Чӑваш Енре ҫурхи сунар тапхӑрӗ пуҫланнӑ. Вӑл паянтан пуҫласа ака уйӑхӗн 30-мӗшӗччен пырӗ.
Сӑмах май каласан, пирӗн тӑрӑхра сунар улӑх-ҫаранне икӗ зонӑна уйӑрнӑ: пӗрремӗш тата иккӗмӗш. Кашни зонӑра сунар тапхӑрне палӑртнӑ.
Пӗрремӗш зонӑна Улатӑр, Патӑрьел, Йӗпреҫ, Комсомольски, Пӑрачкав, Шӑмӑршӑ, Ҫӗмӗрле, Елчӗк тӑрӑхӗсем кӗреҫҫӗ.
Иккӗмӗш зонӑра — Элӗк, Вӑрнар, Канаш, Куславкка, Красноармейски, Хӗрлӗ Чутай, Сӗнтӗрвӑрри, Муркаш, Вӑрмар, Ҫӗрпӳ, Шупашкар, Етӗрне, Тӑвай районӗсем.
Элӗкри Октябрь урамӗнчи территорие кӗҫех ҫак сӑнӳкерчӗкре кӑтартнӑ пек хӑтлӑлатӗҫ. Ӑна «Пурнӑҫ инфратытӑмӗ» наци проекчӗн «Хӑтлӑ хула хутлӑхне йӗркелесси» федераци проекчӗпе килӗшӳллӗн тӑвӗҫ.
Ӗҫе пӗр тухтӑрпа туса ирттерӗҫ. Ӑна кӑҫалах пуҫӑнӗҫ. Унта тротуарсем, канмалли зонӑсем пулӗҫ, саксем, урнӑсем вырнаҫтарӗҫ, ҫутӑ тӑвӗҫ.
Элӗкри ӳнерсен шкулӗ юсаса ҫӗнетнӗ хыҫҫӑн уҫӑлнӑ. Унта, фасадне улӑштарнӑ, электромонтаж ӗҫӗсене пурнӑҫланӑ, стенасене ҫирӗплетнӗ, шалти водопровода лайӑхлатнӑ.
Ӳнер шкулӗнче «Фортепиано», «Халӑх инструменчӗсем», «Музыка фольклорӗ», «Хореографи пултарулӑхӗ», «Театр ӳнерӗ». Пӗтӗмпе – 300 ытла ача. Унта ӗҫлекенсем шкула ҫӗнетнӗ хыҫҫӑн ачасем тата нумайрах ҫӳреме пуҫласа шанаҫҫӗ.
Красноармейски муниципалитет округне (Трак районне) туса хунӑранпа 90 ҫул ҫитнӗ. Кун пирки Виталий Михайлов хӑйӗн страницинче пӗлтернӗ.
«Красноармейскине малтан Трак ятпа пӗлнӗ, ҫавӑнпа халӗ те ку тӑрӑха Трак Енӗ теҫҫӗ. Ҫурҫӗр енче Шупашкар районӗпе, кӑнтӑрта Канашпа Вӑрнар районӗсемпе, хӗвел анӑҫ енче Элӗкпе Муркаш районӗсемпе тата ҫурҫӗр-хӗвелтухӑҫ енче Ҫӗрпӳ районӗпе чикӗленет. Чӑваш Енре вӑл лаптӑкӗпе чи пӗчӗк район шутланать.
Района Чӑваш АССРӗн Ӗҫ Тӑвакан Тӗп Комитечӗн Йышӑнӑвӗпе килӗшӳллӗн 1935 ҫулхи кӑрлачӑн 9-мӗшӗнче туса хунӑ. Ӑна малтан Трак районӗ тенӗ, каярах, 1940 ҫулта, Красноармейски ятпа улӑштарнӑ. Пирӗн район кун-ҫулӗ ҫакӑнтан кӑна пуҫланмасть, паллах, унӑн тымарӗсем темиҫе ӗмӗр каяллах, сӗм авалах никӗсленнӗ.
