Электронлă вулавăш

Ку сайтра эсир чăвашла çырнă хайлавсене тупма пултаратăр. Пур хайлава та авторĕ, çырнă çул тăрăх çăмăллăн тупма пулать. Ку архива ятарласа хатĕрленĕ — сире килĕшекен хайлавсене эсир ку сайтра та, уйрăммăн уçласа илсе те вулама пултаратăр.

Пӗлме: хайлавсем вырнаҫтармалли йӗрке.

Нумайрах-и унта е кăштах, —

Вилĕмрен кам мĕн упрĕ?.. Кашнишĕн

Вăл ялан — илекен вăй анчах.

Ма хăран эс, — çакна ăнлансах, —

Эс çеç кайнăн, — шăпу çывхарнишĕн?

Эс мĕнех илсе кайăн хупа?

Уншăн мар-çке эс халь. хуйхăратăн, —

Çын кунта пурăнать ăшăпа,

Çав ăшша — ӳстермерĕн чунпа! —

Халь ак — чĕптĕм анчах хăваратăн...

О.Д.

Пур иккен çавăн евĕр сăваплă Чару:

сăмахпа та кĕме юрамасть-тĕр

Сан черчен те тулли яшлăхна;

сăнарна çеç йĕрлем эпĕ хур тĕкĕпе.

Илтĕнет, хум сасси пек, гекзаметр...

Чĕнет пек такам — Вăхăт çитрĕ.

Эс — Мастер. —

Ку вăл — Гете сасси пек!

Ку — унăн пил евĕр Элегийĕнчи¹ сасă пек.

Çак тӳлек хут енре

ăсăмри анлăшне халь сарать манăн

Марненбадăм,

Анчах — пур-ха элчелĕн умри паллисем! —

Эс пур чух пулас çук уйрăлу, —

Сан таса сăнарна çуратса

тĕлĕнен куçсене шартĕ манăн хăватăм,

Ман ăс-хал çӳллĕшне мраморла ялтратса

эпĕ калăп: вăл — сан хавалу.

Халлĕхе — эпĕ сан Çутуна

ĕмĕр пулнă Илемĕн чĕр тытăмĕ тем-и, —

Ман чĕре тĕшшинчен пуçласа

Малалла

Çул пĕр енĕ тулă,

Тепĕр енĕ — вир.

Калаçу эп илтрĕм çил хускалнă ир.

Тулă хушрĕ шăппăн:

— Вир, ăçта ӳсетĕн?

Эс ахаль те çӳллĕ, хăмăш пек çĕклентĕн.

Хуравлать вир:

- Акă, çума-çумăн, таччăн

Çулпала килеççĕ сарă хĕрпе каччă.

Иккĕшĕ те çамрăк,

Иккĕш те хитре.

Вĕсене куратпăр яланах хирте.

Кĕркунне çитсессĕн — вĕсене кам пӳлĕ —

Чаплăран та чаплă,

Çын курман туй пулĕ.

Кĕрекене ларĕç сарă хĕрпе каччă.

...Пиçĕ виртен пăтă,

Тулăран — кулачă.

Ватă Кăркка хавасланчĕ,

Пусма ларчĕ,

Чĕп кăларчĕ.

Тĕрлĕ çимĕç вăл çитерчĕ,

Пур чĕпписене

Ӳстерчĕ

Хурлăхпа.

Пепкисемшĕн

Хĕпĕртерĕ,

Вĕсене ертсе çӳрерĕ

Ӳркенмесĕр

Урам тăрăх,

Шырама вĕрентрĕ ырлăх

Пур вăйпа.

Ӳстерсессĕн,

Хуйхă килнĕ —

Чĕпписене тĕнче илнĕ

Юта тахăш ертсе кайнă

Ватă Кăркка

Пĕччен ларнă

Макăрса.

* * *

Ялти çамрăк

Çавăн евĕр

Хулана куçать вĕç-хĕрсĕр.

