Ҫу уйӑхӗн 10-мӗшӗнче Василий Дмитриев (Мӗтри Ваҫлейӗ) (10.05.1906-29.08.1977) физиолог, биологи наукисен кандидачӗ ҫуралнӑранпа 110 ҫул ҫитнӗ.
Вӑл Етӗрне уесӗнчи (халӗ Красноармейски районнее кӗрет) Ҫирӗклӗ ялӗнче ҫуралнӑ. Шупашкарти педагогика техникумӗнчен, Н.К. Крупская ячӗллӗ Коммунистсен воспитанийӗн академийӗнчен, Ленинградри медицина институтӗнчен, В.М. Бехтерев ячӗллӗ институтри аспирантурӑран вӗренсе тухнӑ.
1947-1950 ҫулсенче И.П. Павлов ячӗллӗ Ленинградри медицина институтӗнче преподавательте, 1950-1958 ҫулсенче Ленинградри педиатри медицина институтӗнче ӗҫленӗ. 1960-1964 ҫулсенче Ленинградри радиаци гигиенин наукӑпа ӑслӑлӑх институтӗнче ӗҫленӗ.
Физиологипе гигиена енӗпе 40 ытла аҫлӑлӑх ӗҫе ҫырнӑ. Вӑл пуҫ мимипе нерв тытӑмне тӗпченӗ, унӑн ӗҫӗсем ГДРта, Чехословакире, Болгаринче тата ытти хӑш-пӗр ҫӗршывра пичетленсе тухнӑ.
Чӑвашла сӑвӑсем, калавсем тата очерксем те ҫырнӑ.
Красноармейскинче «Ял пурнӑҫӗ» район хаҫачӗн парнисемшӗн ӑмӑрту иртнӗ. Старта ҫӑмӑл атлетсем тухнӑ.
МАХри «Хыпар-Вести Чувашии» каналта пӗлтернӗ тӑрӑх, ҫӑмӑл атлетсен эстафетине кӑҫал Раҫҫейри Халӑхсен пӗрлӗхӗн тата Чӑваш Республикинчи Халӑхсен туслӑхӗн ҫулталӑкне халалланӑ.
Ӑмӑртӑва садике ҫӳрекенсен, шкул ачисен, предприяти-организацире ӗҫлекенсен, ветерансен пӗрлештернӗ 23 команди хутшӑннӑ.
Спортсменсене Красноармейски округӗн пуҫлӑхӗн ҫумӗн тивӗҫӗсене пурнӑҫлакан Олег Николаев, «Хыпар» издательство ҫурчӗн директорӗ - тӗп редакторӗ Дмитрий Моисеев, «Ял пурнӑҫӗ» хаҫат редакторӗ Валентина Багадерова ӑнӑҫу суннӑ.
Ҫӗнтерӳҫӗсене кубоксемпе, дипломсемпе, медальсемпе тата асӑнмалӑх парнесемпе хавхалантарнӑ.
40 ҫулти хӗрарӑм Аслӑ Британири арҫын вилмелле чирлӗ тесе ӗненнӗ те укҫасӑр тӑрса юлнӑ. Ҫапла вӑл ӑна 800 пин тенкӗ ытла куҫарса панӑ.
Ку Красноармейски округӗнчи хӗрарӑмпа пулса иртнӗ. Вӑл сусӑр ача ӳстерет, тӗрлӗ ыркӑмӑллӑх чатӗсенче тӑрать. Вӗсенчен пӗринче ун патне хӑйӗнпе «ют ҫӗршыв арҫынни» тесе паллаштарнӑ ҫын ҫырнӑ. Вӑл чирлӗ имӗш, виличчен сусӑр ачасене 2,5 млн доллар парса хӑварасшӑн, укҫана посылкӑпа янине пӗлтернӗ. Хайхи арҫын укҫан /5 пайне хӗрарӑма хӑйӗн валли хӑварма ирӗк панӑ.
Анчах хӗрарамӑн таможньӑшӑн, ытти тӑкакшӑн кӑна тӳлемелле имӗш. Ҫапла вӑл хӑй пухса пынӑ 820 ытла пин тенкине куҫарса панӑ.
Пӑрлӑ ҫумӑра, ҫил вӑйланнине пула республикӑри тӑватӑ округра – Муркаш, Хӗрлӗ Чутай, Красноармейски тата Шупашкар округӗсенче – 58 ял ҫутӑсӑр юлнӑ.
