Кушӑк (выр. Ирдеменево-Кошки; ҫавӑн пекех Ертӗмен Кушӑк) — Чӑваш Республикин Канаш районӗнчи ял. Вӑл Ачча ял тӑрӑхӗн йышне кӗрет.

Географи

Ял Чӑваш Республикин ҫурҫӗр-тухӑҫ пайӗнче, Кӗҫӗн Ҫавал тата Сунар юханшывӗсен хушшинче вырнаҫнӑ. Республика тӗп хулине, Шупашкара ҫитиччен 102 километр, район центрӗччен, Вӑрнара ҫитиччен — 28 километр, чи ҫывӑхри чукун ҫул станцийӗ 20 километрта вырнаҫнӑ. Кунти вырӑн рельефӗ тӳрем, тӑприсем ҫеремлӗ-кӗллӗ тата сӑрӑ вӑрман тӑприсем.

Истори

Ялӑн историллӗ ячӗ — Кошка-Артеменова. Архив докуменчӗсенче ял XVIII ӗмӗр вӗҫӗнчен паллӑ. 1795 ҫулта ялта 15 кил шутланнӑ.

1866 ҫулччен ял ҫыннисем патшалӑх хресченӗсен категорийӗнче тӑнӑ. Халӑхӑн тӗп ӗҫӗсем ҫӗр ӗҫӗпе выльӑх-чӗрлӗх ӗрчетесси пулнӑ. XIX ӗмӗр вӗҫӗнче ялта кӗрпе арманӗсем тата шывпа ӗҫлекен икӗ арман пулнӑ.

Административлӑ пӑхӑну тӗлӗшӗнчен ял ҫаксен йышне кӗнӗ:

• XIX ӗмӗрте (1927 ҫулччен) — Ҫӗрпӳ уесӗнчи Пӗрремӗш Татмӑш, Ҫӗнӗ Мами, Ҫӗнӗ Тӗп тата Шӑхасан вулӑсӗсене;
• 1927 ҫултанпа — Канаш районӗн йышне.

1930 ҫулта ялта «Мотор» колхоз йӗркеленӗ. Кайранхи ҫулсенче ял тӗрлӗ ял канашӗсен йышне кӗнӗ, 2000-мӗш ҫулсен пуҫламӑшӗнчен вара Ачча ял тӑрӑхӗн пӗр пайӗ шутланать.

Халӑх йышӗ

Ҫулсем тӑршшӗпе ялти халӑх йышӗ улшӑнса пыни:

• 1795 ҫул — 15 кил, 46 арҫын, 38 хӗрарӑм;
• 1858 ҫул — 108 арҫын, 100 хӗрарӑм;
• 1897 ҫул — 161 арҫын, 164 хӗрарӑм;
• 1926 ҫул — 84 кил, 210 арҫын, 218 хӗрарӑм;
• 1939 ҫул — 179 арҫын, 221 хӗрарӑм;
• 1979 ҫул — 128 арҫын, 167 хӗрарӑм;
• 2002 ҫул — 68 кил, 155 ҫын (71 арҫын, 84 хӗрарӑм);
• 2010 ҫул — 59 уйрӑм кил хуҫалӑхӗ, 140 ҫын (73 арҫын, 67 хӗрарӑм).

Наци йышӗ: тӗпрен илсен чӑвашсем, ҫавӑн пекех ытти наци ҫыннисем те пурӑнаҫҫӗ.

Инфраструктура

Ялта клуб ӗҫлет. Ҫынсене социаллӑ пурнӑҫпа йӑла тӗлӗшӗнчен тивӗҫтерес ӗҫе тӗпрен илсен ял тӑрӑхӗн административлӑ центрӗнче — Ачча ялӗнче пурнӑҫлаҫҫӗ. Яла электроэнерги кӗртнӗ, ҫулсен пӗр пайне асфальт сарнӑ.

Экономика

Экономикӑн никӗсӗ ял хуҫалӑхӗн производстви шутланать. 2010 ҫулта ял территорийӗнче «Родник» ЯХПК ӗҫленӗ. Ҫынсем ҫавӑн пекех уйрӑм хуҫалӑх тытаҫҫӗ, ял хуҫалӑх культурисем ӳстереҫҫӗ тата выльӑх-чӗрлӗх ӗрчетеҫҫӗ.