Сайта кӗр | Регистраци | Сайта кӗрсен унпа туллин усӑ курма пулӗ
 +9.3 °C
Пулӑ пуҫӗнчен ҫӗрет.
[ваттисен сӑмахӗ]
 

Чӑваш чӗлхи: Ҫутҫанталӑк тӗнчин асамлӑ уҫҫи

Сутатӑп Хурăн вутти Муркаш районĕпе тата Шупашкар районĕнчи Ишлей тăрăхĕпе сутатăп. Ха...
Туянатӑп Чăваш Наци библиотеки 1996, 1997, 2000, 2004, 2009, 2013, 2014 çулсенче кăларнă ...
Паллашу Ялта пуронатоп, начал привычкосемсер, ещместеп туртмастоп. Хелп паллашас тетеп.х...
Татьяна Таймасова 14.02.2022 17:29 | 747 хут пӑхнӑ
Чӑваш чӗлхи
Кӗнеке хуплашки
Кӗнеке хуплашки

Тӗрлӗ тӑрӑхри чӑвашсем пӗр чӗлхепех калаҫаҫҫӗ-и? Чӗлхи пӗрех пулсан та, сӑмахӗсем чылай ӑрасна! Акӑ шӗкӗнтӗр тата чӗкӗнтӗр пӗрешкелех илтӗнеҫҫӗ, анчах тӗрлӗ пахча ҫимӗҫе пӗлтереҫҫӗ: пӗрремӗшӗ – кишӗр, иккӗмӗшӗ – кӑшман. Сар кӑшман тени пӗр районтах тутлӑ кӑшмана та, кишӗре те палӑртма пултарать. Мӑрикканӗ мӗне пӗлтерет-ши тата? Уммана, тӗрӗсрех каласан, ҫӗр улмине.

Ҫакна ахаль словарьте вуласа пӗлеймӗр, унта ытларах – литература чӗлхинчи сӑмахсем. Тӗрлӗ ялти чӑвашсем мӗнлерех калаҫнине вара диалект словарӗнче ҫырса кӑтартаҫҫӗ. Ҫавнашкал кӗнеке тин ҫеҫ кун ҫути курнӑ. Пӗрле ӗҫленӗ юлташӑм парнелерӗ. Геннадий Дегтярёвӑн «Тематический диалектологический словарь чувашского языка: названия животных и растений» кӑларӑмӗ пирки ман сӑмахӑм.

Вуларӑм та хама телейлӗ туйрӑм: ҫак тӗлӗнмелле кӗнеке алла чи малтан тенӗ пек лекнишӗн те, пирӗн чӗлхе ҫавӑн пек пуян пулнишӗн те. Вӑрнар районӗнче ҫуралса ӳссе «анат енчи» ятпа ҫӳретпӗр. Нумай-нумай сӑмах ман пуплевре литература чӗлхине ҫывӑх. «Свербига» ӳсен-тӑрана эпир майра кӗпҫи теме хӑнӑхнӑ, вырӑс хуххи, тута кӗпҫи, майраккай е майрашки тени те хитре илтӗнет паллах. Аист сӑмах пире темшӗн ҫывӑхрах: вырӑсларах илтӗнет пулин те, чӑвашсем ытларахӑшӗ ҫаплах калаҫҫӗ. Анчах хура аиста хура тӑрна, кӑвак акӑш, вӑрӑм туна, шапа тарҫи текенсем те пур, пулнӑ иккен. Тӗрлӗ тӑрӑхра ҫирӗпленсе юлнӑ вӗсем. Интереслӗ: бакланӑн та, пеликанӑн та ӗмӗрхи чӑвашла ячӗсем пур!

Пӗчӗк хуранӑн пӑтти тутлӑ теҫҫӗ. Пысӑках та мар кӗнекере тем те вуласа пӗлме пулать. Калӑпӑр, «просвирник» (вӑлах вырӑссен – «мальва незамеченная», «калачики») мӗнлерех курӑк пулнине сӑнласа панӑ. Нумай ҫӗрте ӑна чӑвашсем чӑкӑт курӑкӗ теҫҫӗ (унӑн вӑрри-ҫимӗҫне ҫиеттӗмӗр ача чухне). Чӑвашсем хушшинче вӑл кушак пӑрҫи, пашалу курӑкӗ, сысна ҫарӑкӗ тата ытти ятпа паллӑ пулнине вуласа пӗлтӗм.

