Валерий Николаевич Алексин (чӑн хушамачӗ Алексеев) — паллӑ чӑваш журналисчӗ, ҫыравҫи, публицисчӗ тата общество ӗҫченӗ. Вӑл регионти телекурава, хаҫат-журнала тата кӗнеке кӑларас ӗҫе аталантарас ӗҫе пысӑк тӳпе хывнӑ. Унӑн профессиллӗ ӗҫӗ чӑваш халӑхӗн культурине, историне тата йӑли-йӗркине тӗпчессипе тата халӑх хушшинче сарассипе тачӑ ҫыхӑннӑ. Валерий Алексин — нацисем хушшинчи хутшӑнусемпе ӳнер облаҫӗнчи паллӑ эксперт. Вӑл документаллӑ фильмсем хатӗрлесе тата кӗнекесем кӑларса наци еткерне сыхласа хӑварас енӗпе хастар аппаланать.

Пурнӑҫӗ

Валерий Николаевич Алексеев 1956 ҫулхи нарӑсӑн 12-мӗшӗнче ҫуралнӑ. Вӑл Чӑваш АССР-ӗн Канаш районӗнчи Пукӑртан ялӗнче ҫуралса ӳснӗ.

1973 ҫулта вӑл Вӑтам Татмӑшри вӑтам шкула вӗренсе пӗтернӗ. Хыҫҫӑн аслӑ пӗлӳ илме Мускава кайнӑ. 1979 ҫулта Валерий Алексин М.В. Ломоносов ячӗллӗ Мускав патшалӑх университечӗн журналистика факультетне вӗренсе пӗтернӗ.

Хӑйӗн ӗҫӗ-хӗлне вӑл регионти телекуравран пуҫланӑ. 1979 ҫултан пуҫласа 1987 ҫулччен Валерий Алексин киноредактор пулса ӗҫленӗ. Ҫак вӑхӑтрах вӑл Чӑваш АССР-ӗн Телекуравпа радиокалаҫу патшалӑх комитечӗн илемлӗ программӑсен тӗп редакторӗн ӗҫне пурнӑҫланӑ.

1988 ҫултанпа унӑн професси ҫулӗ периодика прессинче малалла тӑсӑлнӑ. 2002 ҫулччен вӑл республикӑн тӗп хаҫатӗнче — «Советская Чувашия» хаҫатра — вӑй хунӑ. Редакцире вӑл корреспондент тата пай пуҫлӑхӗ пулса ӗҫленӗ.

2002 ҫулта Валерий Алексин Чӑваш Республики Патшалӑх Канашӗн официаллӑ кӑларӑмӗн — «Республика» хаҫатӑн — тӗп редакторӗ пулса тӑнӑ. Ку вырӑнта вӑл 2005 ҫулччен ӗҫленӗ.

2006 ҫулта ӑна Чӑваш кӗнеке издательствин тӗп редакторне палӑртнӑ. Кунтан вӑл илемлӗ литература, истори тата тӑван тавралӑха тӗпчекен кӗнекесене кӑларассине ертсе пынӑ.

Валерий Алексин тӗп ӗҫне ытти яваплӑ должноҫсемпе ӑнӑҫлӑ ҫыхӑнтарса пынӑ. 1991–2008 ҫулсенче вӑл Хусанта тухакан «КРИС» хаҫатӑн Чӑваш Енри корреспонденчӗ пулнӑ. Ҫавӑн пекех вӑл «Сӑрҫум» патшалӑх ҫутҫанталӑк заповедникӗн пресс-секретарӗ пулса вӑй хунӑ. Чӑваш Республикин наци ӑслӑлӑхпа ӳнер академийӗн тата Раҫҫей Федерацийӗн Юстици министерствин Чӑваш Енри управленийӗн пресс-службисене ертсе пынӑ. Ҫакӑнпа пӗрлех вӑл чӑвашсен паллӑ «Тӑван Атӑл» литература журналӗнче публицистика пайне ертсе пынӑ.

