Chuvash.Org :: Пичет версиӗ :: Ишмуратов Силантий ТерентьевичИшмуратов Силантий Терентьевич — агроном, ял хуҫалӑх производствине йӗркелекенӗ, педагог. Вӑл Чӑваш Енри ҫӗр ӗҫне тӑпрана агрохими енӗпе комплекслӑ майпа лайӑхлатассине ӗҫе кӗртекен шутланать. Чӑваш АССР тата РСФСР тава тивӗҫлӗ агрономӗ ятсене тивӗҫнӗ.
Ишмуратов Силантий Терентьевич 1928 ҫулхи авӑнӑн 19-мӗшӗнче Чӑваш АССР кӗрекен Комсомольски районӗнчи Хырай Ӗнел ялӗнче ҫуралнӑ. Вӑл вӑтам хресчен ҫемйере ӳснӗ, ачасенчен чи асли пулнӑ. Ачаранпах ашшӗне хирте ӗҫлеме пулӑшнӑ. Тӑван Ҫӗршывӑн Аслӑ вӑрҫи вӑхӑтӗнче унӑн ашшӗ Ленинград фронтӗнче пуҫне хунӑ.
Силантий Ишмуратов тӑван ялӗнче ҫичӗ класс вӗренмелли шкул вӗренсе пӗтернӗ. Унтан Комсомольски ялӗнче вӑтам пӗлӳ илнӗ. Шкул хыҫҫӑн Хусанти ял хуҫалӑх институтне вӗренме кӗнӗ. Малтан вӑл зоотехника вӗренесшӗн пулнӑ, анчах юлашкинчен агроном профессине суйласа илнӗ. 1953 ҫулта института ӑнӑҫлӑ вӗренсе пӗтернӗ.
1953 ҫултан ҫамрӑк специалист хӑйӗн ӗҫне пуҫланӑ. Ҫу уйӑхӗнчен пуҫласа юпа уйӑхӗччен Тутар АССРӗн Ҫӗпрел районӗнчи Чукал машинӑпа трактор станцийӗнче участок агрономӗ пулса ӗҫленӗ. Кайран Фрунзе ячӗллӗ колхозра агрономра тӑрӑшнӑ.
1956 ҫулта Силантий Ишмуратов тӑван Чӑваш Ене таврӑннӑ. Вӑл Комсомольскинчи машинӑпа трактор станцийӗн тӗп агрономӗ пулса тӑнӑ. 1958 ҫулта ӑна районти Канашӑн ӗҫтӑвком председателӗн ҫумне тата Комсомольски районӗнчи ял хуҫалӑх инспекци пуҫлӑхне лартнӑ. Ҫак вырӑнта вӑл 1959 ҫулччен ӗҫленӗ.
1960 ҫулта Силантий Терентьевич Вӑрнара куҫса кайнӑ. Унта вӑл Вӑрнарти ял хуҫалӑх инспекцийӗн тӗп агрономӗ пулнӑ. Ҫав вӑхӑтрах вырӑнти ял хуҫалӑх шкулӗнче преподавательте ӗҫленӗ. 1961 ҫулта вӑл Вӑрнарти 8-мӗш ялти ремесло училищин преподавателӗ, кайран директорӗ пулса тӑнӑ. 1962 ҫулта ӑна Вӑрнарти колхозсен производство управленийӗн тӗп агрономӗн вырӑнне куҫарнӑ.
1963 ҫултан Силантий Ишмуратов Шупашкар хулинче ӗҫлеме пуҫланӑ. 1974 ҫулччен вӑл Чӑваш АССР Ял хуҫалӑх министерствин тӗп агрономӗ шутланнӑ. 1974 ҫулхи ҫӗртме уйӑхӗнчен пуҫласа 1975 ҫулхи ака уйӑхӗччен Чӑваш республикин агрохими лабораторине ертсе пынӑ. 1975 ҫулта Ял хуҫалӑх министерствин тӗп агрономӗн вырӑнне таврӑннӑ та унта 1979 ҫулччен тӑрӑшнӑ.
1979–1980 ҫулсенче «Чувашсельхозхимия» республика пӗрлешӗвӗн тӗп агрономӗнче ӗҫленӗ. 1980 ҫулта вӑл ҫак пӗрлешӗвӗн председателӗн ҫумӗ пулса тӑнӑ та ку вырӑнта 1986 ҫулччен ӗҫленӗ.
1986–1988 ҫулсенче Силантий Терентьевич Чӑваш Республикин Агропромышленноҫ комплексӗн вӑрлӑх ӗрчетӗвӗн ушкӑнӗнче тӗп агрономӗ пулса вӑй хунӑ. Тивӗҫлӗ канӑва тухсан та вӑл хастар ӗҫленӗ. Республика ял хуҫалӑх предприятийӗсем валли ертсе пыракан кадрсене хатӗрлекен ятарлӑ курссенче вӗрентнӗ.
Ишмуратов Силантий Терентьевич 2020 ҫулхи ҫӑвӑн 20-мӗшӗнче Шупашкар хулинче пурнӑҫран уйрӑлнӑ.
Силантий Ишмуратов республикӑн ял хуҫалӑхне аталантарас ӗҫе пысӑк тӳпе хывнӑ. 1981 ҫултанпа вӑл регионта тӑпрана агрохими енӗпе комплекслӑ майпа лайӑхлатакан (КАХОП) меслете пурнӑҫа хастар кӗртнӗ. Ҫак меслет таса пусӑ хӑварассине тата ҫав ҫӗр ҫине тислӗк, акшар тата фосфорит ҫӑнӑхӗ кӗртессине пӗлтернӗ. Ҫак технологие пула Чӑваш Енри пӗрчиллӗ культурӑсен тухӑҫӗ пӗр гектар пуҫне вӑтамран 4—6 центнер ӳснӗ. Ҫавӑн пекех вӑл вӑрлӑх материалӗпе ӗҫлессине чылай лайӑхлатнӑ, ҫакӑ вара тӑпра тухӑҫлӑхне курӑмлӑ ӳстерме май панӑ.
Силантий Терентьевич общество пурнӑҫне хастар хутшӑннӑ.
Нумай ҫул тӑрӑшса ӗҫленӗшӗн Силантий Ишмуратов патшалӑхӑн тата ведомствӑн ҫӳллӗ шайри наградине тивӗҫнӗ.
Тулли верси :: Статья каҫми