Ĕç алли çукран

Уй-хирĕ

Тыррине тăкать каç-ирĕн

Кулянса.

Микуль мучипе Сопрапи пичче çĕр валеçнĕ çĕрте, уйра хĕремесленсех ятлаçрĕç. Пĕр-пĕрне каламан сăмах хăвармарĕç.

— Каптăрканă карчăкушăн та çĕр илсе юласшăн. Вилес пулать унăн, — терĕ юлашкинчен Сопрани.

— Ху тата аçу кинĕпе пурăнса ачасем çăвăрласа тултартăн, — терĕ Сопранине Микуль мучи.

— Эсĕ мана ма намăслантаран халăх çинчех. Сута парсан — тыткалăп. Халăх, пул свидетель.

Микульпа Сопрани ятлаçни кулăшла пек туйăнчĕ халăха. Халăх ахăлтатса кулса ячĕ.

— Аçу кинĕпе пурăнмасан, кам кинĕпе пурăнан тата эсĕ? Сан арăму аçун кинĕ пулать ĕнтĕ вăл, — терĕ хура Йăван Карачăмĕ Сопранине.

Ку вăхăтра Микуль мучи уйăрăлса уттарчĕ килелле. Анчах Сопрани суда парасран хăратех ун чĕри; пусас мар урана урăх çĕре пустарать.

— Хурах, Микуль мучи! — тенĕ сасă илтĕнчĕ таçтан.

Ним çаврăнса пăхмасăр вĕçтерчĕ Микуль мучи малалла. Сопрани хăвалать терĕ пулмалла. Шăп çитсе тухрĕ çырма пуçне, курăнах кайрĕ ун куçне пĕр хĕрарăмпа арçын. Ни малалла, ни каялла. Мĕнле куçа хупмалла?

— Хурах, Микуль мучи! Тархасшăн, çăл! — тесе кăшкăрчĕ хĕрарăмĕ.

Арçын мулкач пек вĕçтерчĕ çырма тăрăх анаталла. Микуль мучи те пăхкаларĕ унталла та кунталла. Вашкăртрĕ вăл та ялалла.

Малалла

Епле палăртатăн — питех тăсăлми шăпама,

Иртнишĕн — епле эс чунра ӳкĕнӳ хускататăн!

Мĕн пур тĕнчепе пĕр пуласчĕ —

сана упрама!..

Эс çак ĕмĕте вăратса çеç кăшт хурлă тăватăн.

Куçпа эс калатăн: «Ман яшлăх — тулли».

Эс ыйтан:

«Куратăр-и ман телее?» Тинкерсе эс хушатăн:

«Илем-и эп, — калăр!»

Куçпа хуравлатăп — аран, —

Чĕнме хăяймасăр...

Пĕлетĕп: пĕрех эс — куратăн!

Куратăн: тĕтре ăшĕнчи хĕвел евĕр, манра

Эс пур яланах, — эсĕ ху çутупа ху тĕл пулăн

Ман пур ĕçĕмре, уттăмра, сассăмра, куллăмра!..

Татах — телейленĕн,

татах — телейлетĕн те кулăн.

Пур кăткăслăха туйăмра-шухăшра çĕнтерсе

Кун-çул тупсăмне каярах-и юлса эп ăнлантăм?

Халь уншăн сана тав тăватăп эп «Пурнăç» тесе, —

Ан тив, элчелре палăрать-и кăшт хурлăхлă картăм...

Тасалчĕ пур тупсăм, — сăваплă та чĕрĕ — Илем,

Вăл — эсĕ, вăл — сан кантăку,

Малалла

Йывăр хĕлччĕ — маншăн.

Çĕрĕ-çĕрĕпе

Калаçатчĕ Сăвăç

Хăй тăлмачĕпе.

Таванла туяттăм

Хĕнлĕ сăнарне,

Шăплăхра илтеттĕм

Унăн сассине:

«Чăтăмлăх вăл — тĕрлĕ.

Пирĕнни вара —

Пултăр-и — поэзи,

Хамăра кура...

