кӗтӗвӗсем тем чухлӗ, ҫынсем пуян та телейлӗ пурӑнаҫҫӗ, ытти ҫӗрте тертленсе ҫӳрекен паттӑрсем те унта ҫитсен телей тупаҫҫӗ. Ку вӑл пирӗн асаттесем хӑйсен ӗлӗк-авал пурӑннӑ аслӑ ҫеҫенхирлӗ ҫӗрӗсене сӑнласа хӑварни е тата ӗмӗт ҫӗршывӗ пулма пултарать, ӗмӗтре ҫуратнӑ кӗтесе Телей тӗнчи, Телей ҫӗршывӗ тени те пур. Кун пек шутласа е ӗмӗтленсе каланӑ ҫӗршывсем ытти халӑхсен те пур. Калмӑксем ӑна Бумба, вырӑссем — Беловодье, тенӗ. Иртнӗ ӗмӗрте Урал казакӗсем ҫав Беловодьене шыраса Хура тинӗс урлӑ кайса пӗтӗм тӗнчене ҫаврӑннӑ та тупаймасӑрах Владивосток урлӑ каялла таврӑннӑ, ун ҫинчен В.Г. Короленко писатель хай вӑхӑтӗнче питӗ тӗплӗ очерк ҫырса кӑларнӑ.

Чӑвашсен асамлӑ ҫӗршыв пирки калани чылай тӗл пулать. Тепӗр ҫӗрте ҫав ҫӗршыва Сарҫанталӑк тенӗ. «Сарҫанталӑка юмахсенче асӑнаҫҫӗ... вӑл сар-ҫанталӑк эпӗр порнакан ҫутҫанталӑкран аялта», тесе ҫырни пур Ашмарин словарӗнче.

 

Хушса калани.

Бумба текен асамлӑ ҫӗршыва калмӑксем чӑнах та асӑнаҫҫӗ. Тӗнче тетелӗнче ун пирки шыраса пӑхсан пит нумай тупма пулать. Юмахсенче кӑна мар асӑнаҫҫӗ, вӑл асамлӑ ҫӗршыв ячӗпе туристсене те хӑйсем патне йыхравлаҫҫӗ. Ку ӗнтӗ, хайхи пирӗн «Амазони» проекчӗ пек.

Вырӑссен Беловодье пирки каласа тӑрасси те ҫук. 2019 ҫулта ҫак ятпа сериал та ӳкернӗ, ӑна СТС телеканалпа кӑтартнӑ. Википеди, ҫак ҫӗршыв пирки каласа панӑ май, ҫӗршыв ячӗ 18-мӗш ӗмӗрти халапран тухни пирки асӑнать. Унсӑр пуҫне Раҫҫейре икӗ яла ҫак ятпа палӑртнӑ. Пӗри пирӗнтен инҫе мар, Чӗмпӗр облаҫӗнчи Карсун районӗнче вырнаҫнӑ. Ял Сӑр юханшывӗ хӗрринче ларать, унта тутарсемпе мордвасем (мӑкшӑ е ирҫе пулнине палӑртман) ытларах пурӑнаҫҫӗ. Тепӗр ял вара Свердлов облаҫӗнчи Каменск-Уральский хулан округне кӗрет. Унӑн малтанхи ячӗ Кӗҫӗн Бортников пулнӑ тет. Хальхи ята вара шӑп та лӑп Беловодье ҫӗршыва шыранин халапӗпе ҫыхӑнтараҫҫӗ. Ӗлӗк кунта вырӑссем кӑна пурӑннӑ, хальхи вӑхӑтра пушкӑртсем те тӗпленнӗ.

Беловодье ҫӗршывӗ Короленкона ҫеҫ мар, ытти вырӑс ҫыравҫисене те пит кӑсӑклантарнӑ. Лев Толстойпа Максим Горький ҫак асамлӑ ҫӗршыв ҫинчен нумай ҫырнӑ, Николай Рерих вара Алтайра темиҫе уйӑх хушши ҫак ҫӗршыва шыраса ҫӳренӗ.

