Электронлă вулавăш

Ку сайтра эсир чăвашла çырнă хайлавсене тупма пултаратăр. Пур хайлава та авторĕ, çырнă çул тăрăх çăмăллăн тупма пулать. Ку архива ятарласа хатĕрленĕ — сире килĕшекен хайлавсене эсир ку сайтра та, уйрăммăн уçласа илсе те вулама пултаратăр.

Пӗлме: хайлавсем вырнаҫтармалли йӗрке.

Çур.

Çу.

Кĕр.

Хĕл.

Улмуççи çеçке çурать.

Панулми пиçсе çитет.

Панулми çĕре ӳкет.

Çур.

Çу.

Кĕр.

Хĕл.

Хĕрарăм ача çуратать.

Ача, ӳссе, çын пулать.

Çын тупăкра выртать.

Çур.

Çу.

Кĕр.

Хĕл.

Ик енче — ик чăнлăх.

Варринче — чĕре.

Тĕттĕме çĕнсе

Çунакан чĕре.

Ик енче — ик çиçĕм.

Варринче — куççуль.

Вил тăпри çине

Ӳкекен куççуль.

Ик енче — ик пурнăç.

Варринче — асап.

Ĕненме, тӳсме

Хистекен асап.

Пĕррехинче аттепе пулă тытма кайрăмăр. Çанталăк лайăхчĕ, ăмана вăлта çине тирме вăхăт та çук, самантрах вăлта хулли авăнать, пулă çине пулă туртса кăларатпăр. Пĕр витрене яхăнах тытрăмăр. Сасартăк пирĕн ума лаша тес лаша мар, кенгуру тес кенгуру мар, темĕнле тĕлĕнтермĕш чĕрчун килсе тăчĕ, лашан малти урисем пĕчĕк, кайри урисем вăрăм.

Лаша патнелле утăм ярса пусрăм, тĕлĕнсех кайрăм, лаша урисем хăй вырăнĕнчех, пĕчĕк те мар, вăрăм та мар. Айккинелле пăрăнтăм, лаша урисем каллех улшăннă. Хăранипе тăн çухатнă. Тăна кĕнĕ чухне эпĕ такам пӳлĕмĕнче выртатăп. Лаша сĕтел хушшинче чей ĕçсе ларать. Хамăн та чей ĕçес килсе кайрĕ. Сĕтел хушшине лартăм. Лаша манпа этем чĕлхипе калаçма пуçларĕ.

Хăраса кайрăм та сĕтел хушшинчен тухса тартăм. Шкаф хыçне пытанса лартăм. Сĕм çĕрлечченех çавăнта лартăм. Çĕрле хăра-хăрах тухрăм, никама та курмарăм. Лашана пӳртре шырама пуçларăм, шыраман вырăн хăвармарăм, тупаймарăм. Урама тухса чупрăм та пĕлĕтелле вĕçекен лашана куртăм. Вăл хыçалти урисемпе пĕлĕтрен тĕксе пырать, малти урисемпе çул уçса пырать.

— Акă мĕншĕн ăна тĕлĕнмелле урасем кирлĕ пулнă иккен.

Ытла та нумай пăлмелли халĕ ман,

Мĕскер кирлĕрех: çĕр çул е самант,

Тӳртен каймалла е утас тавраран,

Хăçан хăш тĕлте тăхтасассăн аван.

Ытла та нумай çырмалли халĕ ман,

Чи лайăх хайлав та çаплах çырăнман.

Мĕн чухле ĕçе эп пачах пуçăнман,

Пĕр вĕçем шутлатăп ватса пуçăма.

Самант евĕрех авă ĕмĕр иртет,

Каллех çав ыйту астарса илĕртет:

Нумай-и ĕçлерĕн е питĕ сахал.

Кала-ха, тархасшăн, чăнне, шур сухал?

Нумай эпĕ пĕлтĕм, ĕçлерĕм, анчах

Чи лайăх хайлав çырăнмарĕ çапах.

Эпĕ çиччĕ кулса çиччĕ макăртăм

Чурăс вăхăт мул е чул çутарнăран.

Çиччĕ сиксе тăрса çиччĕ такăнтăм

Телейпе инкек те çумăн пулнăран.

Çиччĕ макăрнишĕн çиччĕ савăнтăм

Пурнăçăм хаяр та савăк пулнăран.

Çиччĕ çухалсан та çиччĕ таврăнтăм

Çичĕ ют та, ыр сунан та пулнăран.

Сана кĕтсе чĕре кӳтсе пăрланчĕ.

Эс килтĕн те — чĕрем каллех кăвар.

Мĕн ĕмĕр тăршшĕпех пĕрле пулсамччĕ,

Пĕччен мана нихçан та ан хăвар.

Çумра çук чух — ытла салху та тунсăх,

Хĕвел пăхать пек — юнашар чухне.

Санпа кăна пуласчĕ, савнă тусăм,

Нихçан çухатас марччĕ пĕр-пĕрне.

Эп сансăр ним тума та пултараймăп,

Эп сансăр тăлăх-туратпа пĕр тан.

Çапла савнишĕн ан тусамччĕ айăп,

Каçар çапла савманшăн чăн малтан.

Сана кĕтсе чĕрем кутсе шансассăн,

Хĕрӳ чĕре кăварĕ пур-ха ман.