Шăмă сурнă евĕр

Ыратать вăл, чун.

Тĕсĕ еплерех-ши

Çавă ыратун?

Шурăран вăл шурă,

Çунакан ăс пек, —

Пуç мими хĕрет пуль

Çав курми тĕспе!

Сассуна тупта эс

Унăн вутĕнче, —

Ăс тасалăхне çеç

Куртăр çут тĕнче.

Кĕл те ĕнĕк юлтăр

Хамăрта кăна.

Питĕ хĕн килсессĕн —

Аса ил мана...»

Чăн та, йышлă пулчĕç

Асăнăвăмсем...

Мастерăн чунне эп

Халь мерттес! теем.

Пурте — кайрĕç. Эс — пурах,

Пулмаллах теетĕп.

Пур пулсан та кăлăхах

Эп сана чĕнетĕп.

Пĕтĕм пурнăç иртиччен

Шав пытарăп теттĕм.

Ку та — вĕçленет иккен, —

Çук ак çакă тертĕм.

Пытару — мĕн пур хала

Ишрĕ, тамалтарчĕ,

Эс çукки пайла-пайла

Чун-чĕмех пытарчĕ.

Мĕн хăвартăн — пушлăха? —

«Çук, — пур чух, — эп саншăн!»

Юрату çукки, эс халь

Вилĕмех пуласшăн!..

Сана тĕл пултăм ăнсăртан,

Килетĕн эсĕ мăйăртан.

Шӳтпе сĕнетĕн:

— Мăйăр кат,

Сап-сарĕ вăл, тĕшши те тутă...

Хĕр куçĕнче хĕмленчĕ çутă,

Чуна çунтаракан хăват.

Çил уçнă çӳçĕ вăйăра...

Тути калать:

— Шăлна ан ват,

Катма çук хăшпĕр мăйăра.

— Инкек ку арăмпа. Хĕрарăм — хĕрарăмах ĕнтĕ вăл. Çавна та тавçăрса илмен: кам хушнă-ха ăна ку вăхăтра çăмăлланма?! Ку пылчăкра мĕнле каяс-ха ун патне? Нивушлĕ çавна та тавçăрса илме пĕлмест. Ах, тан права теççĕ тата ахаль чухне. Çăмăлланмалли вăхăт çитсен, пĕр виçĕ уйăх та пулин чăтма пултарайман япала, мĕн тан прави çинчен калаçмалли пур. Арçын ĕмĕр-ĕмер çăмăлланмасăр чăтма пултарать Хĕрарăм пур — патне çитсен пĕр виçĕ уйăх та чăтма пултараймасть. Ак сана тан права!

Шупашкарти учрежденинчен пĕринче ĕçлекен Хĕритун, ялти арăмĕнчен çыру илнĕ хыççăн, хăйĕн пĕчĕк пӳлĕмĕнче каллĕ-маллĕ уткаласа вăрçса çӲрет. Чуспа сарнă урайĕ вăнкки-вăнкки авăнать. Сĕтел çинчи чернилĕ пыл сăра пек тăкăнать.

— Паччушки, Хĕритун! Мĕн пулнă ара сана? — тесе кăшкăрса ӳкрĕ Хĕритунăн хулари хура куçлă вăрăм еркĕнĕ, çав вăхăтра пӳлĕме пырса кĕрсе.

— Арăм çăмăлланас вăхăт çнтнĕ.

— Ара, мĕн ухмахланатăн эсĕ, Хĕритун? Ăçта-ха ман çăмăлланас вăхăт? Халь пилĕк уйăх тултарман вĕт.

— Санăн та çире пур-и?

— Тата эс кам çинчен?

Ку сăмахсем хыççăн Хĕритунăн чĕри хăрăк шанкă пекех шарт! хуçăлчĕ. Пĕр арăмĕ — халь çăмăлланать, тепри — хатĕрленсе тăрать. Пуçа ăçта кайса чикес? Ак тамаша!

Малалла