Пӗтӗмпе – 33 социаллӑ пӗлтерӗшлӗ объект, 6,5 пин ҫурт, вӗсенче 15 пин ытла ҫын пурӑнать. Авариллӗ бригадӑсем вырӑна тухнӑ, ӗҫлеҫҫӗ. Ӗҫ хӑвӑртрах пытӑр тесе Самар тата Чӗмпӗр облаҫӗсенчен, Мордва Республикинчен тепӗр 15 экипаж пулӑшма ҫитнӗ. Вӗсем Шупашкар, Муркаш, Красноармейски округӗсенче тата Ҫурҫӗр поселокӗнче ӗҫлеҫҫӗ.
Тӳре-шара лару-тӑрӑва сӑнаса тӑрать. Электроэнергие ҫывӑх вӑхӑтра пама шантарнӑ.
Паян, ака уйӑхӗн 19-мӗшӗнче, Василий Яковлев (Тоймак) (19.04.1911-01.11.1978) ҫыравҫӑ тата журналист ҫуралнӑ.
Вӑл Етӗрне уесӗнчи (халӗ Красноармейски муниципалитет округне кӗрет) Шупуҫ ялӗнче ҫуралнӑ.
Ял каччи Свердлов ячӗллӗ Коммунистсен аслӑ ял хуҫалӑх университетӗнчен 1936 ҫулта вӗренсе тухнӑ. Унсӑр пуҫне КПСС Тӗп комитечӗн Аслӑ парти шкулӗнче те вӗреннӗ.
Ӗҫ биографине 1931 ҫулта «Канаш» (халӗ «Хыпар») хаҫатри литература ӗҫченӗнчен пуҫланӑ. Мускаври «Коммунар» хаҫатра яваплӑ секретарьте тӑрӑшнӑ. «Чӑваш коммуни» хаҫатра яваплӑ секретарь, редакторӑн заместителӗ пулнӑ. «Правда» хаҫатра та ӗҫленӗ.
1952-1954 ҫулсенче «Коммунизм ялавӗ» (халӗ — «Хыпар»), 1958-1959 ҫулсенче «Советская Чувашия» хаҫатсен редакторӗ пулнӑ. КПСС Чӑваш обкомӗнче тӑрӑшнӑ. 1960-1972 ҫулсенче «Капкӑн» журнал тӗп редакторӗ пулнӑ.
Унӑн кӗнекисем: «Кулма пӗлекен телейлӗ», «Мӗн вӑл сатира?», «Огрехи и помехи».
Красноармейски муниципаллӑ округне кӗрекен Сурӑмхӗрри ялӗнче стадион тума пуҫланӑ. Вырӑнти хастар, Зинаида Михайлова, «Контактра» халӑх тетелӗнчи хӑйӗн страницинче пӗлтернӗ тӑрӑх, «ялти хастарсен пуҫарӑвне Красноармейски муниципалитет округӗн пуҫлӑхӗ Павел Семенов тата Карай территори пайӗн ертӳҫи Геннадий Сверчков ырласа йышӑннӑ, май пур таран пулӑшма шантарнӑ».
Стадиона туса пӗтерсен унта мини-футбол тата волейбол выляма май килӗ.
Зинаида Михайлова хыпарланӑ тӑрӑх, ҫав стадиона тӑвасса ачасемпе ҫамрӑксем хавхаланса кӗтеҫҫӗ. Ачасем спортпа туслӑ пулни калама ҫук лайӑх, паллах.
Спорт лапамӗ Карай ялӗнчен килекен ҫул хӗрринче, Сурӑмхӗрри ялӗ ҫывӑхӗнче, пулӗ. Унӑн тӑршшӗ — 50 метр, сарлакӑшӗ — 35 метр.
Красноармейскинчи тӗп вулавӑшра Чӑваш Республикин культурӑн тава тивӗҫлӗ ӗҫченӗ, «Ял пурнӑҫӗ» хаҫат журналисчӗ, ҫыравҫӑ, Нестер Янкас ячӗллӗ пӗрлӗх лауреачӗ, Чӑваш наци конгресӗн Трак енри уйрӑмӗн хастарӗ Юрий Борисовӑн 65 ҫулхине уявлама пуҫтарӑннӑ.
Трак енӗн хастарӗ Зинаида Михайлова халӑх тетелӗнчи хӑйӗн страницинче пӗлтернӗ тӑрӑх, Юрий Борисов — 11 кӗнеке авторӗ. Юрий Зиновьевичӑн юратнӑ мӑшӑрӗ — Татьяна Борисова — педагог, ӳнерҫӗ, ҫыравҫӑ. Вӑл — 7 кӗнеке авторӗ. Телейлӗ мӑшӑрӑн 5 ача тата 3 мӑнук.
