К.В. Иванов ячӗллӗ Чӑваш патшалӑх академи драма театрӗнче Кӗр сӑри уявӗ иртӗ.
Культура учрежденийӗ халӑх тетелӗнчи хӑйӗн пабликӗнче пӗлтернӗ тӑрӑх, уяв чӳк уйӑхӗн 14-мӗшӗнче 17 сехетре пуҫланӗ. Мероприятие Чӑваш Ен Культура министерствин ҫамрӑксен канашӗпе пӗрле йӗркелеҫҫӗ иккен.
Чӑваш культурине халалланӑ каҫа ирттерме Элтияр Александров пулӑшассине пӗлтернӗ.
Режиссёрӗ – чӑваш халӑх артисчӗ Наталия Сергеева.
«Йӑла-йӗрке ҫинчен лекцисем, хӑйне евӗрлӗ театр арт-объекчӗсем, чӑваш юррисем тата ташшисем пулӗҫ», – тесе пӗлтернӗ Чӑваш академи драма театрӗ халӑх тетелӗнчи хӑйӗн пабликӗнче.
Сӑмах май каласан, республикӑри культура ҫурчӗсенче те чӑваш йӑла-йӗркипе ҫыхӑннӑ мероприятисене ирттереҫҫӗ.
| АВН | 07 |
Чӑваш халӑх сайтне йӗркеленӗ кун тесе авӑнӑн 7-мӗшне йышӑннӑ. Ҫапла май паян ҫак икӗ проекта хута янӑранпа 21 ҫул ҫитет. «Чӑваш чӗлхи лабораторине» уйрӑм проект пек эпир каярах пӗлтертӗмӗр пулин те, унта кӗрекен чылай пай ҫав вӑхӑтрах йӗркеленнӗ. Паянхи кун та ӗҫлекен, самай аталаннӑ, «Электронлӑ сӑмахсар» сайтах мӗне тӑрать! Аса илтеретпӗр, «Чӑваш чӗлхи лабораторине» йышне эпир МИХ-па ҫыхӑнман ӗҫсене уйӑрса кӑларнӑ. МИХ тытса тӑрасси питӗ яваплӑ ӗҫ, ҫавна май «Чӑваш чӗлхи лабораторине» тумалла пулчӗ те. Апла пулин те вӗсем иккӗшӗ те пӗрешкел аталанаҫҫӗ, вӗсен хушшинче вӑйлӑ ҫыхӑну йӗркеленнӗ.
Кӑҫал официаллӑ майпа пӗрремӗш хут авӑнӑн 8-мӗшӗнче Раҫҫей Федерацийӗнчи халӑхсен чӗлхисен кунне палӑртӗҫ. Ку уява пӗлтӗр йышӑннӑ, ҫӗртмен 5-мӗшӗнче сӗннӗ, утӑн 11-мӗшӗнче Хушӑва алӑ пуснӑ. Ҫӗнӗ уяв пулнӑран, пӗлтӗр ӑна анлӑн ирттермен, халӑх ун пирки пӗлсех те кайман. Кӑҫал вара ку уява, ҫав шутра Чӑваш Республикинче те, анлӑ палӑртаҫҫӗ. Уявӗ тата пирӗн проектсен ҫуралнӑ кунӗпе ҫывӑх лекет, ҫавӑнпа ҫак 21 ҫул хушшинче эпир тӑван чӑваш чӗлхишӗн мӗн туса ӗлкӗрни пирки кӗскен каласа парас шухӑшлӑ.
Ыран – аван уйӑхӗн 1-мӗшӗ, Пӗлӳ кунӗ. Ҫак кун «Чечек вырӑнне – ачасем» акци иртет. Кӑҫалхипе ӑна 10-мӗш хут йӗркелеҫҫӗ: класс 30 чечек ҫыххи вырӑнне класс ертӳҫине пӗрре парнелет, перекетленӗ укҫана йывӑр чирлӗ ачасене сиплемешкӗн Аня Чижова ячӗллӗ фонда парать. Кӑҫал фонд ку акцире 1,5 миллион тенкӗ пухма палӑртнӑ.
Шупашкар хулинчи 59-мӗш шкулта ку акци ырӑ йӑла пулса тӑнӑ. Унти педагогсем, ачасем тата ашшӗ-амӑшӗ Пӗлӳ кунне ку акцисӗр курмаҫҫӗ те. Авӑн уйӑхӗн 1-мӗшӗнче вӗрентекенсем «Ырӑлӑх урокӗсем» ирттереҫҫӗ. Фонд вара кашни класа фирмӑллӑ атрибутика парать: открытка, наклейка, хӑмпӑсем е чечек ҫыххи ҫыхмалли хӑюсем. Фонд тулли отчет туса кашни класа электронлӑ почтӑна ярса парать.
Палӑртма кӑмӑллӑ: акцие хутшӑнакансем ҫулран ҫул ӳсеҫҫӗ.