Эп çав-çавах пачах сывламăп ассăн —

Мана хăтарăн эсĕ сив пăртан.

1-мĕш пайĕ

Çамрăклăха асилсе,

— Ах, ах, ах — текелесе

Ларать ватă асатте

Кăмака сакки çинче.

— Килсе лар кунта, мăнукăм,

Каласа парам сана

Йывăр пулчĕ иртнĕ кунăм,

Манаймастăп çав вăрçа.

Çӳреттĕм эпĕ çамрăк чух

Кĕтӳ кĕтме лашасене

Ĕлĕкхи пурнăç çăмăл мар,

Лаша пит кирлĕччĕ пурне.

Çуркуннехи вăхăтсенче

Лаша туртать сухапуçне,

Вăл сухалать хура çĕре

Акмашкăн тырă ун çине.

— Мĕн ĕç туман–ши вĕсемпе?

Ăçта кăна çитмен-ши;

Вăрман турттарнă, кĕлтесем,

Утти те, улăм — пурте.

Каç кӳлĕмпе, ĕçсем пĕтсен

Анатпăр улăха,

Тăллатпăр урхамахсене

Яратпăр ирĕк

Эх! Пуçланать вара шăв-шав

Чупатпăр ыткăнса,

Мĕтри мучи чĕртет кăвайт,

Парать юмах ярса.

Шуçăм килет кăвакарса,

Пăс кармашать çӳле.

Çыврас килет, куç хупăнать,

Пур çын та ыйхăлать.

Çывăрса кайнă, тĕлĕкре

Курап Çилçуната.

Чупать пек савнă уй-хирте

Малалла

Ĕлĕк-авал лаша хальхи пек карта-витере мар, пӳртрех пурăннă. Хуçипе пĕрлех апатланнă. Аш та тиркемен, çăкăр та юратсах кавленĕ, ытларах яшка юратнă, тортшăн каçăхсах кайнă. Сĕтпе пăтă, чей курăкĕнчен вĕретнĕ чей, кăштах шоколад лашашăн чи паха апат шутланнă.

Çывăрасса та тӳшек çинчех çывăрнă. Лашан пĕртен-пĕр кăлтăк пулнă, вăл тирпей-илеме юратман, пӳртри чечексене çитĕнме паман. Çакăншăн хуçи ăна яланах ятланă, лаша тӳрленме сăмах панă, тепĕр кунне вара хăй каллех чечекĕн туха пуçланă çулçисене татса илнĕ.

Пĕррехинче хуçисем лавккаран пин штук кирпĕч туянаççĕ. Лашана кӳлеççĕ, кирпĕчсене лав çине тиесе киле турттарма пуçлаççĕ. Лаша кунĕпе ĕçленĕ хыççăн унăн хырăмĕ хытах выçать.

Каçхине хуçисем апатланаççĕ, утне апата чĕнме манаççĕ. Апачĕ сахалрах пулнă, ут валли апат юлашки çеç тăрса юлать. Лаша валли çăкăр та çитмест.

Ут тулхăра пуçлать: «Паянтан сирĕнпе пĕрле пурăнмастăп! Кунĕпе пĕр канмасăр ĕçлерĕм, тăраниччен апат çиеймерĕм!»

Çапла калать те урамалла чупса тарать. Кунĕпех улăх-çаран тăрăх чупса çӳрет. Хырăмĕ выçса çитнипе киле таврăнать, анчах та пӳрте кĕреймест, хуçисем алăкне шалтан питĕрсе илнĕ.

Малалла

Ир пуçласа мĕн тĕттĕм пуличчен,

Хăйсен пуласлăхне чунтан кĕтсе,

Ача çуратмалли çурт умĕнчен

Каймаççĕ чечек йăтнă йĕкĕтсем.

Пĕрин пит-куçĕ — вĕçсĕр киленӳ,

Теприн сăн-пиче — татăлми тивлет.

Ман чунăмра вара иккĕленӳ:

Те хĕрача, те ывăл — кам пĕлет.

Сăнатăп тĕмсĕлсех чӳречене,

(Çӳлти хута пăхма кансĕртерех.)

Курах каятăп мăшăрăм сăнне,

Вăл халь нихçанхинчен те хитререх.

Ун аллинче, ун аллинче чĕркем, —

Те тĕлĕк пулчĕ ку, те — кĕтретех, —

Сиксе тухас пекех тапать чĕрем,

Вăл хĕрача е ывăл — пурпĕрех.

Тавах сана, мухтавлă Çут тĕнче!

Тинех ак çитрĕ ĕмĕрхи Тивлет,

Ун вилĕмсĕр сăваплă çуттинче

Ман юратас, ман пурăнас килет.

Шурă фарфор чашăк.

Хуп-хура сĕтел.

Пысăк сарă алăк.

Тунсăхлă тĕпел.

Эп — çав фарфор чашăк.

Хуп-хура сĕтел —

Ман яланлăх палăк,

Ман хура элчел.

Алăка уçмашкăн

Хăтланать такам.

Тен, мана çăласшăн

Кам-ши, кам-ши, кам?

Кăлăхах тăрăшать вăл

Алăк леш енче.

Ăна уçĕ тăвăл

Çурçĕр тĕлĕнче.

Шурă фарфор чашăк

Сивĕ урайне

Ӳкĕ те сасартăк

Тупĕ канлĕхне.