Электронлă вулавăш

Ку сайтра эсир чăвашла çырнă хайлавсене тупма пултаратăр. Пур хайлава та авторĕ, çырнă çул тăрăх çăмăллăн тупма пулать. Ку архива ятарласа хатĕрленĕ — сире килĕшекен хайлавсене эсир ку сайтра та, уйрăммăн уçласа илсе те вулама пултаратăр.

Пӗлме: хайлавсем вырнаҫтармалли йӗрке.

Эс мана кĕтменнине пĕлсех

Сана кĕтме —

Ытла та йывăр.

Эс мана чĕнменнине пĕлсех

Сана чĕнме —

Ытла та йывăр.

Эс мана савманнине пĕлсех

Сана савма —

Ытла та йывăр.

Сан телейне курса —

пин хут телейлерех эп.

Сан савнăçна курса —

пин хут савăнăçлăрах.

Эс шăппăн, вăтанса юрлан пулсассăн,

Эп саспа, савăнса юрлап.

Сан кăмăлна курса —

пин хут кăмăллăрах эп.

Сан туйăмна туйса —

пин хут туйăмлăрах.

— Салам. Килес терĕм.

— Атя, ирт. Шăнкăравларăн та кĕтрĕм. Акă, тапочки тăхăн.

— Çу-ук, ура сывлатăр-ха, кантăр. Ахаль те кунĕпе туфлипе танклаттарса çӳретĕп. Сан урай сивĕ мар вĕт. Паркет сарнă, питĕ аван.

— Линолиума сӳсе петĕмĕр. Кавирсене те балкона шаршанласа хутăмăр, тусан пуçтарас килмест. Урайне кашни ирех шăлса каятăп, сывлама уçă.

— Пирĕн те улăштармалла, калакаланă-ха. Тульккăш ман старик çичĕ хут каламасăр нихçан та нимĕн те тумасть. Ремонт тăвасси — вăрçса каясси.

— А-ай, ман та çапларахчĕ. Пĕрисем патне кайрăмăр хăнана, теприсем патне. Пурте лайăх, таса пурăнаççĕ. Пĕри — çывăх тăванĕ, тепри — ĕçри юлташĕ. Кăçал хĕлле эпир пĕрлешни çирĕм çул тулать, хăна чĕнмелле, юбилей ирттермелле. Çынран кая курăнас мар терĕ. Сăмахне те хăй пуçларĕ, ĕçне те вăраха ямарĕ.

— Пĕччен мар ĕнтĕ.

— Пĕччен ун пек ĕçе мĕнле тăван? Шкулта пĕрле вĕреннĕ юлташĕ пур унăн. Арăмĕпе пĕрле хваттерсенче ремонт туса пурăнаççĕ. Вĕсем тума пĕлмен ĕç çук, хăвăрт, тĕплĕ ĕçлеççĕ. Тата мĕн лайăххи — эрех ĕçмеççĕ. Икĕ эрне хушшинче веçех майлаштарчĕç. Иртнĕ канмалли кун залра диванпа креслăсене улăштартăмăр.

Малалла

Вăрăм ĕмĕр терĕн,

Вăрăм ĕмĕр терĕн,

Тем вăрăмăш ĕмĕрте

Пĕр кунне те эсĕ маншăн пурăнмарăн.

Çутă ĕмĕт терĕн,

Çутă ĕмĕт терĕн,

Çав çап-çутă ĕмĕтпе

Пĕр кунне те манăнне эç çутатмарăн.

Сарă пурçăн тутăрне çыхать

шурă хурăн — сĕм вăрман пики.

Тĕкĕр пек кӳлле пăхса ларать,

чӳхенет хуллен шур кĕлетки.

«Шурă хурăн — сĕм вăрман пики, —

юрлаеа çил таврăнчĕ уйран, —

çук-çке юратни ман сан пекки,

сансăр кăмăл сӳрĕкленчĕ ман».

Юрласа çил таврăнчĕ уйран,

сĕртĕнчĕ ачашшăн хурăна:

«Асăнмалăх пĕр парне санран

эп илесшĕн — парăн-ши ăна?»

Вăтанать шур хурăн, чĕнеймест,

çил ыйтать çине-çине парне.

Чăрсăрланнă çил текех кĕтмест —

сӳсе илчĕ пурçăн тутăрне.

Юлчĕ шурă хурăн хурланса

хура çӳçлĕ çамрăк пикелле.

Ал тăсать шур хурăн йăлăнса,

тутăрне пама чĕнет çиле.

Вăтанатăп санран.

Чун кăварĕ

пит çине те хĕлхем ӳкерет.

Кил, çунатăм! Пĕрле çул тăвар-и?

Каш-кашлать сĕм вăрман, ӳхĕрет.

Те мана йыхăрать вăл хăюллăн

Тăвăлсен ытамне, инçете?

Эсĕ маншăн чун çăлтăрĕ пулăн,

ялкăшса ĕмĕр çиçĕн çӳлте.

Ма улшуçă пек кĕмĕл е ылтăн

хакĕпе туслăха йӳнетем?

Çамрăк ĕмĕр, васка, хум пек ывтăн —

санпала йĕр хăвартăр этем!

Тахçан, ĕлĕк-авал Тĕрер тăрăхĕнче илемлĕ хĕр пурăннă. Унăн илемĕпе пурте киленнĕ. Вăл утса пынă чухне сар хĕвел те çутăрах çутатнă, кайăк-кĕшĕк те илемлĕрех юрлама пуçланă.