Эпир вара хамӑртан ҫакна хушса калар. Юрий Зиновьевич журналист ҫеҫ мар, краевед та. Вӑл Красноармейски районӗнчи Упи ялӗнче ҫуралнӑ. Шупашкарти аслӑ шкулта историпе филологи факультетӗнчен вӗренсе тухнӑ. 40 ҫул ытла «Ял пурнӑҫӗ» хаҫатра ӗҫлет. 2021 ҫулта ӑна «Чӑваш Республикинчи Красноармейски районӗн умӗнчи тава тивӗҫлӗ ӗҫсемшӗн» медальпе чысланӑ.
Елчӗк округӗнче аграрисем кӗрхи культурӑсене апатлантарма тухнӑ. Ку – ҫурхи ака-суха ӗҫӗсен пӗрремӗш тапхӑрӗ.
Чи малтан ку ӗҫсене «Прогресс» акционерсен обществи пурнӑҫлама тытӑннӑ. Хуҫалӑхӑн 900 гектар ҫинчи культурӑна апатлантармалла. Хальхи вӑхӑтра 150 гектар кӗрхи тулӑпа 50 гектар кӗрхи ыраша апатлантарнӑ. Ку ӗҫе вӗсем «Туман-2» агрегат пулӑшнипе пурнӑҫлаҫҫӗ. Ҫавӑн пекех хуҫалӑхри специалистсем тӑрӑшса ӗҫлеҫҫӗ. Вӗсем ку ӗҫсене вӑхӑтра вӗҫлеме палӑртаҫҫӗ.
Красноармейски округӗнче ҫурхи уй-хир ӗҫӗсем пуҫланнӑ.Хире чи малтан «Таябинка» агрофирма тухнӑ. Ҫитес вӑхӑтра «Красное Сормово» тата «Караево» хуҫалӑхсем ӗҫе пуҫӑнмалла.
Чӑваш Енре ейӳ сарӑлсах пырать. Юлашки талӑкра Мӑн Ҫавал юханшывӗ Ҫӗрпӳ округӗнчи Туҫи ялӗ патӗнче ҫур метр ытла хӑпарнӑ, 817 сантиметр ҫӳллӗшне ҫитнӗ. Ку – хӑрушлӑх кӑларса тӑратакан кӑтарту. Мӑн Ҫавал шывӗ Тихвин мӑнастирӗ патӗнче федераци ҫулӗ патне пынӑ.
Ҫавӑн пекех Ҫӗрпӳ округӗнче «Звездный» ача-пӑча лагерӗн пӗр пайне шыв кӗнӗ. Кайрикас тата Ҫӗнӗ Сала ялӗсенчи виҫӗ хушма хуҫалӑха ейӳ шывӗ ҫитнӗ.
Пӑрачкав округӗнче те лару-тӑру ҫивӗч. Кудеиха ялӗ патӗнче Киря юханшывӗ ҫыранран тухса асфальт ҫул ҫине ҫитнӗ. Ку ҫул – Кудеиха, Кожевенное, Сиява тата Гарт ялӗсене илсе ҫитерекен пӗртен-пӗр ҫул.
Ака уйӑхӗн 7-мӗшӗ тӗлне республикӑра ейӳрен пӗтӗмпе 59 ҫурт шар курнӑ. Патӑрьел, Канаш, Красноармейски тата Комсомольски округӗсенче те ейӳ сарӑлнӑ тӗслӗхсем пулнӑ.
Красноармейски районӗнчи Кивьялта 85 ҫулти кинемей пушарта вилнӗ. Пӑтӑрмах пирки Чӑваш Енӗн Инкеклӗ ӗҫсен министерстви МАХри хӑйӗн каналӗнче пӗлтернӗ.
Пушар ҫурҫӗр хыҫҫӑн тухнӑ. Вут-ҫулӑм 110 тӑваткал ытла метр лаптӑк ҫинче алхаснӑ. Шел пулин те, ватӑ ҫын пӳртрен тухайман — инкекре унӑн пурнӑҫӗ татӑлнӑ.
Пушара сӳнтерме Инкеклӗ ӗҫсен министерствин сакӑр ӗҫченӗ тата ятарлӑ икӗ техника вырӑна пырса ҫитнӗ. Ҫӑлавҫӑсем газ баллонне илсе тухса ӗлкӗрнӗ. Вӑл сирпӗннӗ пулсан инкек тата ытларах шар кӑтартма пултаратчӗ тесе пӗлтереҫҫӗ ҫӑлавҫӑсем.
Пушара пӗтӗмпех сӳнтерме 1 сехете яхӑн вӑхӑт иртсе кайнӑ.
Кинемее, шел пулин те, ҫӑлма май килмен. Халӗ унӑн ҫывӑх ҫыннине пысӑкран та пысӑк хуйхӑ пырса ҫапнӑ.
+10.3 °C