Татах та татах каласа парас килет ку кӗнеке пирки! Анчах хӑвӑр алла тытса паллашнине мӗн ҫиттӗр ӗнтӗ. Пӗлетӗп: сире кичем пулмӗ, ку словаре пӗлӗш-юлташпа та сӳтсе явас килӗ. Тӑван чӗлхепе тӑван тавралӑх пӗр кӗвӗллӗ пулса сирӗн кӑмӑла ҫӗклентерӗ. Чӗр чунӗ те, ӳсен-тӑранӗ те тӑван пек туйӑнса кайӗ.

#культура, #кӗнекесем, #чӑваш чӗлхи, #Чӑваш кӗнеке издательстви

 

Ҫавӑн пекех пӑхӑр

Аркадий Казановӑн кӗнекине сӳтсе явнӑ
2021, 01, 25
Чӑваш философийӗпе паллашаракан кӗнеке пичетленнӗ
2021, 04, 23
Ангелина Павловскаян ҫӗнӗ кӗнекине тишкерӗҫ
2021, 09, 19
Елена Еньккан «Повествование о чувашах» кӗнеки пичетленсе тухнӑ
2022, 01, 04
Мускавра «СӑмахКун» калаҫу клубӗ ӗҫлет
2022, 02, 14

Комментари:

Agabazar // 3313-2825
2022.02.16 08:06
Agabazar
Диалекктсене тĕпчени аван. Анчах кунта сисĕмлĕхе те çухатмалла мар.

Диалекстем пуррипе уса курса пире тĕлли-паллисĕр пайласа ярас текенсем тупăнма пултараççĕ.

Çынсем, сисĕмлĕ пулăр! (с)

Комментариле

Сирӗн ятӑp:
Анлӑлатса ҫырни:
B T U T Ячӗ1 Ячӗ2 Ячӗ3 # X2 X2 Ӳкерчӗк http://
WWW:
ӐӑӖӗҪҫӲӳ

Пурӗ кӗртнӗ: 0 симв. Чи пысӑк виҫе: 1200 симв.
Сирӗн чӑвашла ҫырма май паракан сарӑм (раскладка) ҫук пулсан ӑна КУНТАН илме пултаратӑр.

Эсир усӑ курма пултаракан Wiki тэгсем:

__...__ - сӑмаха каҫӑ евӗр тӑвасси.

__aaa|...__ - сӑмахӑн каҫине тепӗр сӑмахпа хатӗрлесси («...» вырӑнне «ааа» пулӗ).

__https://chuvash.org|...__ - сӑмах ҫине тулаш каҫӑ лартасси.

**...** - хулӑм шрифтпа палӑртасси.

~~...~~ - тайлӑк шрифтпа палӑртасси.

___...___ - аялтан чӗрнӗ йӗрпе палӑртасси.


Orphus

Баннерсем

Шутлавҫӑсем

 
Сайт пирки | Пулӑшу | Статистика
(c) 2005-2018 Chuvash.Org | МИХ пек регистрациленӗ свидетельство номерӗ: 2017 ҫулхи нарӑсӑн 3-мӗшӗнче алӑ пуснӑ ЭЛ № ФС 77 - 68592. Свидетельствӑна Ҫыхӑну, информаци технологийӗ тата массӑллӑ коммуникаци сферине тӗрӗслесе тӑракан федераллӑ служба (Роскомнадзор) панӑ.
Сайтри материалсене (ытти ҫӑлкуҫсенчен илнисемсӗр пуҫне) CreativeCommons Attribution-ShareAlike 3.0 лицензипе килӗшӳллӗн усӑ курма пулать. Сайтпа ҫыхӑннӑ ыйтусене кунта ярӑр: site(a)chuvash.org