Красноармейски районӗн хальхи ҫӗрӗ ҫинче пирвайхи ҫынсем темиҫе пин ҫул каяллах пурӑнма пуҫланӑ. Кун ҫинчен район тӑрӑхӗнче ирттернӗ археологи тӗпчевӗсемпе истори палӑкӗсем ҫирӗплетеҫҫӗ: Ҫӗньял Упи таврашӗнче вырнаҫнӑ авалхи ҫынсем пурӑннӑ вырӑнӗ, Красноармейски ҫывӑхӗнчи Мӑн Шетмӗ юхан шыв хӗрринче вырнаҫнӑ улӑп тӑпри, Кӑмакал ялӗ ҫывӑхӗнчи улӑп тӑпри (пӑхӑр ӗмӗрӗ), Тусай ялӗ ҫывӑхӗнчи Хулату ятлӑ хулаш, Мӑн Шетмӗ яле ҫывӑхӗнчи Мӑн сӑрт ятлӑ хулаш, Кӳлхӗрри Карай ялӗ ҫывӑхӗнчи улӑп тӑпри (тимӗр ӗмӗрӗ), Кӗрекаҫ ялӗ ҫывӑхӗнче вырнаҫнӑ авалхи ҫынсем пурӑннӑ вырӑн тата масар, Янмурҫин ялӗ ҫывӑхӗнчи хулаш (вӑтам ӗмӗрсем).
Чӑваш Енӗн Наци вулавӑшӗн «Мерчен» музыка хӑна пӳлӗмӗнче Земфира Яковлеван «Тури чӑвашсен музыка фольклорӗ» чӑваш халӑх юррисен антологийӗн презентацийӗ иртнӗ.
Земфира Кузьминична — педагог, фольклорист, наци йӑла-йӗрке музыка культурине пухаканӗ тата тӗпчевҫи, Раҫҫей халӑх ҫутӗҫӗн отличникӗ, Чӑваш Республикин тава тивӗҫлӗ вӗрентекенӗ тата тава тивӗҫлӗ культура ӗҫченӗ.
Кӗнеке уявне республикӑри культурӑпа наукӑн тата вӗрентӗвӗн паллӑ ӗҫченесем, пултарулӑх интеллигенцийӗ, журналистсем пуҫтарӑннӑ.
«Тури чãвашсен юрри-кӗвви фольклор» – тури чӑвашсен чӑваш музыка фольклорӗн юрӑ антологийӗ. Кӑларӑма Шупашкар, Ҫӗмӗрле, Хӗрлӗ Чутай, Етӗрне, Элӗк, Муркаш, Красноармейски, Вӑрнар тӑрӑхӗсенчи этнографи экспедицийӗсем пынӑ вӑхӑтра пухса пына материалсем кӗнӗ.
Ӗнер, ҫурла уйӑхӗн 29-мӗшӗнче, Элӗкре арҫын ача чутах кил-ҫуртне ҫунтарса яман. Йӑлтах – пӗр кӗленче бензиншӑн.
Ача килте пӗччен юлсан кӗленчери бензина мунча умне тӑкнӑ та шӑрпӑк чӗртнӗ. Вӑл ҫийӗнчех хыпса илнӗ, ача аллине те пӗҫертсе янӑ. Вӑл ҫулӑма хӑй тӗллӗн сӳнтереймен.
Ҫӑлавҫӑсем пушара пӗр сехетрен сӳнтернӗ. Ҫулӑм хуралтӑ таврашне, пӳрт тӑррине сиенлетнӗ. Ачана вара пульницӑна илсе кайнӑ.
Элӗк районӗнчи пӗр ялта пурӑнакан 41 ҫулти арҫын хӗрӗпе ывӑлне алимент тӳлесшӗн пулман. Парӑм 200 пинрен иртсе кайнӑ. Явапсӑр ашшӗпе ҫыхӑннӑ ӗҫ суда ҫитнӗ.
