Яманчӳрел (выр. Яманчурино) — Чӑваш Республикинчи Елчӗк муниципаллӑ округӗнчи ял. Лаш Таяпа ял тӑрӑхӗ йышне кӗрет.

Географи

Ял Чӑваш Республикин кӑнтӑр-хӗвелтухӑҫ пайӗнче, Чӑваш тӳремсӑртлӑхӗнче, Тутар Республикин чикки ҫывӑхӗнче вырнаҫнӑ. Округ центрӗ — Елчӗк ялӗ — таран 32 километра яхӑн, республика тӗп хули Шупашкар таран 173 километр. Чи ҫывӑх чукун ҫул станцийӗ — Буа (Тутарстанри Пӑва хули) — 89 километрта вырнаҫнӑ. Тинӗс шайӗнчен ҫӳллӗшӗ — 116 метр.

Историйӗ

Ялӑн историлле ячӗ — Еманчурова. Ял ҫыннисем ясак тӳлекен чӑваш хресченӗсем шутланнӑ, каярахпа — патшалӑх тата удел хресченӗсем. Тӗп ӗҫӗсем — ҫӗр ӗҫӗ, выльӑх-чӗрлӗх ӗрчетни, хурт-хӑмӑр тытни, бакалея суту-илӗвӗ пулнӑ. Ял ҫыннисем ҫавӑн пекех хӑма ҫуракан, платник, арманҫӑ, атӑ-пушмак ӑсти пулса ӗҫленӗ.

XX ӗмӗр пуҫламӑшӗнче ялта 14 суту-илӳпе промысла заведенийӗ ӗҫленӗ. 1892 ҫулта хутла вӗрентекен шкул уҫнӑ. 1930 ҫулта «Молот» колхоз йӗркеленӗ. 1930-мӗш ҫулсенче атӑ-пушмак, ут хатӗрӗсем, карттус тата сӑран атӑ-пушмак хатӗрлекен промколхоз ӗҫленӗ.

Ял Пӑва уесӗн Кайпӑҫ, Тимпай тата Шамал вулӑсӗсене (XVIII ӗмӗр — 1920 ҫул), унтан Патӑрьел уесне (1921–1927), Кӗҫӗн Елчӗк районне (1927–1935), Елчӗк районне (1935–1962, 1965 ҫултанпа), Патӑрьел районне (1962–1965) кӗнӗ.

Халӑхӗ

2010 ҫулхи ҫырав даннӑйӗсем тӑрӑх, ялта 543 ҫын (273 арҫын, 270 хӗрарӑм) пурӑннӑ. Каярахри даннӑйсем тӑрӑх, халӑх йышӗ 702 ҫынна яхӑн пулнӑ (2012 ҫул). Ытларахӑшӗ — чӑвашсем (2002 ҫулхи ҫырав тӑрӑх 98%).

Халӑх йышӗ ҫулсерен мӗнле улшӑнни:

• 1795 — 185 ҫын;
• 1897 — 580 ҫын;
• 1926 — 764 ҫын;
• 1939 — 966 ҫын;
• 1979 — 941 ҫын;
• 2002 — 671 ҫын;
• 2010 — 543 ҫын.

Паллӑ ҫынсем

• Андреев Владимир Васильевич (1966–2024) — СССР тата Раҫҫей ҫӑмӑл атлечӗ, хӑвӑрт утассипе специалист. Раҫҫейӗн тава тивӗҫлӗ спорт мастерӗ, Сиднейра иртнӗ (2000) XXVII ҫуллахи Олимп вӑййисенче 20 км дистанцире пӑхӑр призёр пулнӑ. Елчӗк районӗн хисеплӗ гражданинӗ.

Инфратытӑм

Ялта шкул, клуб, вулавӑш, фельдшерпа акушер пункчӗ, стадион, темиҫе лавкка ӗҫлеҫҫӗ. 1941–1945 ҫулсенче Тӑван ҫӗршывшӑн ҫапӑҫса пуҫ хунӑ ентеш салтаксене халалланӑ обелиск пур. Шкул ҫурчӗ ҫине Владимир Андреева халалланӑ асӑну хӑми вырнаҫтарнӑ.

Экономика

Ял территорийӗнче «Яманчурино» ЯОО ял хуҫалӑх предприятийӗ ӗҫлет.