Асамлӑ ҫӗршывсен йышӗнче ҫавӑн пекех Шамбалӑна, Анлантидӑна, Шангри-Лана асӑнма пулать. Хӑшӗ-пӗрине ҫыравҫӑсем шутласа кӑларнӑ, теприсене авалхи текстсенче тӗл пулма май пур. Паянхи кун, литературӑра фэнтези стилӗ самай анлӑ сарӑлнӑ вӑхӑтра, унашкал асамлӑ ҫӗршывсен ячӗсем пит нумай.

Ашмарин хатӗрленӗ сӑмах кӗнекинче асӑннӑ Сарҫанталӑк пирки калас пулсан вара ун пирки асӑнни чӑн та пур. «Сап-сар ҫанталӑк» тата «сар-ҫанталӑк». Икӗ тӗслӗхе те пӗр вырӑнта, Элӗк районӗнчи Яккушкӑнь ялӗнче, ҫырса илнӗ.

Редакцирен: Статьяна вырнаҫтарни редакци автор шухӑшӗпе килӗшнине пӗлтермест.

#калмӑксем, #чӑвашсем, #халӑх пултарулӑхӗ, #культура, #чӑвашлӑх, #чӑваш чӗлхи

 

Ҫавӑн пекех пӑхӑр

«Атӑл юрри» журнала халалланӑ конференци иртет
2020, 10, 30
Мускавра пурӑнакан хӗр чӑваш пуканисене ӳкерет
2021, 01, 22
Тӗмен тӑрӑхӗнче чӑвашла савӑннӑ
2021, 02, 22
Чӑваш культурипе Лондонра паллаштарӗҫ
2021, 10, 26
Элтепер ЧНКна ҫӗнӗлле ӗҫлеме сӗннӗ
2021, 11, 02

Комментариле

Сирӗн ятӑp:
Анлӑлатса ҫырни:
B T U T Ячӗ1 Ячӗ2 Ячӗ3 # X2 X2 Ӳкерчӗк http://
WWW:
ӐӑӖӗҪҫӲӳ

Пурӗ кӗртнӗ: 0 симв. Чи пысӑк виҫе: 1200 симв.
Сирӗн чӑвашла ҫырма май паракан сарӑм (раскладка) ҫук пулсан ӑна КУНТАН илме пултаратӑр.

Эсир усӑ курма пултаракан Wiki тэгсем:

__...__ - сӑмаха каҫӑ евӗр тӑвасси.

__aaa|...__ - сӑмахӑн каҫине тепӗр сӑмахпа хатӗрлесси («...» вырӑнне «ааа» пулӗ).

__https://chuvash.org|...__ - сӑмах ҫине тулаш каҫӑ лартасси.

**...** - хулӑм шрифтпа палӑртасси.

~~...~~ - тайлӑк шрифтпа палӑртасси.

___...___ - аялтан чӗрнӗ йӗрпе палӑртасси.


Orphus

Баннерсем

Шутлавҫӑсем

 
Сайт пирки | Пулӑшу | Статистика
(c) 2005-2018 Chuvash.Org | МИХ пек регистрациленӗ свидетельство номерӗ: 2017 ҫулхи нарӑсӑн 3-мӗшӗнче алӑ пуснӑ ЭЛ № ФС 77 - 68592. Свидетельствӑна Ҫыхӑну, информаци технологийӗ тата массӑллӑ коммуникаци сферине тӗрӗслесе тӑракан федераллӑ служба (Роскомнадзор) панӑ.
Сайтри материалсене (ытти ҫӑлкуҫсенчен илнисемсӗр пуҫне) CreativeCommons Attribution-ShareAlike 3.0 лицензипе килӗшӳллӗн усӑ курма пулать. Сайтпа ҫыхӑннӑ ыйтусене кунта ярӑр: site(a)chuvash.org