Вырӑнти суд приставӗсен протоколне унта пӑхса тухнӑ хыҫҫӑн арҫынна ӗҫлеттермелле йышӑну кӑларнӑ. Икӗ ача ашшӗ урама тирпейлесе тӑрӗ.
Унсӑр пуҫне арҫынна транспорт рулӗ умне ларма чарнӑ. Суд йышӑнӑвӗпе 50 сехет ӗҫлеттернӗ хыҫҫӑн та парӑма татмасан арҫын тӗлӗшпе пуҫиле ӗҫ пуҫарма пултарӗҫ.
Ӗнер Элӗкпе Сарплат ялӗ хушшинче ҫӑмӑл машинӑпа мотоблок ҫапӑннӑ. Тӗрӗсрех каласан, мотоблок ҫӑмӑл машина ҫине хыҫалтан пырса кӗнӗ.
Малта «Део Матиз» иномарка пынӑ. Мотоблок - хыҫалта. Вӑл малти транспорта хӑваласа ҫитсе ун ҫине пырса тӑрӑннӑ.
Иномарка рулӗ умӗнчи хӗрарӑм аманман. Мотоблок ҫинчи 30-ти водитель тата икӗ пассажир суранланнӑ. Мотоблок водителӗ ӳсӗр пулнӑ.
Чӑваш Енре «Чӑваш ахах-мерченӗ» регионсем хушшинчи фольклор фестиваль-конкурсне пӗтӗмлетнӗ. Конкурса «Трктор тӑвакансен культура керменӗ» республикӑри халӑх пултарулӑхӗн центрӗ ирттернӗ.
Конкурса Чӑваш Енри 16 муниципаллӑ округран тата ҫӗршывӑн тӗрлӗ кӗтесӗнчи 12 коллективран заявкӑсем килнӗ. Хутшӑнакансен шучӗ ҫапла майпа 750 ҫынна ҫитнӗ. Иккӗмӗш тура Чӑваш Енри Элӗк, Йӗпреҫ, Куславкка, Красноармейски, Сӗнтӗрвӑрри, Муркаш, Ҫӗмӗрле муниципаллӑ округӗсенчи тата Мускаври, Пушкӑртсанри, Тутарстанри, Пензӑпа Самара облаҫӗсенчи 6 коллектива суйласа илнӗ.
Пӗрремӗш степеньлӗ дипломсене виҫӗ коллектив тивӗҫнӗ. Вӗсем — Красноармейски тӑрахӗнчи «Трак ен» фольклор ансамблӗ (ертӳҫи — Антонина Никонорова), Мускаври «Ентеш» фольклор ансамбьлӗ (ертӳҫи — Алевтина Тельцова), Пушкӑртстанри «Мерчен» фолькор ансамблӗ (ертӳҫи — Людмила Романова).
Чӑваш Республкинача-пӑчапа ҫамрӑксен вулавӑшӗ СССР халӑх артситки ҫуралнӑранпа 100 ҫул итнине халалласа онлайн-квиз ирттернӗ.
Асӑннӑ квиз юпа уйӑхӗн 2-мӗшӗнчен пуҫласа чӳк уйӑхӗн 12-мӗшӗччен пынӑ. Унта хутшӑнакансем хӑйсен пултарулӑхне тӗрӗслеме, Вера Кузьмина ҫинчен пӗлнине кӑтартса пама тивнӗ.
Онлайн-квиза 19 муниципаллӑ округри 1551 ача хутшӑннӑ. Вӗсем Улатӑр, Элӗк, Патӑрьел, Вӑрнар, Йӗпреҫ, Канаш, Куславкка, Комсомольски, Хӗрлӗ Чутай, Сӗнтӗрвӑрри, Муркаш, Вӑрмар, Ҫӗрпӳ, Шупашкар, Шӑмӑршӑ, Ҫӗмӗрле, Етӗрне, Елчӗк, Тӑвай муниципаллӑ округӗсенчен тата 6 хуларан: Канаш, Ҫӗнӗ Шупашкар, Ҫӗрпӳ, Шупашкар, Ҫӗмӗре, Етӗрне.
-9.7 °C