Красноармейски районӗнчи Карай ялӗнче пурӑнакансем иртнӗ эрнере ял уявне ирттернӗ.
Карай ялӗ 2021 ҫулччен Карай ял тӑрӑхӗн центрӗ шутланса тӑнӑ, халӗ, ял тӑрӑхӗсем вырӑнне территорири уйрӑмсем туса хунӑ хыҫҫӑн, асӑннӑ уйрӑм центрӗ пулса тӑрать. Шупашкартан ял 56 километрта, район центрӗнчен 10 километрта вырнаҫнӑ.
Виталий Михайлов таврапӗлӳҫӗ халӑх тетелӗнчи хӑйӗн страницинче пӗлтернӗ тӑрӑх, ку ял ҫыннисем 1724 ҫулччен ясак тӳлесе тӑнӑ, 1866 ҫулччен вара патшалӑх хресченӗсем шутланнӑ. Унти чӑвашсем ҫӗр ӗҫӗпе аппаланнӑ, выльӑх-чӗрлӗх ӗрчетнӗ, килти ал ӗҫӗпе аппаланнӑ, атӑ-пушмак ҫӗленӗ.
1930 ҫулччен ялта чиркӳ пулнӑ. 1900-мӗш ҫулта пӗр класс вӗренмелли чиркӳ шкулӗ уҫӑлнӑ, кӑштахран вӑл пысӑкланнӑ.
Паян та Карай ялӗ самана таппипе тан утать.
Шупашкар районӗнчи Карачура ялӗнче пурӑнакансем ял уявне паллӑ тунӑ.
Ку уяв ял-йышӑн асӗнче уйрӑмах юлӗ. Ҫак кун ялта ҫӗнӗ ача-пӑча спорт лапамне уҫнӑ. Ҫамрӑк спортсменсем ӑна тахҫантанпах кӗтнӗ. Халӗ вӑл ачасен юратнӑ вырӑнӗ пулса тӑнӑ.
Елчӗк районӗнчи Патреккел ялӗнче пурӑнакансем те ял уявне пухӑннӑ. Ҫак кунсенче ял-йыш Успени праҫникне тата ял уявне паллӑ тунӑ. Патреккелсем тӗплӗн хатӗрленнӗ: ял конкурсӗсене пӗтӗмлетнӗ,уяв лапамне илемлетнӗ, куравсем тата сӑн ӳкерӗнмелли вырӑнсем йӗркеленӗ. Тӗп лапамра ял историне тата ял ҫыннисене халалланӑ экспозици хатӗрленӗ. Уява халӑх чылаййӑн пухӑннӑ. Пултарулӑх ушкӑнӗсем ял ҫыннисемпе хӑнасене юрӑ-ташӑпа савӑнтарнӑ.
Красноярск крайӗнче пурӑнакансем мероприятие Раҫҫейри халӑхсен пӗрлӗхӗн ҫулталӑкне халалланӑ. Уяв туслӑх картинчен пуҫланӑ. Унта тӗрлӗ халӑх ҫыннисем хутшӑннӑ.
Унтан сцена ҫине Красноярскри чӑваш автономийӗн президенчӗ Геннадий Храмов тата хисеплӗ хӑнасем тухнӑ, пурне те уявпа саламланӑ.
«Чӳклеме яланах анлӑ иртет, унта чунпа савӑнма килеҫҫӗ. Пирӗн округа каллех ҫак уява ирттерме суйласа илни савӑнтарать. Чӑвашсем хӑйсен йӑли-йӗркине типтерлӗ упраҫҫӗ. Эпир пурте пӗрле вара халӑхсен туслӑхӗ янӑравлӑ сӑмахсем ҫеҫ мар, вӑл пирӗн кулленхи пурнӑҫ пулнине кӑтартса паратпӑр. Пӗрле эпир вӑйлӑрах», – каласа кӑтартнӑ Казачински-Пировски округӗн пуҫлӑхӗ Сергей Ивченко.
Ҫавӑнтах наци картишӗсем ӗҫленӗ, чӑвашсен, тутарсен, крешӗнсен, нимӗҫсен, белоруссен тата вырӑссен культурипе, тӗрлӗ наци апат-ҫимӗҫӗпе паллаштарнӑ. Паллах, уяв концертсӑр иртмен. Сцена ҫинче чӑваш, вырӑс, казак тата тутар юррисем янӑранӑ.
Нумаях пулмасть Вӑрнар округӗнчи Малтикас Ялтӑра ялӗнче пурӑнакансем уява пухӑннӑ. Вӗсем ял уявӗнче савӑннӑ.
Ку ял-йышшӑн хӑйне евӗр юбилей темелле – вӗсем ял уявне пиллӗкмӗш ҫул паллӑ тунӑ. Пӗрле пухӑнас йӑла Малтикас Ялтӑрасен 2022 ҫулта пуҫланнӑ.
