
Бингемтон тата Бригам Янг университечӗсен ӑсчахӗсем ача чухне ҫынран ютшӑнни ҫитӗнсен эрех ӗҫес кӑмӑла ӳстерме пултарнине палӑртнӑ. Тӗпчевҫисем йӗкехӳресем ҫинче эксперимент ирттернӗ. Вӗсене икӗ ушкӑна пайланӑ: пӗрисем хӑйсен йышӗнче ӳснӗ, теприсене вара пӗчӗк чухне уйӑрса усранӑ.
Ҫитӗнсен ыттисенчен ютшӑнса ӳснӗ чӗрчунсен хӑраса пӑшӑрханни вӑйлӑрах палӑрнӑ, вӗсем уҫӑ вырӑнсенчен пӑрӑннӑ. Каярахпа ӑсчахсем вӗсене шывпа спирт хутӑшӗнчен пӗрне суйласа илме сӗннӗ. Уйрӑмшарӑн ӳснӗ йӗкехӳресем эрехе нумайрах суйланӑ.
Ӑсчахсем ку чӗрчунсен пуҫ мимийӗ мӗнле ӗҫленине тӗпченӗ. Эрех ӗҫсен вӗсен дофамин шайӗ сахалрах улшӑннӑ. Ҫавӑнпа та тивӗҫлӗ витӗм илес тесе вӗсен организмне ытларах спирт кирлӗ пулнӑ. Пӗчӗк чухнехи стресс пуҫ мимин химилле реакцине тӗплӗн улӑштарнӑ.
Малашне тӗпчевҫӗсем ҫак улшӑнусен никӗсӗнчи белоксемпе клетка процесӗсене тӗпчеме палӑртаҫҫӗ. Ку эрех чирӗнчен сиплемелли ҫӗнӗ меслетсем тупма пулӑшмалла, уйрӑмах — ачалӑхри йывӑрлӑхсемпе ҫыхӑннӑ лару-тӑрура.
Иртнӗ ҫул ӗҫкӗ-ҫикӗ вӑхӑтӗнче ултӑ ача пурнӑҫран уйрӑлса кайнӑ. Чуна ҫӳҫентерекен ҫак цифрӑсене республикӑн сывлӑх сыхлав министрӗ Алла Самойлова правительство ларӑвӗнче асӑнса хӑварнӑ. Тӗлӗнмелле пек те, анчах хӑш-пӗр ашшӗ-амӑшӗ тӗпренчӗкӗн ҫуралнӑ кунне уявланӑ пирки шӑпӑрланӗсем пирки манса каять иккен. Юратнӑ ывӑл-хӗрӗн сывлӑхӗшӗн черкке хыҫҫӑн черкке ҫӗклесе тӳнсе каяҫҫӗ курӑнать те...
Пӗчӗккисем вилнӗ тӗслӗхсем пӗлтӗр унчченхи ҫулхинчен 22 процент нумайланнӑ. Ҫапла вара ҫулталӑка ҫитмен 91 пепке ҫут тӗнчепе киленеймесӗрех куҫне хупнӑ. ЧР сывлӑх сыхлав министрӗ вилӗмсен ытларах сӑлтавне тулаш текен ӑнлавпа ҫыхӑнтарнӑ. Кунта, сӑмахран, пӗрле ҫывӑрма выртсан амӑшӗсем тӗпренчӗкӗсене кӑкӑрпа хӗстерсе лартнине е тата апатлантарнӑ чух ача чыхланса кайса вилнине кӗртмелле.
Ҫут тӗнчене килекенсен шучӗ вара пӗлтӗр хутшӑннӑ. Пӗлтӗр виҫӗм ҫулхинчен 1307 ача нумайрах ҫуралнӑ. Юлашки 20 ҫул хушшинче халӑх шучӗ пуҫласа естествӑлла майпа ӳснӗ. Ку вӑл ҫуралакансен шучӗ вилекенсенчен йышлӑрах пулнине пӗлтерет.