Пĕррехинче Илемпи шыв ăсма валак хĕррине аннă. Ун хĕрринче сарă каччă лашине шыв ĕçтерсе тăнă. Каччăна курсанах сар хĕр çырла пек хĕрелсе кайнă, иккĕшĕ те пĕр-пĕрин çине куç илмесĕр пăхнă.

Çак кунран Илемпи чĕринче вутлă çулăм çунма пуçланă. Кашни çĕнĕ куна хаваспа кĕтсе илнĕ, пушă вăхăт тупăнсанах валак патне васканă.

Анчах та пĕррехинче Илемпи шыв ăсма ансан сарă каччă Наçтук тус-юлташĕпе уçăлса çӳренине асăрханă. Илемпи çакна курсан аçа çапнă пек хытса ларнă. Унăн илемлĕ йăл кулли те таçта çухалнă, чĕрине вара хура çĕлен кĕрсе вырнаçнă, пуçне усал шухăш çавăрттарнă.

Каç пулнă-пулман Илемпи юмăç патне кайса Наçтук юлташне пăстарма шутланă. Юмăç карчăк хĕре пулăшма килĕшнĕ. Çав каçхинех юмăç уйра пĕччен ларакан йывăç патне кайса хăйĕн хура ĕçне тунă. Нумай та вăхăт иртмен аслати аслати кĕмсĕртетсе çиçĕм çиçме пуçланă, хурама йывăççи патĕнчен çĕр çурăлса кайса пысăкланса пынă, пысăк та тарăн çырма пулса кайнă.

Малалла

Урам. Ма ларнă лăпчăнса скверсем те клумбăсем

кĕрхи нӳр çилĕн сиввипе чĕтренĕн çĕрĕпе?

Куç умĕнче каллех, каллех эп паллакан сăнсем...

Утатăп эпĕ талпăнса хам шухăш йĕрĕпе.

Ларса сăнатăп çумăрпа йĕпеннĕ сак çинчен

тĕтрелĕх витĕр аякри кăвак чӳречӳне.

Çак самантра эп — санпала: чĕрем анчах пĕччен,

вăл кĕçĕр уссăр йăлăнать: кӳрт хăвăн тĕнчӳне!

Анчах куç йăнăшрĕ иккен: вăл — сӳннĕ чӳрвче!

Вăл йышăнман юратăва кама валли упрам?

Каллех çĕтетĕп çĕрлехи хула шăв-шавĕнче:

умра — скверсем те клумбăсем. Умра — каçхи урам.

Итлетĕп эпĕ кӳренсе хам таврари шава:

ăнман юратăва çавах кам илĕ усрава?

Хирлеп шывĕн улăхĕнче

Ача чухнехи аса илтерчĕ,

Çанталăк пулчĕ питĕ те аван,

Сăвă çырас шут килчĕ ман.

Эпĕ тахçан, пĕр ĕмĕр каялла

Чăваш ялĕнче çуралнă.

Мăн Хирлепре ӳссе вĕреннĕ —

Халь утрăм тăван ялалла.

Йĕри-тавра хитре-çке çĕртăван,

Аякрарах, вăн, курăнать вăрман.

Уй çинче тăри хитре юрлать,

Манăн чуна пит савăнтарать.

Киль пахчарин шăпчăк юрри,

Ял-йышра ман тăван пурри

Чун-чĕрене хĕпĕртетет,

Тата нумай пурăнас килет.

Чăваш çĕрне мухтавласа,

Хирлеп ялне хисеплесе,

Тусăмсене, ял-йышсене

Лайăх пурнăç сунас килет.

Утса тухрăм ял йĕри-тавра,

Нумай сăна çăва çинче тĕл пултăм,

Хурланнине Хирлеп шывне пĕлтертĕм —

Ман ĕмĕр иртрĕ аякра.

Пике пурччĕ кӳршĕ ялĕнче,

Мăшăрлантăм эпĕ унпала,

Вĕрентĕмĕр Нурăс шкулĕнче.

Халĕ пирĕн килĕ — Çĕпĕрти хула.

Эп çуралнă пӳрт-çуртра — ют çынсем,

Пĕрле ӳснĕ ачасем — ват çынсем.

Çавăнтах ларать-çке çав пĕве!

Хĕпĕртесе сикрĕ ман чĕре.

Лайăх юлăр çуралнă çĕрсем,

Малалла

(Атте-аннене аса илсе)

Эпĕ сире тĕлĕкре куратăп,

Куçа хупсан, сир(ĕ)н сăнсене шыратăп.

Эсир халь тĕлĕк пăхаймастăр,

Мăнуксене те ыталаймастăр.

Эпир сире нăйкăшласа

Чăрмантарса паман канма.

Пир(ĕ)н сывлăхшăн айăпланса,

Вăхăчĕ пулман сирĕн кулма.

Эсир пире халь илтейместĕр,

Мĕнле пурăннине те пĕлейместĕр.

Калап нумай ыр сăмахсем

Анчах та çук сирĕн адрессем.

Мĕншĕн-ши калаçнă пĕрле чух сахал?

Кашни кун пуль кĕтнĕ килессе.

Халь тин сисетĕп, пулнă пуль кахал,

Каçару ыйтман пуçа усса.

Тĕлĕкре куратăп тăван киле.

Пӳрте кĕрсе юнашар ларас килет.

Ан хыпалантарăр, пулăпăр пĕрле,

Вăхăт çитет, сирĕн пата пырас пулать.