Пултарулӑхӗ тата общество ӗҫӗ

Валерий Алексин документӑ фильмсен пысӑк ярӑмсен сценарийӗсене ҫырнӑ. Ку картинӑсем чӑваш культурин паллӑ ӗҫченӗсен пурнӑҫӗпе пултарулӑхӗ ҫинчен каласа параҫҫӗ. Фильмӗсене Хусанти кинохроника студийӗнче 1987–2001 ҫулсенче хатӗрленӗ. Унӑн сценарийӗсем тӑрӑх хатӗрленӗ телепрограммӑсене Тӗп телекуравпа кӑтартнӑ. Ҫавӑн пекех вӗсене Пушкӑртстанпа Тутарстан студийӗсем трансляциленӗ.

Вӑл аналитика статйисене куллен тухакан кӑларӑмсенче нумай пичетленӗ. Унӑн материалӗсенче культура, ӳнер, тӗн тата нацисем хушшинчи хутшӑнусен темисене тарӑннӑн ҫутатаҫҫӗ. Валерий Алексинӑн статйисем регионти тата Раҫҫейӗн тӗп хаҫат-журналӗсенче тӑтӑшах тухса тӑнӑ.

Вӑл чӑваш халӑхӗн апат-ҫимӗҫ йӑлисене сыхласа хӑварассине уйрӑм тимлӗх уйӑрать. Вӑл халӑх хушшинче паллӑ пулнӑ темиҫе кулинари кӗнекин авторӗ тата хатӗрлекенӗ пулса тӑнӑ. Ҫавӑн пекех вӑл «Чӑваш Ен Президенчӗн библиотеки» сери кӗнекисене хатӗрлес ӗҫре пысӑк ӗҫ туса ирттернӗ.

Ҫемйи

• Валерий Николаевич чӑваш ялӗнчи хресчен ҫемйинче ҫуралнӑ.
• Ашшӗ-амӑшӗ ӑна ачаранах ӗҫе юратма, тӑван чӗлхене хисеплеме вӗрентнӗ.
• Унӑн ҫемйин пурнӑҫӗ Чӑваш Енри Канаш районӗн историйӗпе тата йӑли-йӗркипе тачӑ ҫыхӑннӑ.

Тӗп ӗҫӗсем тата кӗнекисем

• Чувашская кухня. Чӑваш апат-ҫимӗҫӗ кӗнеке (2006 тата 2014 ҫулсенче пичетленсе тухнӑ).
• Блюда чувашской кухни рецептсен пуххи (2009 тата 2010 ҫулсенче тухнӑ).
• «Чӑваш Ен Президенчӗн библиотеки» паллӑ серипе тухнӑ кӗнекесем: Писатели, Врачи, Мастера театрального искусства (2008, 2010 тата 2012 ҫулсенче пичетленнӗ).
• Книга остается с нами кӗнеке (2010 ҫул).
• Хамӑр ялсем пуҫтарӑнсан таврапӗлӳ кӗнеки (2010 ҫул).
• Борис Алексеев: мастер сцены и общественный деятель биографи ӗҫӗ (2011 ҫул), вӑл чӑвашсен паллӑ актёрне Борис Алексеева халалланӑ.
• Тыткӑн - тертлӗ вырӑн документлӑ кӗнеке (2011 ҫул).
• Антология чувашской литературы. Поэзия фундаменталлӑ кӑларӑма хатӗрлесси (2013 ҫул).

Хисепӗсем

• «Чӑваш Республикин тава тивӗҫлӗ культура ӗҫченӗ» хисеплӗ ят (2010 ҫулта культура аталанӑвне пысӑк тӳпе хывнӑшӑн панӑ).
• Чӑваш Журналистсен пӗрлӗхӗн Ҫемен Элкер ячӗллӗ республика премийӗн лауреачӗ (1994 ҫулта тивӗҫнӗ).
• СССР Журналистсен пӗрлӗхӗн пайташӗ (1986 ҫултанпа профессионалсен пӗрлешӗвӗнче тӑрать).