Ял уявне халӑх нумай пухӑннӑ. Вӗсем хӑнасене ҫӑкӑр-тӑварпа кӗтсе илнӗ. Сӗтел ҫине чӑваш сӑрине, шӳрпе, ытти наци ҫимӗҫне лартнӑ. Кашниех хӑналанма пултарнӑ. Стенд ҫинче ял летопиҫӗпе паллашма май пулнӑ.
Уява сумлӑ хӑнасем те килсе ҫитнӗ. Вӗсем Малтикас Ялтӑрара пурӑнакансем ӗҫчен пулнине палӑртнӑ. Кӑҫал ял ҫыннисем «Ниме – халӑх хысни» программӑпа ача-пӑча лапамне ҫӗнетнӗ. Ҫитес вӑхӑтра Малтикас Ялтӑрара пӗвене хӑтлӑлатасшӑн, ун хӗрринче ял халӑхӗ уявсем ирттерме кӑмӑллать.
Чӑваш Енре хӑш-пӗр уявра эрех-сӑра сутма чарасси йӑлара. Пӗлӳ кунӗ ҫывхарать. Ҫапла, авӑн уйӑхӗн 1-мӗшӗнче те республикӑри лавккасенче эрех-сӑра сутмӗҫ. Ку ваккӑн сутакансене пырса тивет.
Палӑртса хӑварар; ЧР Министрсен Кабинечӗн 2012 ҫулхи чӳк уйӑхӗн 14-мӗшӗнчи йышӑнӑвӗпе килӗшӳллӗн, Чӑваш Республикинче эрех-сӑрана ҫулталӑкне тӑватӑ кун сутма юрамасть: шкулсенче юлашки шӑнкӑрав ирттернӗ кунсенче (ҫу уйӑхӗн вӗҫӗ), Ачасене хӳтӗлемелли пӗтӗм тӗнчери кун (ҫӗртме уйӑхӗн 1-мӗшӗ), Ҫамрӑксен кунӗнче (ҫӗртме уйӑхӗнчи юлашки шӑматкун) тата Пӗлӳ кунӗнче (авӑн уйӑхӗн 1-мӗшӗ).
Шупашкарӑн ҫуралнӑ кунӗ ҫывхарса пынӑ май паян Шупашкар хулинчи «Спартак» стадионта массӑллӑ вӑйӑ карти иртмеллеччӗ. Анчах кунӗпе тенӗ пек ҫумӑр лӳшкенине кура мероприятие пӑрахӑҫланӑ. Кун пирки Шупашкар хула администрацийӗ пӗлтернӗ.
«Ҫанталӑк япӑххине кура уяв мероприятийӗсен программине улшӑнусем кӗртнӗ: «Спартак» стадионти пысӑк вӑйӑ карти иртмест», — тенӗ мэри.
Вӑйӑ картине «Ясна Музыка» пӗтӗм тӗнчери этнофестивальпе килӗшӳллӗн ирттерме палӑртнӑ пулнӑ. Фестиваль вара иртет, вӑл стадионта 14 сехетре пуҫланнӑ. Унта этно-костюмсене кӑтартаҫҫӗ, фолк-ушкӑнсем тата симфони коллективӗсем юрлаҫҫӗ. Каҫхи 8 сехетре гала-концерт пулӗ. Кунӗпех гастрономи лапамӗсем ӗҫлӗҫ, унта наци кухнин ҫимӗҫӗсене тутанса курма пулать.
Сӑмах май, вӑйӑ картине тӑма 1 пин ҫурӑ ытла ҫын регистрациленнӗ пулнӑ.
Шупашкар хули ҫуралнӑ куна хатӗрленет. Ҫурла уйӑхӗн 16-мӗшӗнче вӑл 557 ҫул тултарӗ.
Спорт тата массӑллӑ мероприятисем «Спартак» стадионта пулӗҫ, Хӗрлӗ тӳреме вара ӗҫлӗ тӗлпулусем тата куравсем валли уйӑрӗҫ.
Урамсене афишӑсемпе, ялавсемпе илемлетме тытӑннӑ ӗнтӗ. Ҫуртсен картишӗсенче вара ҫак уйӑх пуҫламӑшӗнченпе хаваслӑ программӑсем иртеҫҫӗ. Тӗп мероприятисем паян, Физкультурник кунӗнче, старт илнӗ. Ҫурла уйӑхӗн 15-16-мӗшӗсенче Хӗрлӗ тӳремре «Шупашкар хумӗ» ҫамрӑксен форумӗ иртӗ. Унта хутшӑнакансем хӑйсен проекчӗсене пуҫарма, ӗҫлӗ партнерсем тупма вӗренӗҫ. Ҫавӑн чухнех «Шупашкар – Атӑл ҫинчи телей» ретроперспектива фестивалӗ пулӗ. Хула кунӗ ячӗпе тата ытти мероприятисем иртӗҫ.
Йӑлана кӗнӗ тӑрӑх, Хула кунӗ Хӗрлӗ тӳремре уяв концерчӗпе вӗҫленӗ.
+3.3 °C