"Хыпар" хаҫатӑн паянхи номерӗнче Юхма Мишши хайланӑ "Чӑвашлӑха савса ӗҫлер, тӑванӑм..." самаях пысӑк сӑвӑ ярӑмӗ пичетленнӗ.Сӑвӑри йӗркесем питӗ килӗшрӗҫ:"Чӑвашлӑха савса ӗҫлекен ҫыннӑн Хӗвел пек ячӗ ялкӑштӑр ялан". Тӗрӗс сӑмахсем. Ан тив,эпӗ те "кирлӗ мар ӗҫпе аппаланса " вӑхӑта сая ярса пурӑнам,ман хыҫҫӑн чӑваш ачисене вулама кӗске хайлавсем юлаҫҫӗ. Тен вӗсем паян вулакана кирлех те мар, малашлӑхра кирлӗ пулӗҫ! Мӗншӗн? Мӗншӗн тесе кашни хайлав воспитани темипе ҫыхӑннӑ. Пурнӑҫ яланах пӗр вырӑнта тӑмасть, воспитани те кирлине халӑх туйса илетех.
Малалла...
Тин кӑна тенӗ пек Турцири Ӑстампултан таврӑнтӑм. Хула мана епле курӑнни пирки каласа парас килет.
Маншӑн Ӑстампул чикӗ леш енчи пӗрремӗш хула пулчӗ. Ыттисене курнӑ пулин те ху курнипе танлаштарма ҫук ӗнтӗ. Ӳкерчӗк вӑл ӳкерчӗкех ӗнтӗ, видео та ҫитмест ху курнине.
Чи малтанах мана унти ҫулсем такӑр пулни илӗртрӗ. Машшинсем ҫул тӑрӑх сикменнипе пӗрех. Пирӗн кунта яка ҫулсем ҫук мар ӗнтӗ, анчах унта та пулин урапа (машшин сӑмаха турккӑсем ҫапла калаҫҫӗ, пирӗн те ӑнах усӑ курмалла тесе шутлатӑп) сиксе илет. Ӑстампулта, эпир ҫӳренӗ ҫулсем ҫинче, саплӑкласа юсанине курмарӑм.
Пирӗн сайта та асӑнни тӗлӗнтерчӗ, уйрӑмах передача пуҫламӑшӗнче :)
«Чӑваш» сӑмах епле пулса кайни пирки кам мӗн кӑна шутласа кӑлармасть пулӗ? Пӗрисем «сӑвас» (сӑвар) халӑх ятӗнчен пулнӑ теҫҫӗ, теприсем «йӑваш» сӑмаха асаилеҫҫӗ, виҫҫӗмӗшсем — Чӑваш-паттӑра. Юлашки вӑхӑтра тепӗр юхӑм ҫуралчӗ теме пулать — чӑваша «ҫӑваҫӑ» (ҫӑва+ҫӑ) сӑмахпа ӑнлантарса парасшӑн.
Анчах та чылайӑшӗ ман шутпа пӗр пӗчӗк япала пирки манаҫҫӗ — «-ҫӑ/-ҫӗ» аффикс ӗлӗкрех урӑхларах илтӗннӗ, вӑл «-чӑ/-чӗ» пек янранӑ. Инҫе кайма та кирлӗ мар, пирӗн ума «элчӗ», «тимӗрчӗ» сӑмахсем аса килеҫҫӗ. Ку — пӗрре.
Иккӗмӗшӗнчен вара мӗнле халӑх хӑйне вилнисен тӗнчипе, ҫӑвапа ҫыхӑнтарса калӗ?
Юхма Мишшин сава йерекисем килешрес.
Ӑстампул хули
1236-2013 = 777 лет: Три чувашские Семёрки
Семинар в Старом Убее 
Процессы билингвизма Чувашей и развитие чувашского языка
+5.3 °C